Кіріспе

Мексиканың тәуелсіздік соғысын басталған қаруға шақыру Долорес дауысы (lang es) 1810 жылдың 16 қыркүйегінде Мексиканың Долорес қаласында болды. Рим-католик дін қызметкері Мигель Идальго и Костилья шіркеу қоңырауын соғып, Мексиканың тәуелсіздік соғысын басталған қаруға шақыруды жасады. Долорес дауысы жергілікті халық арасында "El Grito de Independencia" (Тәуелсіздік айғағы) деп белгілі. Жыл сайын Тәуелсіздік күні алдында Мексика Президенті Мексика қаласындағы Ұлттық сарайдың балконынан осы айғақты қайталайды және Хидальго 1810 жылы қолданған сол қоңырауды соғады. Патриоттық сөйлеу кезінде президент Тәуелсіздік соғысында қаза болған батырлардың есімдерін атап шығады, содан кейін "Viva Mexico!" деп үш рет айғайлайды және Мексиканың ұлттық әнұранымен аяқтайды.

Тарихи оқиға

1810 жылдары Мексика әлі де Жаңа Испания болып, испан тәжінің бір бөлігі еді. Тәуелсіздік қозғалысы Хосе Бернардо Гутьеррес де Лара Долорес деген шағын қалаға (қазіргі Долорес Идальго) барып, жергілікті рим-католик діни қызметкері Мигель Идальгодан Жаңа Испанияны испан үстемдігінен босатуға бағытталған күш-жігерді бастауға көмектесуін сұрағанда қалыптаса бастады. Гутьеррес де Лара әскери қолдау алу үшін Вашингтон қаласына барды (мексикалықтың алғашқы рет баруы). Идальго Долоресте қалды, Гутьеррес де Лараның әскери қолдаумен оралуын күтті. Бірақ тұтқындалудан сескеніп, Идальго өзінің ағасы Маурисиого шерифке тәуелсіздік жақтастары бар түрмедегі тұтқындарды босатуды бұйырды. Маурисио және қарулы адамдар 1810 жылдың 16 қыркүйегінде таңғы сағаттарда 80 тұтқынды босатты. Шамамен таңғы 2:30-да Идальго шіркеу қоңырауларын соғуға бұйрық берді және қауымын жинады. Игнасио Альенде мен Хуан Алдаманың қасында ол шіркеуі алдында халыққа сөз сөйлеп, оларды көтеріліс жасауға шақырды. Оның сөзі "Долорес дауысы" деп белгілі болды. Бостандыққа қол жеткізген ел ресми атау ретінде Мексиканы қабылдады. Мексиканың Испаниядан тәуелсіздігіне жетуіне он жылдық соғыс қажет болды. Гутьеррес де Лара Мексикаға жеңіс әкелді және оған басшылық етті. Тәуелсіздік Мексика империясының Тәуелсіздік жариялануы арқылы 11 жыл 12 күннен кейін, 1821 жылдың 28 қыркүйегінде қол жеткізілді. Дегенмен, Идальго өз елінің "әкесі" деп есептеледі.

Соңғы ерекшеліктер

Грито әрдайым Ұлттық сарайында қайтадан орындалмайды; кейбір жылдары ол бастапқыда болған Гуанахуато штатының Долорес Идальго қаласында өткізіледі. Бұл әсіресе президенттік өкілеттіктің соңғы жылында жиі кездеседі. Президент Фелипе Кальдерон 2010 жылдың 16 қыркүйегінде екі жүз жылдық мерекелік шаралар аясында Гритоны Долорес Идальгода қайта орындап, ерекшелік жасады, тіпті ол оны Ұлттық сарайдың балконынан мерекелерді бастау үшін күні бұрын орындаған болатын. Нәтижесінде, 2012 жылы, Кальдеронның президенттік өкілеттігінің соңғы жылы, ол Долорес Идальгоға бармады, бірақ оның орнына Ұлттық сарайдың балконынан Гритоны жариялады. Президент Энрике Пенья Ньето өзінің алты жыл президент болған кезінде Долорес Идальгода Гритоны орындамады, бұл дәстүрді бұзған төртінші президент болды. Көптеген президенттер Гритоға "жекелеген ерекшеліктерін" қосады, және бұл даулы болуы мүмкін. Президент Висенте Фокс онымен жиі еркіндікпен қарым-қатынас жасады, элементтерді қосып алып тастады, мексикалықтарға екі жынысқа да тіл буыстырды және 2001 жылы "біздің келісімдерімізге" ұзақ өмір тіледі. Пенья Ньето 2017 жылы соңғы жер сілкінісінен зардап шеккендерге "вивас" айтты. Пенья Ньетоның президенттік кезеңінде Грито оған және оның Институционалдық-революциялық партиясына (ПРИ) қарсы саяси наразылық білдіруге мүмкіндік берді. 2016 жылдың 15 қыркүйегінде, АҚШ президенттік үміткері Дональд Трамптың президенттің беделін түсіргенінен бір ай өткен соң, мыңдаған азаматтар шеруге шығып, айқайлады және плакаттарды көтерді. Олар Грито кезінде Зокалоға кіруге тырысты, бірақ солдаттардың қабырғасы оларды тоқтатып қалды. Мексикадағы жаңалықтар бұл наразылық туралы хабарламады. Іс-шараға көптеген адамдар қатысты, бірақ қарсыластары PRI жалған қолдау көрсету үшін "акарреадос" (кедейлер немесе партиядан таңдалған мүшелер) әкелді деп айыптады. Грито 2006 жылы "Плантон" деп аталған демонстрациямен де тоқырады. Жеңіліске ұшыраған кандидат Андрес Мануэль Лопес Обрадорға адал жандар жаңа ғана аяқталған жалпы сайлаудағы бұзушылықтарға наразылық білдірді, және Гритоны Зокалода оқу мүмкін болмады, бірақ ол Ұлттық сарайда жарияланды. Лопес Обрадор 2018 жылы президенттік сайлауда жеңіске жетті. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы Гритоны қашықтан өткізуге себеп болды.

Облыс әкімдері мен әкімдердің мерекелік шаралары

Президенттік мерекеге ұқсас тойлар Мексиканың қалалары мен кенттерінде, сондай-ақ 15 немесе 16 қыркүйекте Мексиканың барлық елшіліктері мен консулдықтарында өтеді. Басшы, елші немесе консул қоңырау соғып, тәуелсіздік күресінің батырлары мен жергілікті патриоттардың есімдерін атап, дәстүрлі сөздерді оқиды және "Ұзақ өмір Мексикаға!" деп үш рет айғайлайды. Содан кейін қоңырау тағы бір рет соғылады, Мексика туы көтеріледі, барлығы ұлттық әнұранды орындайды, одан кейін отшашу болады. Мексиканың барлық мектептерінде де мерекелік шаралар ұйымдастырылады, ал ондай кезде қоңырауды қайта шалу рәсімінде мектеп немесе университет директоры дәстүрлі сөздерді айтады. Мереке Мексикадан тыс жерлерде де аталып өтеді, мысалы, АҚШ штаттарында, онда мексикалық тегі бар көптеген адамдар осы мерекені тойлайды.