Кіріспе
Француз актері, драматург, ақын және саясаткер Филипп Франсуа Назаре Фабр д’Эглантин (Philippe François Nazaire Fabre d’Églantine, 28 шілде 1750 – 5 сәуір 1794), көбінесе Фабр д’Эглантин деп аталады, француз актері, драматург, ақын және француз революциясының саясаткері болған. Ол француз республикалық күнтізбесіндегі айлардың атауларын ойлап табуымен және бүгінге дейін танымал балалар әні – Il pleut, il pleut, bergère әнін жазуымен ең көп танылған.
Philippe François Nazaire Fabre d'Églantine (filip fʁɑ̃swa nazɛʁ fabʁ deɡlɑ̃tin, 28 July 1750 – 5 April 1794), commonly known as Fabre d'Églantine, was a French actor, dramatist, poet, and politician of the French Revolution. He is best known for having invented the names of the months in the French Republican calendar, and for the song Il pleut, il pleut, bergère which is still a popular nursery rhyme today.
Ерте өмір
Ол Ауде департаментінің Каркассон қаласында дүниеге келген. Оның тегі Фабр болды, ал d'Églantine – Тулузадағы Jeux Floraux академиясынан Клеменс Исаурдан күміс жабайы гүл алғандығын еске алу үшін қосылды. 1778 жылдың 9 қарашасында Мари Страсбург Николь Годинге үйленді. Оның алғашқы туындыларының бірі – 1783 жылғы «Табиғатты зерттеу» («Étude de la nature») поэмасы. Актер ретінде провинциялар бойынша саяхаттағаннан кейін ол Парижге келді, онда «Әдебиет адамдары, немесе Парижге келген провинциал» («Les Gens de lettres, ou Le provincial à Paris») атты сәтсіз комедия жазды (1787). «Театр Франсэ» сахнасында қойылған «Аугуста» трагедиясы да сәтсіз аяқталды. Оның көптеген пьесалары танымал болды және ол Француз революциясы кезіндегі ең маңызды драматургтердің бірі ретінде танылды. Оның ең танымал пьесасы – «Филинте, немесе Мизантроптың жалғасы» («Philinte, ou La suite du Misanthrope») (1790), бұл Мольердің «Мизантроп» пьесасының жалғасы болуға тиіс болған, бірақ пьесаның басты кейіпкері номиналды прототипінен өзгеше – таза эгоист. Басылымда пьесаға алғысөз қосылды, онда автор өзінің бәсекелесі Жан Франсуа Коллин д’Арлевильдің «Оптимист» («L'Optimiste») туындысын сатиралық тұрғыдан сынап, оның «Испаниядағы сарайлар» («Châteaux en Espagne») пьесасы Фабрдің «Мақтаншыл» («Présomptueux») (1789) пьесасының алғысын ала алмаған табысына жете алды. Филинт кейіпкерінің маңызды саяси мәні болды. Пьесадағы Альчест кейіпкері ең жоғары мақтауға ие болды және патриот азаматты бейнелейді, ал Филинте – жасырынған қауіпті аристократ. Фабр пьесаны театр мен қоғам арасындағы жаңа қарым-қатынасты бейнелеу үшін құрды. Фабр ескі режимдегі қоғамның банкротқа ұшырағанын ғана емес, сонымен қатар ескі режимдегі комедияның да құндылығы жоқ деп есептеді. Фабр д’Эглантин революциялық мәдениетте театрға орын табуға және француз драмасын теңдік пен бауырластық принциптеріне негізделген жаңа әлеуметтік тәртіпті насихаттайтын жаңа театр формасын жасау арқылы жаңартуға болатынына сенді. Ол өзінің ойын Руссоның театралдылықты сынауында негіздеді және революциялық мәдениетке сай және оған сәйкес келетін театрды жасауға қабілетті маңызды өзгеріс элементі ретінде ашықтықты жақтады. Фабрдың пікірінше, эволюциялық саяси институттар театрды қалыптастырмайды, керісінше, жаңарған революциялық театр мәдениеті өнер туындысын жаңартып, жаңа, революциялық қоғамды құрады.
Саяси қызмет
Фабр Кордельелер клубының президенті және хатшысы болды, сондай-ақ Якобиндер клубының мүшесі де болды. Жорж Дантон Фабрді жеке хатшысы етіп таңдады, ол 1792–1794 жылдардағы Ұлттық конвенцияда отырды. Д’Эглантин король Людовик XVI-ның өліміне дауыс берді, ең жоғары бағаны және дереу соттауға рұқсат беретін заңды қолдады, сондай-ақ Жирондистердің жақтасы болды. Жан-Поль Мараттың өлімінен кейін (1793 жылдың 13 шілдесінде) Фабр «Халық досының портреті» деген еңбегін жариялады. Францияда Григориан күнтізбесі жойылғанда, ол Француз Республикасының Француз республикалық күнтізбесін жасауға тапсырылған комиссия мүшесі болды. Күнтізбені саясаткер және агроном Гилберт Ромм жасаған, бірақ оны көбінесе Fabre d'Eglantine жасаған деп есептейді, ол айлардың атауларын ойлап тапты. Бұл күнтізбеде аптаның он күні болды, осылайша жексенбі діни күн ретінде ұмытылды, ал айлар маусымдардың ерекшеліктерімен аталды. Ол жаңа номенклатураның үлкен бөлігін енгізді, мысалы, Прейриал және Флореал айлары, сондай-ақ Примиди және Дуоди күндері. Ол 1793 жылдың 24 қазанында жасаған баяндамасында комиссияның мақсатын «білімсіздіктің көріністерін ақылдың шынайылығымен, ал діни беделін табиғаттың шындығымен алмастыру», «ауыл шаруашылығы жүйесін ауыл шаруашылығы мен ауылдық өмірден алынған түсінікті немесе көрінетін белгілермен жылдың күндерін және бөлімдерін белгілеу арқылы көтеру» деп сипаттады.
Шығармалық есептер
Фабр Хилари Мантелдің «Үлкен қауіпсіздік орны» романында маңызды кейіпкер ретінде бейнеленеді, бұл роман француз төңкерісі туралы. Фабр Эмма Орчидің «Қызыл пимпернелдің жолы» романында да екінші дәрежелі кейіпкер ретінде кездеседі.