Кіріспе

Орташа өлшемді қара түсті, Австралияның шығысында және Лорд-Хоу аралында табиғатта өсетін құс.

Speciesbox
| аты = Pied currawong
| суреті = Pied Currawong, Blue Mountains. jpg
| суреттің сипаттамасы = Nominate subspecies graculina, Blue Mountains
| суреттің балама тексті = иық ағашының бұтағында сол жаққа қарап тұрған қараңғы қоңыр құс сияқты құс
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус анықтамасы =
| туысы = Strepera
| түрі = graculina
| авторы = (Shaw, 1790)
| таралу картасы = Strepera graculina map. png
| таралу картасының сипаттамасы = Pied currawong таралу аймағы
| таралу картасының балама тексті = Австралия картасы елдің шығысындағы жасыл аймақты көрсетеді
| бөлімшелік деңгейлер = Ішкі түрлер
| бөлімше = 6 ішкі түр, мәтінді қараңыз
| синонимдері = Corvus graculinus G. Shaw, 1790. Ол алғаш рет 1790 жылы ағылшын орнитологы Джордж Шоу Джон Уайттың «Жаңа Оңтүстік Уэльске саяхат журналы» кітабында «ақ кенті бар қарға» деп сипатталған, латынша аты Corvus graculinus. Сондай-ақ 1790 жылы Джон Латэм Coracias strepera атауын енгізді, оны дөңгелектілерге жатқызды. Strepera (немесе оның еркек түрі, streperus) атауын кейінгі бірнеше авторлар, оның ішінде Лич, Веййо, Шоу, Темминк және Гулд Corvus (қарғалар), Cracticus, Gracula (тақалдар), Barita және Coronica туыстарында қолданды. Джон Гулд 1836 жылы Тасманияның қара куравонгын сипаттады, ал келесі жылы екі түр үшін де Coronica туысын құрды. Джордж Роберт Грей Лессонның Strepera атауын туыс деңгейінде қабылдады және 1840 жылы Strepera graculina комбинациясын енгізді. «Pied» ескі колониялық атау, ал «pied» термині екі немесе одан көп түстің дақтарын білдіреді. Басқа да кең таралған атаулар: pied chillawong, currawang, charawack, kurrawack, tallawong, tullawong, қой құсы, Otway орманшысы және pied түстен кейінгі шай құсы. Құстың дауысынан шыққан «currawong» термині де осыған байланысты. Алайда, терминнің нақты шығу тегі белгісіз; ең мүмкін алдында тұрған сөз – Брисбен аймағындағы жергілікті Джагера тілінен шыққан garrawaŋ сөзі, бірақ Сидней алабынан шыққан Darug gurawaruŋ сөзі де болуы мүмкін. Yungang, сондай-ақ Kurrawang және Kurrawah – Иллаварра аймағындағы Таравал халқының есімдері. Француз орнитологтары Даудин, Лессон және Веййо оны «réveilleur» деп атады. Сыртқы түрі мен мінез-құлқымен құрғаққұйрыққа ұқсаса да, куравонгтар нағыз құрғаққұйрықтармен тек қана алыстан ғана туыс, және олардың орнына жақын туысқан австралиялық көгершін мен қасапшы құстарымен бірге Artamidae туысына жатады. Үш туыстың да туыстығы ерте танылып, оларды 1914 жылы орнитолог Джон Альберт Лич олардың бұлшық еттерін зерттегеннен кейін Cracticidae туысына жатқызды. Орнитологтар Чарльз Сибли мен Джон Ахликвист 1985 жылы орман құлақтары мен қасапшы құстары арасындағы тығыз байланысты мойындады және оларды Cracticini кладына біріктірді, ол Artamidae туысына айналды. Батыс Викториялық пид-куравонгты 1913 жылы австралиялық әуесқой орнитолог Грегори Мэтьюс сипаттады. Ол батысқа қарай таралатын nebulosa ішкі түрімен будандасу арқылы қауіпке ұшырайды. 2000 жылғы есеп бойынша, көбейтілетін құстардың саны шамамен 250 болды. Ол nebulosa ішкі түріне ұқсас, қараңғы қауырсынымен, ұзын құйрығымен және қысқа жұдырығымен. ashbyi ішкі түрінің, аз таныс, жеке ішкі түр ме, nebulosa түсінің формасы ма, әлі күмәнді. Ол екі популяцияның батыс Викториядағы базальт жазықтарымен бөлінгеннен кейін пайда болды деп есептеледі, ал 18-ші ғасырдың соңында аборигендердің тұрақты өртеуін тоқтатудан кейін ағаштардың оралуы популяциялардың қайта араласуына әсер етті. Грампиан және Ярра аңғарында гибридтік формалар анықталды. Олар S. g. nebulosa-ны S. g. ashbyi деп, ал екінші популяцияны S. g. riordani деп қайта атауды ұсынды. Strepera graculina crissalis, (қауіпті) Лорд-Хоу куравонгын 1877 жылы ағылшыз натуралисі Ричард Боудлер Шарп сипаттаған. Ол Лорд-Хоу аралында адамдармен бірге өмір сүруге жақсы бейімделген сияқты, бірақ жалпы саны аз, шамамен 70-80 құс. Ол ішкі түр ретінде қарастырылса да, молекулалық ДНК әдістерімен әлі зерттелмеген, бұл оны жеке түр ретінде қайта жіктеуге әкелуі мүмкін. Strepera graculina magnirostris Кейп-Йорк түбегінен Норманби өзеніне дейін Солтүстік Квинслендте табылған. Оны алғаш рет 1923 жылы Генри Лейк Уайт сипаттаған. Оның ұзын және ауыр жұдырығы және қысқа құйрығы бар. Ол бүгінге дейін аз зерттелген. Кейбір авторлар оны magnirostris-пен біріктіреді. Ол басқа ішкі түрлерге қарағанда кішірек болып көрінеді. Оңтүстік және Орталық Жаңа Оңтүстік Уэльсте graculina ішкі түрімен гибридтік аймақ бар, ол Едемнен солтүстікке Иллаварра аймағына дейін және солтүстік-батысқа Көк тауларға дейін созылады. Жастардың ересектерге ұқсас белгілері бар, бірақ жалпы жұмсақ және қоңыр қауырсыны бар, бірақ құйрықтағы ақ жолақ тар. Жоғарғы бөліктері қара қоңыр, басы мен мойнында қабыршақтар мен жолақтар бар, ал төменгі бөліктері ақшыл қоңыр. Көздері қоңыр, жұдырығы қара, сары ұшы бар. Ауыз қуысы жарқын сары. Көлемді, ерекше дауысы «Kadow Kadang» немесе «Curra wong» деп аударылған, бұл дауысқа ұқсас. Олар сондай-ақ «Wheeo» деп жазылған, жоғары перделі, қасқыр сияқты ысқырық жасайды. Лорд-Хоу аралының жергілікті ішкі түрі ерекше, әуенді дауысы бар.

Ұқсас түрлер

Кішігірім ақ қанатты шоудың қауырсыны ұқсас, бірақ қызыл көздері бар және көбінесе жерде кездеседі. Австралиялық қара қаз және қарға түрлерінің көздері ақ, ал құйрық қауырсыны ақ емес. Ал, сол сияқты өлшемдегі австралиялық көгершіннің көздері қызыл, ал қауырсыны қара және ақ түсті. Солтүстік-батыс Викториядағы қара қанатты керуен (сұр керуеннің melanoptera тұқымы) басқа сұр тұқымдарға қарағанда қараңғырақ қауырсынға ие, бірақ оның қанаттарында пид керуенге тән ақ түсті алқаптар жоқ. Жалпы, пид керуен көшпес түр, бірақ кейбір популяциялары қыс айларында биік таулардан төменге қарай жылжып, қыстайды. Соңғы кезде, 1980-2000 жылдар аралығында Квинслендтің оңтүстік-шығысындағы пид керуендерінің популяциясын зерттеу нәтижесінде, олардың саны, Брисбеннің қалалық аймағын қоса алғанда, артқандығы анықталды. 1992 жылы жасалған зерттеуде Австралиядағы пид керуендерінің саны 1960 жылдардағы үш миллионнан 1990 жылдардың басында алты миллионға дейін екі есеге өскені хабарланды. Лорд-Хау аралдарындағы пид керуеннің болуы, мүмкін, сонда кездейсоқ қонғаннан туындаған. Дегенмен, пид керуендерінің жыртқыштық әрекеті Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Порт-Стефенс маңындағы Кабаж-три аралындағы Гулдтың петрелінің санының азаюына әсер етті; керуендер ересек теңіз құстарын жегені туралы хабарлар бар. Аралдардан оларды алып тастау, қорғалатын петрельдердің санының азаюын тоқтатты. Сонымен қатар, 2006 жылы жарияланған Жаңа Англия университетінің зерттеуі, Жаңа Англия таулы аймағындағы шығыс сары қызғалдақ (Eopsaltria australis) және қызыл қызғалдақ (Petroica boodang) түрлерінің көбею табыстылығы, ұялар қорғалғаннан және керуендер қырылғаннан кейін жақсарғандығын көрсетті, тіпті кейбір сары қызғалдақтар бұрын жойылған аймақтарға қайта оралды. Сидней бақтарындағы пид керуендерінің болуы күміс көздердің (Zosterops lateralis) болуымен кері байланысты. Көбінесе жалғыз немесе шағын топтарда кездесетін болса да, олар күз және қыс айларында елу немесе одан да көп құстан тұратын үлкен үйірлер құрауы мүмкін. Жерде пид керуен секіріп немесе кең тамып жүреді. Канберрада 1990 жылы қарағайлармен қапталған көшеде үш жұптан тұратын үйір де кездескен. Сидней мен Вуллонгонгтағы аумақтар шамамен 0,5–0,7 га құрады, бірақ олар ұялау аймақтарымен шектелген және үлкен азықтандыру аумағын қамтымады, ал Канберрада 7,9 га құрады. Аталықтар қауіп төндіретін жағдайларда және аумақты қорғауда белсенділік танытады, сондай-ақ аналық ұя салып жатқанда оны қорғайды. Құстар үйір-үйір болып ойнайтындығы байқалады; олардың бірі биік ағашқа, бағанаға немесе шпильге қонса, қалғандары оны құлатуға тырысып, айналып, құлап, шабуылдайды. Сәтті шабуылдаған құс, өз кезегінде, үйірдегі басқа құстармен де күреседі. Аналықтар жеке басымен жұмыртқа жатады. Инкубация кезеңі ұяларды байқаудың қиындығына байланысты толық белгілі емес, бірақ байқаулар бойынша, жұмыртқа салынғаннан балапан шыққанға дейін шамамен 30 күнге созалады. Барлық құсқұстар сияқты, балапандар жалаңаш және соқыр (алтрициал) болып туады және ұзақ уақыт бойы ұяда қалады (нидиколоз). Олар тез арада күлгіреу сұр түсті қауырсынға ие болады. Екеуі де жас балапандарды тамақтандырады, бірақ аталық туғаннан кейін бірнеше күн өткен соң ғана тікелей тамақтандыра бастайды. Жұмыртқалары керуеннің ұяларына салынған жұмыртқаларға өте ұқсас. Пид керуендері көкектер келген кезде ұяларын тастап кетуі мүмкін, нәтижесінде керуеннің балапандары өлді.

Тамақтандыру

Пид-курравонг – бәрін жейтін және мүмкіндікті пайдаланатын құс, жеміс-жидектермен қоса, көптеген омыртқасыздарды және кішкентай омыртқалыларды, көбінесе жас құстарды және құс жұмыртқаларын жейді, бірақ кейде қанатты достарының салмағы шамамен күміс қанаты бар көгершіндей болатын ересектерін де жеуі мүмкін. Құрравонгтар ағаштарда аң аулайды, жәндіктер мен жемістерді, сондай-ақ ұялардан құстар мен жұмыртқаларды ұрлап алады. Олар ауада да, жерде де аң аулайды. Жаз айларында диетасында жәндіктер басым, ал қысқы уақытта жеміс-жидектер. Олар көбінесе қоқыс жейді, қалдықтарды жеп, адамдардан тамақ іздегенде пикник аймақтарында және құстарды тамақтандыру орындарында ұзақ уақыт тоқтап қалады. Құрттар мен құмырсқалар – ең көп жейтін жәндіктердің түрлері. Пид-курравонгтар фермалардан егеуқұйрықтарды, тауықтарды және түйелерді жегендері тіркелген. Пид-куравонг Мортон шығанағы (Ficus macrophylla), Порт-Джексон (F. rubiginosa), Банян (F. virens) және Стронглер өрік (F. watkinsiana) сияқты көптеген түрлі інжірлерді, сондай-ақ лиллипилли (Syzygium түрлері), ақ кедр (Melia azedarach), слива қарағай (Podocarpus elatus) және гебунг (Persoonia түрлері) жейді. Басқа жемістерді де іздейді, ал пид-курравонгтар бау-бақшаларды шабады, алма, груша, клубника, жүзім, тас жемістілер, цитрус және жүгері жейді. Пид-курравонгтар Сидней аймағында инвазивті әшекейлі Asparagus aethiopicus (көбінесе A. densiflorus деп аталады), арамшөпті privet түрлері Ligustrum lucidum және L. sinense, және өркенді түрлер Pyracantha angustifolia және P. rogersiana таралуына жауапты. Сонымен қатар, олар жағалы көкпарлы (Accipiter cirrocephalus) және күкіртті жоңғарлы (Cacatua galerita) құстарын да мазалайды. Пид-курравонгтар бір-бірін мазалап, қорлайды.

Қорғау мәртебесі

Бұл түрдің өте кең таралған аймағы болғандықтан, оған ареал мөлшерінің критерийі қолданылмайды. Осының салдарынан, ол осал статусына жататын шектерге жетпейді. Халық санының өсу тенденциясы байқалып тұр, оның мөлшері нақты сандық көрсеткімен белгіленбеген, бірақ халық саны критерийі бойынша (10 000 ересек жеке тұлға, соңғы он жылда немесе үш буын ішінде 10%-дан жоғары төмендеу немесе белгілі бір популяция құрылымы) сезімтал шектерге жақын емес. Осыған байланысты, Халықаралық табиғатты қорғау одағы бұл түрді ең аз қызығушылық тудыратын түр деп санайды.