Желкенмен сырғанау спортының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Су спорты

Виндсерфинг – желдің күшімен қозғалатын, желкенмен жүзу мен серфингтің үйлесімінен пайда болған су спорты. Ол "саилборд" және "бордсейлинг" деп те аталады және 1960 жылдардың соңында Калифорнияның ғарыш және серфинг мәдениетінен туындаған. 1970 жылдардың аяғына қарай виндсерфинг Еуропа мен Солтүстік Америкада кең танымал болды және 1980 жылдары әлемдік деңгейде үлкен сұранысқа ие болды. 1984 жылы виндсерфинг Олимпиадалық спорт түріне енгізілді. Жаңа түрлеріне желфойл, кайтсерфинг және қанатты серфинг жатады. Досканың астындағы гидрофойл қанаттары досканың судан қауіпсіз көтеріліп, тіпті жеңіл желде де үндемей, тегіс ұшуына мүмкіндік береді. Виндсерфинг – демалысқа арналған, отбасымен айналысуға қолайлы спорт түрі. Әлемдегі бастауыш және орта деңгейдегі спортшылар үшін қауіпсіздік пен қолжетімділік ұсынатын тегіс су алаптарында ең танымал. Техника мен жабдықтар жылдар бойы дамып келеді. Басты жарыс түрлеріне слалом, толқын және еркін стиль жатады. Қазіргі кезде "фойл" технологиясы дәстүрлі жарыстарды ығыстырып шығарып, IQfoil класы 2024 жылы Франциядағы Олимпиаданың жаңа виндсерфинг жарысы класы болып табылады.

Тарих

Джим Дрейк 1967-1970 жылдары Калифорнияда желкенмен сырғанауды (виндсерфингті) ойлап тапты және бірлесіп патенттеді. Ағылшын Питер Чилверс пен америкалық Ньюман Дарбидің ұсыныстары бұл спорт түрінің алғашқы нұсқалары ретінде танылады. Дрейк Стэнфорд университетінде әуе кемелер инженері мамандығы бойынша білім алды. Ол жастық шағында серфингпен, желкенмен және шаңғымен айналысты. Желкенмен сырғанауды шаңғы тебудің қарапайымдығымен желкендеудің ләззатын үйлестіру үшін ойлап тапты. Дрейк тарихта "Желкенмен сырғанаудың (виндсерфингтің) әкесі" ретінде белгілі. Дрейктің патенттелген өнертабысы 20 жылдан астам уақыт бойы "Windsurfer" тауарлық белгісімен сатылды, бұл компанияны ол бизнесмен Хойл Швайцермен бірге құрған Windsurfing International деп аталады.

Өнертапқыштар

Қазіргі заманғы желсерфинг спорт және демалыс әрекеті ретінде 20 ғасырдың екінші жартысына дейін пайда болған жоқ. Алғашқы желкен тақтасының дизайнын 1962 жылы америкалық Ньюман Дарби жасаған, ол тақтаның үстінде еркін иілмелі желкенді пайдаланған. Тәуелсіз түрде инженер Джим Дрейк бүгін білетін нұсқаны ойлап тапты және патенттеді, оны Желсерфинг деп атады – жаңа теңіз жүзу концепциясы. 19 ғасырдың басында Мичиган көлінің батысындағы орман шаруашылығы қауымдастықтарындағы адамдар, жағаларды бұрқанақтарға бекітіп, бұрқанақтарды басқару және демалыс үшін пайдаланған деген мәлімет бар. 1948 жылы 20 жасар Ньюман Дарби қолға ұсталатын желкен мен универсалды буынға орнатылған құрылғыны пайдалану идеясын алғаш рет ойлап тапты, осылайша кішкентай катамаранын басқаруға болады – бұл адамның салмағын ауыстыру арқылы желкенді алға және артқа иіп, рульсіз басқаруға мүмкіндік берген алғашқы желкен тақтасы. Дарби патентке өтініш берді, бірақ қайта тапсыруға жеткілікті қаражаты болмады. Дегенмен, ол оның ойлап тапқан және алғаш рет универсалды буынмен желкен тақтасын жобалап, жасаған адам ретінде кеңінен танылды. С. Ньюман Дарби өзінің алғашқы өнімін 1964 жылы кең нарыққа шығарды, оны "Дарби желкен тақтасы" деп атады, бұл Пенсильвания штатындағы Сасквеханна өзенінде жасалған. Дарбидің "желкен тақтасы" айналмалы құрылғыны бірақ, "квадраттық" немесе "ұшақпен жабдықталған" болды және оған байланысты шектеулерге ие болды. Қазіргі заманғы желсерфинг дизайнынан айырмашылығы, Дарбидің желкен тақтасы "кері желмен" жұмыс істеді, теңізші желкеннің батыс жағына арқасымен тұрды. Бұл өте тиімсіз және динамикалық емес теңіз жүзу позициясы және қазіргі заманғы желсерфингтің жұмыс істеу принципіне қарама-қарсы. Дарбидің мақаласында "көне, әдемі кемелер дәуірінен бері жоқ болған маневр түрін меңгеруге болады" делінген. Ол 1964 жылы желкен тақталарын сата бастады. Дарбидің жарнамалық мақаласы 1965 жылғы тамыз айында Popular Science журналында жарияланды. Дарби 2016 жылы қайтыс болды, ол желкен тақтасының алғашқы нұсқасын жасағаны үшін алған танылуға риза екенін айтқан. Он екі жасар Питер Чилверс 1958 жылы Англияда желкен тақтасын ойлап тапқаны үшін де еске алынады. Стэнфордта білім алған әуе-космикалық инженер Джим Дрейк және оның әріптесі, әуе-космикалық инженер Фред Пейн 1962 жылы желкенмен қозғалатын серфинг тақтасын ойлап тапты. Олардың нұсқасы Дарбидің нұсқасынан көптеген маңызды жағынан ерекшеленді. Теңізші үлкен серфинг тақтасына тік тұрып, желдің соғатын жағына қарай тұрып, кішкентай үшбұрышты желкенді тікелей ұстады. Бастапқыда олар оны қолмен ұсталатын қанатпен қоздыруға арналған, желкенге байланған мачтасыз. Бірақ, универсалды буынмен жалғаудың тиімдірек екенін олар көп ұзамай түсінді. Дрейктің революциялық теңіз жүзу концепциясы туралы білгеннен кейін, Дрейктің отбасылық досы, Хойл Швайцер атты бизнесмен, Дрейктің жаңа өнертабысын сатуға қызығушылық танытты. Бизнесмен ретінде Швайцер табыс әлеуетін көріп, Дрейкті өнімді сынау үшін функционалды прототип жасауға ынталандырды. Кейін, Дрейктің прототипі жұмыс істегеннен кейін, ол Дрейкке идеяны патенттеуге көмектесті. Бастапқыда екі адамның да мақсаты әртүрлі болды. Дрейк концепцияны жасады, инженерлік еңбектерді жүзеге асырды, құрастырды және алғашқы желсерфингті сынақтан өткізді. Швайцер тікелей өнертабысқа қатыспағанмен, патенттеу, маркетинг және Дрейктің жаңа құрылғысын сатудың бизнес-детальдарын ұйымдастыру арқылы көмектесті. Серіктестік ретінде Дрейк бастапқы концепцияны ұсынды, ал Швайцер оны нарыққа шығарды және сатты. Екі адамның да есімдері патентте жазылған. Швайцерді "желсерфингті көпшілікке жеткізген адам" деп атады, ол Дарби мен Чилверсті желкен тақтасының алғашқы жасаушылары деп мойындайды және өзін спорттың "қайта ойлап тапқышы" деп санайды.

Modern windsurfing, as a sport and recreational activity, did not emerge until the latter half of the 20th century. The earliest version of a sailboard design utilizing a freely articulating sail on top of a board was created in 1962 by American Newman Darby. Independently, engineer Jim Drake invented and co patented the version we all know today and called it Windsurfing a new new concept in sailing. In the early 19th century, people in logging communities around western Lake Michigan were purportedly fixing sails to logs as part of log float control and for recreation. In 1948, 20 year old Newman Darby was the first to conceive the idea of using a handheld sail and rig mounted on a universal joint so that he could control his small catamaran—the first rudderless sailboard ever built that allowed a person to steer by shifting his or her weight in order to tilt the sail fore and aft. Darby filed for a patent but lacked the funds to resubmit. However, he is widely recognized as its inventor as well as the first to conceive, design, and build a sailboard with a universal joint. S. Newman Darby created his first product for a wider market in 1964 that he called the "Darby sailboard" on the Susquehanna River, Pennsylvania, United States. While Darby's "sailboard" incorporated a pivoting rig, it was "square rigged" or "kite rigged" and was subject to the associated limitations. Unlike the modern windsurfer design, Darby's sailboard was operated "back winded", with the sailor's back to the lee side of a kite shaped sail. This is a much less efficient and less dynamic sailing position and opposite of how a modern windsurfer is operated. Darby's article stated that "you can learn to master a type of maneuvering that's been dead since the age of the picturesque square riggers". He began selling his sailboards in 1964. A promotional article by Darby was published in the August 1965 edition of Popular Science magazine. Darby died in 2016 reportedly feeling pleased with the recognition he received for having created an early version of the sailboard. Twelve year old Peter Chilvers is also cited for inventing a kind of sailboard in England in 1958. Stanford educated aeronautical engineer Jim Drake and fellow aeronautical engineer Fred Payne conceived and designed a sail powered surfboard in 1962. Their version differed from Darby's in many significant ways. The sailor stood upright on a large surfboard while holding directly onto the windward side of a small triangular sail. Originally, they designed it to be propelled by a hand held wing rather than an attached, masted sail. Soon they decided a universal joint attaching a movable sail was more practical. After learning of Drake's revolutionary sailing concept, one of Drake's family friends, a businessman named Hoyle Schweitzer, became interested in marketing Drake's new invention. As a businessman, Schweitzer imagined the profit potential and encouraged Drake to build a functional prototype for product testing. Later, when Drake's prototype worked, he helped Drake to patent the idea. From the outset, the two men were motivated by different forces. Drake conceptualized, engineered, built and tested the first windsurfer. Schweitzer, while not directly involved in the invention, helped by organizing the business details of patenting, marketing and selling Drake's new craft. As a partnership, Drake came up with the original concept and Schweitzer marketed and sold it. Both men's names appear on the patent. and called Schweitzer "the man who brought windsurfing to the masses" that he recognizes Darby and Chilvers as early sailboard pioneers and sees himself as the sports "re inventor".

Дрейктің алғашқы прототипі, Windsurfer атауы

Дрейк тарихта әлемдегі ең үздік авиациялық инженерлердің бірі ретінде танымал. Бос уақытында ол шебер қолөнерші де болды. Ол екі дағдысын біріктіріп, әлемдегі алғашқы желқайықтың прототипін жасады. Біріншіден, ол желқайықтың физикасына негізделген өзінің тұжырымдамасының математикалық симуляциясын мұқият жасады. Содан кейін 1967 жылғы қаңтарда Калифорния штатының Санта-Моника қаласындағы үй гаражында желқайықтың прототипінің дерлік барлық бөліктерін қолмен жасады. Ол тілек сүйегін, пышақ тақтасын және мачтаның табанын терек ағашының қабаттасқан жолақтарынан жасады. Тілек сүйегінің қисынына пішін беру үшін ол арнайы ағаш пресс-жабдықты жобалап, құрастырды. Универсалды буын ауыр теңіздік тот баспайтын болаттан жасалған, тефлон компоненттерімен толықтырылған, саудалық желкенді қайықтың айналмалы буынынан қайта құрылды. Дрейк Дакрон желкен матасынан жасалған, желкенші Боб Бруссард кесіп, тіккен үшбұрышты Бермуда желкенін арнайы жобалады. Дрейк құрастырған арнайы тақтаға дәстүрлі серфинг тақтасынан гөрі суға бату үшін көбік көлемі көп қажет болды, сондықтан Гордон "Грабби" Кларк Кларк көбігінен арнайы үлкен көбік бос орын жасады, ал Джим Дрейк пен Гэри Семан оны Калифорния штатының Санта-Моника қаласындағы Con Surfboard фабрикасында пішіндеді. Кішкентай "Флипер" жарыс қайығынан алынған қуыс шыны талшықты мачта қолданылды. Қажетті материалдарды жинау үшін Дрейк Швайцерге тақта жасау үшін үлкен көбік бос және желкен үшін қуыс шыны талшықты мачта сияқты қандай шикізат сатып алу керектігін мұқият түсіндірді. Дрейк прототипті бірнеше ай ішінде бос уақытында өз гаражында аяқтады. Дрейктің сұрағы қарапайым операцияға келді: рульсіз желкеннің күшін де, кеменің бағытын да қалай басқаруға болады. Қырық жылдық дамуға қарамастан, дизайн бүгінгі желқайық жабдықтарына өте ұқсас, ал "желқайық" сөзі спорттың өзімен синоним болып қалды.

Drake is known historically as one of the world's top aeronautical engineers. He was also an expert craftsman in his spare time. He combined both skills to conceive and build the world's first windsurfer prototype. First, he carefully engineered a mathematical simulation of his concept based on the physics of windsurfing. He then crafted nearly all of the windsurfer prototype components by hand in his Santa Monica, California home garage in January 1967. He built the wishbone boom, daggerboard and mast foot from laminated strips of teak wood. He custom designed and built a wood press jig for shaping the curve into the wishbone boom. The universal joint was built by reconfiguring a commercially available sailboat swivel joint constructed from heavy duty marine stainless steel with additional teflon components. Drake engineered the custom sail, which was made from Dacron sail cloth and cut and sewn by sail maker Bob Broussard into a triangular Bermuda rig. The custom board Drake engineered required a greater amount of displacement volume for floatation than was found in a traditional surfboard so an extra large custom built foam blank was constructed by Gordon "Grubby" Clark of Clark foam and shaped by Jim Drake and Gary Seaman at the Con Surfboard factory in Santa Monica, California. A repurposed hollow fiberglass mast was taken from a small "Flipper" racing dingy rig. To gather the needed materials, Drake carefully instructed Schweitzer what raw materials to purchase such as an extra large foam blank to build the board and a hollow fiberglass mast for the sail. Drake completed construction of the prototype in his own garage during his spare time within a few months. Drake's question came down to simple operation of how a standing person could control both the power of the sail as well as the direction of the craft without a rudder. Despite forty years of subsequent development, the design is still remarkably similar to today's windsurfing equipment, and the word "windsurfer" has become synonymous with the sport itself.

Спорттың алғашқы компаниясы

Джим Дрейк пен Хойл Швайцер 1968 жылдың соңында Дрейктің Калифорния штатындағы Санта-Моникадағы үйінен спорттың алғашқы компаниясы – Windsurfing International-ды құрды. Екеуі де жел серфингімен айналысатын бизнесінен бөлек толық жұмыспен қамтылғандықтан, сол кезде жел серфингі олар үшін жай ғана тәжірибелік хобби еді. Дрейк пен оның әйелі Венди, Швайцер мен оның әйелі Диана бос уақыттарында жаңа спорттың сатуға жарамды моделін жасау үшін тығыз жұмыс істеді. Дрейк пен Швайцер заңдық міндеттемелермен байланысқан бизнес-серіктестер емес, жай ғана достас серіктестер ретінде ынтымақтастық жасады, себебі олардың арасында ешқандай ресми бизнес-келісімшарт жасалмаған. Күтпеген жағдайда, Дрейк 2000 миль қашықтықтағы Пентагонға инновациялық ракеталық ұшақтарды жобалау үшін уақытша жіберілді. Соған шамамен осы уақытта Швайцер компьютерлік бағдарламалық жасақтама сатушысы қызметінен босатылды. Дрейк екі жыл бойы елдің екінші жағындағы инженерлік жұмыстармен айналысып болғаннан кейін, Швайцер жел серфинг тақталарын жасап сата бастады, сондай-ақ Windsurfing International компаниясын құрып, Еуропада 100 000-нан астам тақтаға лицензиялық төлемдер жинады. Швайцер Дрейктің өнертапқан тақталарын сатудан түскен үлкен пайданы Дрейктен жасырды. Жағдайды жақыннан білетін адамдардың пікірінше, Швайцердің жоспары Дрейктің үлкен пайда табу мүмкіндігінен хабарсыз қалдырып, патенттің нақты құнын кемсірту болған, осылайша Швайцер Дрейктің патенттегі үлесін мүмкіндігінше арзанға сатып алуды көздеген. Кейіннен Дрейк Швайцердің әдепсіз және адал емес әрекеттерін білгенде, қатты қыңырсынып, ашуланды. Швайцер мен оның отбасына сенген Дрейк, досының осылай алдағанына таң қалды. Дрейк бастапқыда патенттегі үлесінен бас тартқысы келмеді. Алайда, Швайцер мен оның адвокаттары 5 жыл бойы Дрейкке патенттегі үлесін Windsurfing International компаниясына сатуға үнемі қысым көрсетіп, Швайцерге болашақтағы барлық роялтиден табыс табуға мүмкіндік беруді көздеді. 1970 жылы Windsurfing International компаниясы "Windsurfer" терминін АҚШ-тың Патент және Сауда белгілері кеңсесінде тауарлық белгі ретінде тіркеді. Windsurfing International Inc. компаниясы жарысқа қатысушылардың біркелкі құрылған "кемесі" бар жарыс флотын құруға ұмтылып, жабдықтың таңдалуынан гөрі, жүргізушінің шеберлігі жарыс нәтижелерін анықтауын қалады. Бірінші Windsurfer кластық әлем чемпионаты 1973 жылы Калифорния штатының Сан-Диего қаласында өтті. Windsurfer кластық флоты Laser және Hobie Cat кластарының табысына негізделген. Әрбір Windsurfer компьютерлік кесу арқылы жасалған бірдей желкенге ие болды, бұл сол кездегі жаңа технология еді және оны Иан Брюс алғаш рет енгізді.

Jim Drake and Hoyle Schweitzer together started the sport's first company, Windsurfing International, in late 1968 out of Drake's Santa Monica, California home. Both men were employed full time outside of their startup windsurfing business and so windsurfing was little more than an experimental hobby for them at that time. Drake and his wife Wendy, along with Schweitzer and his wife Diane worked closely together in their spare time to create a marketable framework for the new sport. Drake and Schweitzer collaborated informally as friends rather than legally bound business partners, as no formal business partnership was ever signed between them. Unexpectedly, Drake was temporarily relocated 2000 miles away to design innovative rocket planes at The Pentagon. Around this same time, Schweitzer lost his job as a computer software salesman. While Drake was away for two years immersed in engineering work on the other side of the country, Schweitzer began manufacturing and selling Windsurfers, as well as incorporating the company Windsurfing International and collected licensing fees on over 100,000 boards in Europe without ever informing or including Drake. Schweitzer concealed from Drake the somewhat large profits he was beginning to make from selling the boards Drake had invented. Observers close to the situation believe it was always Schweitzer's plan to keep Drake uniformed of the large profit potential long enough to misrepresent and under value the real worth of the patent so that Schweitzer could buy out Drake's half of the patent for as little as possible. When Drake later discovered Schweitzer's unethical and dishonest actions he was deeply confused and angered. Drake, who trusted Schweitzer and his family, was shocked that his friend would deceive him in this unkind way. Drake originally was not interested in forfeiting his half of the patent. However, Schweitzer and his attorneys would continue for 5 years to aggressively pressure Drake to sell his half of the patent to Windsurfing International in order for Schweitzer to secure a lucrative monopoly on all future royalties. Windsurfing International registered the term "Windsurfer" as a trademark at the United States Patent and Trademark Office in 1970. Windsurfing International Inc. created a popular one design racing class, which was influenced by the desire to provide a fleet of racers with a uniformly constructed "boat," so that rider skill, rather than equipment choice, would determine competitive results. The first Windsurfer Class World Championship regatta took place in San Diego, California in 1973. The Windsurfer Class fleet was based the success of the Laser and Hobie Cat classes. Each Windsurfer had an identical computer cut sail, a technology new at that time and pioneered by Ian Bruce.

Техника

Желкенді басқару желкеннің білікпен байланысқан қозғалыстарымен және желкеншінің тақтаның үстіндегі қимылдарымен жүзеге асырылады. Бұл желкендегі желдің қысымына қарсы желкеншінің салмағын теңестіру арқылы қол жеткізіледі, сонымен қатар екі факторды да тақтаға қатысты реттеу қажет. Мұны үйрену велосипед тебуді үйрену процесіне ұқсас рефлекстер мен "бұлшықет жадының" дамуын қамтиды. Бұл дағдыларды жазық суда, жеңіл желде, үлкен, суға жақсы қалқып тұратын тақталарда үйрену тиімді. Желдің жағдайына және шабандозданның шеберлігіне немесе ниетіне байланысты, желкен бір кезде сырғанап, жылдамдығы күрт артады. Бұл жоғары жылдамдық көрінетін желдің өзгеруіне және тақта серфинг тақтасы сияқты басқарылатын болуына байланысты жаңа дағдыларды үйренуді қажет етеді.

Білім алу және дағдылардың дамуы

Оқу – көп рет суға түсіп, қайтадан тақтаға мінуді қайталап жасайтын қиын жаттығу. Нағыз ләззат алуға жету үшін кеткен уақыт әркім үшін әртүрлі болады.

Жастық шақ

Виндсерфинг 5 жастағы балаларға да қолайлы, бірнеше тақта және желкен брендтері осы бойы шағын және салмағы жеңіл виндсерферлерге арналған "Балалар жиынтығын" (Kids Rigs) шығарады. Кейбір елдерде жартылай ресми немесе клубтық стильдегі ортада спортпен айналысуға мүмкіндік беретін ұйымдар бар (мысалы, RYA-ның Team 15 бағдарламасы). Роберт (Роби) Найш 11 жасында виндсерфингтің жаңадан пайда болған түрімен айналыса бастады, ал 1976 жылы 13 жасында алғашқы жалпы әлем чемпионатында жеңіске жетті.

Жеңіл жел

Борт су арқылы желкенді қайық сияқты қозғалады – кеңейтілмелі орталық тақтасы (болса) және тұрақтылық пен бүйірлік қарсылық үшін қанат немесе кильді пайдаланады. Орталық тақта желкеннің кең бұрыштарында қайтадан жибті басқару үшін желкенді қайық сияқты тартылады. Осы жағдайларда желкендегі тақталар да желкенді қайық сияқты бұрылып, жибтейді. Бағытты басқару қондырғыны алға қарай (желден алысқа) немесе артқа қарай (желге қарай) жылжыту арқылы жүзеге асырылады. Жиб жасағанда, желкеннің түйіні босатылып, мачтаның айналасында айналып, сыртқа шығады. Құлаудан кейін қалпына келтіру: Желкенші тақтаға мінеді, тарту арқанын (uphaul) ұстайды, мачтаның түбі екі аяғының арасында орналасқанына көз жеткізеді, желкенді судан шамамен үштен бір бөлігіне дейін көтереді, жел желкен мен тақта комбинациясын желдің тікелей артына келтіретінше айналдырады, желкенді толығымен көтереді, "мачтаға жақын қолын" (мачтаға ең жақын қолын) бумға қояды, мачтаны тақтаның орта сызығынан өткізеді, "желкенге жақын қолын" (мачтадан ең алыс қолын) бумға қояды, содан кейін желкенді жабып, қуаттандыру үшін оған тартады.

Қатты жел

Планерлеу кезінде желкендегі күшке қарсы тұру үшін ат үстіндегі салмақты тиімді пайдалану үшін белдік киіледі. Жел күшейген сайын, желкенші желкенді жағалай береді, желкеннің желкені көтереді, ал тақта жылдамдықты арттырады, ұшаққа ауысады. Судағы тақтаның көлемі (орын ауыстыру) азаяды, ал айдоошы артқа қарай жылжиды, жақсы басқару үшін аяқ жақтауларына аяқтайды. Планерлеу кезінде тақта суды жылжытпай, оның бетінде сырғанап қалады. Шаңғышының салмағына, желкен мен қанатының мөлшеріне, толқын жағдайына және шаңғышының қабілетіне байланысты әртүрлі жел жылдамдығында шаңғымен жүзуге болады. Қазіргі заманғы жабдықтармен желдің жылдамдығы шамамен 17-25 км/сағ болғанда планерлеуге қол жеткізуге болады. Орын ауыстыру қозғалысынан планерлеуге өту үшін энергияда секіріс қажет, бірақ планерлеуге қол жеткеннен кейін суға қарсы кедергі күрт төмендейді. Бұл желдің күші планерлеуге қажетті деңгейден төмен түскен жағдайда да, планерлеуді жалғастыруға мүмкіндік береді. Планерлеу кезіндегі тақта орын ауыстыру арқылы қозғалатын тақтадан әлдеқайда кіші болуы мүмкін (осылайша жабдықтың салмағы мен тақтаны басқаруда артықшылыққа ие болады). Желге қарсы жақтық кедергі тек қана қанатымен қамтамасыз етіледі (жоғары жылдамдықта көбірек көтергіштік пайда болады) және орталық тақта енді қолданылмайды (кіші тақталарда жоқ). Қанат көтергіштік тудырады, тақтаға күшті жүктемені береді, сондықтан ол әдетте дәл пішін мен беріктік үшін көміртек талшығынан жасалады. Қанаттың жел жақ жағында төмен қысым аймағы пайда болады, бұл кавитацияға әкелуі мүмкін, бұл "пинг" деп аталатын көтерудің кенеттен жоғалуына әкеледі (ұшу терминологиясында "тұрақтануға" барабар). Көбінесе демалыс үшін желдің 12-18 м/с болуы идеалды, бірақ мамандар желдің күшті болуымен серфинг жасай алады. Планерлеу спорттың ең қызықты түрлерінің бірі болып саналады. Бастысы, желкенді алдыңғы және артқы жағынан айналдыру арқылы, пышақ немесе қанатты бойдағы жақтаулық кедергі орталығын өзгерту арқылы жеңгелеуге болады. Бұрылысқа еңкейіп, қарлығаштағыдай бұрылысқа қарай бұрылу. Желдің соғатын жағаға қарай бұрылуы кезінде желдің қысымы босатылады, бұл желкенді бұруға мүмкіндік береді. Такинг - бұл желге қарсы айналу, ал жоғары жылдамдықта ол жылдам қозғалыстар мен жақсы тепе-теңдікті талап ететін озық маневрге айналды. Планингі кезінде өкше жағына бұрылу ("қайта кесу" деп аталады) әдетте тек толқынға мініп жүргенде орындалады. Судан бастау: Қатты жел кезінде желкенді көтеру қиын (тақтада тұрып судан шығару), сондықтан судан бастау қажет. Бұл (судың басуы кезінде) желге перпендикуляр түрде тұғырдың орналасуы арқылы, желдің желкенді ұстауына мүмкіндік беру үшін судан көтеру арқылы, содан кейін желкенді кемеге тарту арқылы жасалады. Кемеде күш пайда болған соң, оны оңтайландыру арқылы, кемеге отырғызушы мен кемеге отырғызушы бір-бірімен ұшақтасты. Кейде жел басылғанда, ат үстінде жүзуші суға шыға алмай қалуы мүмкін. Егер бұл орын алса, айдоочу желдің соғатын уақытын күтіп, желкенді қайтадан тақтаға "қосу" үшін пайдалана алады. Егер бұл үмітсіз болса, желкенді көтеру қажет болады.

In planing conditions a harness is typically worn to more efficiently use the rider's weight to counter the force in the sail. As the wind increases, the rider continues to sheet the sail, the fin generates more lift, and the board gains speed, transitioning onto a plane. The volume of board in the water (displacement) decreases, and the rider moves rearward, stepping into the footstraps for improved control. When planing, the board skims on the surface rather than displacing water as it moves. Planing can be achieved at different wind speeds depending on the rider's weight, sail and fin size, wave conditions, and rider ability. With modern equipment planing can normally be achieved at a wind speed of around The transition from displacement motion to planing requires a jump in energy, but once planing, water resistance decreases dramatically. This means that it is possible to continue to plane, although the wind has dropped below a level that would be required to transition to plane. A board in plane can be much smaller than a board moving by displacement (thereby gaining an advantage in gear weight and board control). Lateral resistance to the wind is provided by the fin alone (generating more lift at higher speeds) and a centreboard is no longer used (smaller boards do not have one). A fin generates lift, transferring a strong load to the board, and so is usually constructed of carbon fiber for accurate shape and strength. A low pressure area develops on the windward side of the fin, which can lead to cavitation, leading to a sudden loss of lift, called "spin out" (equivalent to "stalling" in flight terminology). Ideal planing conditions for most recreational riders is of wind, but experts can windsurf in much windier conditions. Planing is considered one of the most exhilarating aspects of the sport. Steering is mainly achieved by changing the center of lateral resistance located along the daggerboard or fin through rotating the sail either fore and aft. Unlike fixed mast sail a boat, windsurfing is rudderless and uses the universal joint to allow steering the board with the sail alone. Jibing is done at full speed (a so called "carve jibe", "power jibe" or "planing jibe"), whereby the rider turns downwind by leaning the sail forward, sheeting and applying pressure to the inside rail. Leaning into the turn much like a snowboarder making a toe side turn. Pressure is released from the sail as the board turns downwind, allowing for the sail to be jibed. Tacking is turning around going upwind, and at higher speed has become an advanced maneuver, requiring quick movements and good balance. A heel side turn while planing (called a "cut back") is usually only executed in wave riding. Water start: In strong winds it is difficult to uphaul the sail (pulling it out of the water while standing on the board) so waterstarting is necessary. This is done (while water treading) by positioning the mast perpendicular to the wind, lifting the luff out of the water to allow the wind to catch the sail, and then having the sail pull the sailor onto the board. As the sail becomes powered, it is then trimmed to bring the rider, board, and sail back onto a plane. Occasionally a rider may be unable to waterstart if the wind has dropped. If this happens the rider can wait for a gust and "pump" the sail to get back on the board. If this becomes hopeless uphauling the sail will be necessary.

Олимпиадалық сынып

Олимпиадалық желкен спорты Олимпиадалық желкендесу спортын қамтыды. Бұл сынақ 1984 жылғы Олимпиада ойындарында Windglider фанбордымен өткізілді. Олимпиадалық желкендесуге 1988 жылғы Олимпиада ойындарында Lechner арқылы толық спорттық мәртебе берілді. Жазғы Олимпиада ойындарындағы желкен спорты 1992 жылы жазғы Олимпиадаға әйелдердің Olympic Lechner 390 желкендесу класын қосты. 1896 жылдан бастап Олимпиада ойындарына 1988 жылға дейін әйелдерге арналған жеке желкендесу класы енгізілген жоқ. Boardsailing класы 1988 жылы ресми түрде тек ерлердің Olympic Lechner Boardsailing класымен басталды. 1992 жылғы Барселона ойындары спорттағы әйелдер тарихында маңызды оқиға болды, өйткені Жерорта теңізіндегі Испанияда Олимпиадалық әйелдер желкендесу класы құрылды. * Алғашқы үш класс: Windglider (демонстрациялық), Division II (тек ерлерге арналған), Lechner A 390 (әйелдер класы және ерлер класы) және Mistral One Design класы. Mistral компаниясы жел серфингін үйрену үшін Mistral мектептерінен тұратын дүниежүзілік ұйым құрды. Бұл өндірушіде қысқа тақталар, толқын тақталары, слалом тақталары, фанбордтар және жарыс тақталары болды. 1992 жылдың жазында Олимпиадалық Mistral One Design жастар, әйелдер және ерлер үшін әмбебап деп таңдалды. Бұл жабдықтар желдің жылдамдығы 5 түйірден 35 түйірге дейін ауытқу кезінде өте қолайлы болды. Олимпиадалық желкендесуде 'Бір дизайнды' тақталар қолданылады, мұнда әрбір желкенші бірдей тақта дизайнымен, кильдермен, қанаттармен және желкендермен желкендеседі. Жабдықтар жарыс жағдайларының кең ауқымында жарыс өткізуге мүмкіндік беру үшін арнайы таңдалады. Бұрынғы Mistral Olympic класы жастар, әйелдер және жеңіл салмақтағы ерлер үшін жақсырақ болды. Көптеген әйелдер Mistral-дан RSX-қа жабдықтар ауысқанда Олимпиадалық желкендесу класын өзгертті. Келесі класс орташа және ауыр салмақтағы ерлерге арналған, себебі желкеннің өлшемі айтарлықтай үлкейтілді. Neil Pryde RS:X 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында алғаш рет қолданылды. 2024 жылы жаңа Олимпиада класындағы желкенші жаңа iQFoil бір дизайн класымен алдыңғы қатарлы фольга технологиясын пайдаланады.

Olympic Sailing included Olympic Boardsailing as a demonstration Sport, this test event was sailed on the Windglider fun board at the Olympic Games of 1984. Olympic Boardsailing was given full Sport status with the Lechner at the 1988 Olympic Games. sailing events at the Summer Olympics A Women’s Olympic Lechner 390 Boardsailing Class of Sailing was added the Summer of 1992. The Olympic Games from 1896 did not include any women specific class of sailing until 1988. The Boardsailing Class officially began the year of 1988 with only a Men’s Olympic Lechner Boardsailing Class. The Barcelona Games of 1992 was significant to the history of Women in Sport, when the Olympic Women’s Boardsailing Class began in Spain on the Mediterranean Sea. *
The first three classes were: Windglider(demo), Division II(men only), Lechner A 390 (Women Class & Men’s Class) and the Mistral One Design Class. The Mistral had a world wide organization with Mistral Schools to learn windsurfing. This manufacturer had a range of boards from short boards, wave boards, slalom boards, fun boards and race boards. The Summer of 1992 the Olympic Mistral One Design was selected as versatile for youth, women and men. This gear was particularly ideal for a broad wind range from five knots to thirty five knots of wind. Olympic Windsurfing involves 'One Design' boards, each sailor windsurfing with the identical board design, daggerboards, fins and sails. The equipment is specifically selected to allow racing in a wide range of sailing conditions. The former Mistral Olympic class was better for youth, women and light weight men. Many women changed classes of Olympic Sailing when the gear was changed from Mistral to RSX. The next class was favoured by middle weight and heavy weight men with the shift to a significantly larger sail size. The Neil Pryde RS:X was used for the first time in the 2008 Summer Olympics. For 2024 the new Olympic Class windsurfer will use advanced foil technology with the new iQFoil one design class.

One Design Racing сыныптары

Бұл әлем бойынша өте танымал кластық жарыстарды ұсынады, себебі олар салыстырмалы түрде арзан. Бірдей жабдық дизайны көп жылдар бойы кластық өзгерістерсіз бәсекеге қабілетті болып қалады. Профессионалды жабдықтардың дизайны керісінше, жиі, тіпті алты ай сайын өзгереді, және тұрақты жаңарту тек демеушілік көмегімен ғана мүмкін. Бір дизайнның тұрақтылығы демалыс үшін ләззатты, сонымен қатар жарысқа енуге мүмкіндік береді, бұл орта деңгейдегі виндсерферлерге Олимпиада класының ең үздік спортшылары сияқты бірдей жабдық дизайнында жарысуға мүмкіндік береді. Бұл бір дизайн кластары барлық жарыс кластарының ең әлеуметтік түрлері болып табылады. Ең танымал бір дизайн кластары: бастапқы WINDSURFER класы, ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан Mistral One Design, жастарды дамытуға бағытталған Bic Techno және жылдам дамып келе жатқан жаңа iQFoil.

Формула класы

Формулалық жел серфингі соңғы 15 жылда жеңіл және орташа желде жоғары өнімділікпен бәсекелесуді жеңілдету мақсатында дамыды. Formula – қазір World Sailing бақылауындағы жел серфинг тақталарының класы, оның басты ерекшелігі – максималды ені 1 метрді құрайды. Олардың бір қанатының ұзындығы 70 см-ден аспайды және 12,5 м² дейін желкендерді қолданады. Класс ережелері кемешілерге бірнеше өндірушінің тақталарын таңдауға мүмкіндік береді, егер олар Formula тақталары ретінде сертификатталған және ISAF-та тіркелген болса, сондай-ақ әртүрлі өлшемдегі желкендер мен қанаттарды пайдалануға болады. Желкен, қанат және тақта таңдауы арқылы жабдықты әртүрлі дене бітімі бар кемешілерге бейімдеуге болады, ал формулалық жел серфингі судағы ең жылдам жарысқа қатысатын желкенді кемелердің бірі болып табылады. Формулалық жел серфингі әлемнің көптеген аймақтарында, көбінесе жеңіл жел және тегіс су жағдайында танымал. Үлкен желкендер «кең стильді» дизайнмен үйлесімде, өте әлсіз желде де жоғалып жүруге, сондай-ақ қатты жел мен үлкен толқындарда басқару мен пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл конструкцияда желкенмен жүзбеу өте қиын, ал жарыстар тек қатаң желдің минималды шегі сақталғанда ғана өткізіледі. Formula тақталары жағалаудағы серфингке қарағанда «тегіс суда» қолданылады, бірақ жарыстар желді жағдайда, толқындар мен көпіршіктерде де өткізіледі. 2008 жылы Formula Windsurfing Grand Prix World Tour басталды, Еуропа мен Оңтүстік Америкадағы кезеңдер Formula класының кәсіби туры ретінде жалғыз Әлем чемпионатын толықтырды. Formula тақталары желге қарсы және желмен жүру қабілеті жоғары, бірақ қанаттардың өлшемі кемітілмесе, тікелей жел бағытында ыңғайлы емес. Сондықтан жарыс жолы көбінесе желге қарсы және желмен ұзақ бөлімдері бар төртбұрыш немесе қарапайым желге қарсы және желмен қайта оралу жолы болып табылады.

Жарысқа арналған тақта класы

Жарыс тақталары – бұл ұзын желкен тақталары, олар қылыш тәрізді түйреуіш және жылжымалы мачт рельсімен жабдықталған, бұл теңізшіге желдің кез келген бағытында тиімді болуға мүмкіндік береді. Үстіңгі желге қарсы өте жақсы қабілеті, жақсы жүру және тіпті төменгі желге қарай жүру қабілетімен үйлеседі, әдетте Олимпиадалық үшбұрыш трассасында жарысады. Шортборд жарыстарының пайда болуынан бері өндіріс азайғанмен (олар Формулаға дамыды), әлі де бірнеше модельдер өндірісте, ең бастысы IMCO One Design әуесқой жарыс клубтары арасында танымал.

Слалом

Слалом – жоғары жылдамдықтағы жарыс. Әдетте слаломның екі түрі болады. Сегіздік нысан: Трассаның барлық бөлігі екі жүзу белгісінің арасында, желге қарай бағытталған арқалықпен өтілуі керек, белгілерді айналып өту қажет. Желге қарай жүзу: Екіден астам белгі орнатылады және теңізшілер желге қарай трассамен жүзеді, әрбір белгіні бір рет ғана айналып өтеді. Слалом тақталары кішкентай және тар болып келеді, оларға күшті жел қажет. Фанборд класындағы жарыс ережелері слалом жарысының өтуі үшін белгілі бір жел күшін талап етеді.

Океандық слалом марафоны

Әлемде 3 ірі мұхиттық слалом марафоны бар: Франциядағы Defi Wind, Батыс Австралиядағы Lancelin Ocean Classic және АҚШ-тағы Hatteras марафоны.

Супер Х

Бұл спорт түрі еркін стиль мен слаломның аралас түрі. Бәйгеге қатысушылар қысқа желге қарай бағытталған слалом трассасында жарысады, барлық бұрылыстарда қаз-қалпақ жасап өтуге міндетті, сондай-ақ жол бойы бірнеше трюктар орындауы керек. Бәйгеге қатысушылар қауіпсіздік жабдықтарын киюі тиіс. Super X дисциплинасы көп ұзақ болмады және қазір көбінесе қолданылмайды; ол 2000 жылдардың басында ең жоғары деңгейіне жеткен.

Ішкі бөлмелер

1990 жылы үй ішінде жел серфингінің тууымен бірге Париждегі "Пале Омниспортс де Пари – Берси" сарайында оның керемет дебюті өтті. Осы алғашқы жабық іс-шарада оңтүстік жағалаудан шыққан британдық Ник Бейкер өркендеп, өзінің есіміне 6 рет жабық әлем чемпионатын қосты. Жабық жел серфингі жарыстары, әсіресе Еуропада, қыс мезгілінде өткізіледі. Үлкен бассейннің бойымен орналасқан күшті желдеткіштер жел серфингшілерін жылдамдатады. Жабық жарыстардың түрлеріне слалом стиліндегі жарыстар мен пандус үстінен секіру жарыстары кіреді. Бассейннің тереңдігі шамалы бір метрді құрайтындықтан және бетонмен қоршалғандықтан, бұл өте қауіпті. Әлем чемпионы Джессика Крисп жабық іс-шаралар тарихындағы ең ауыр жарақатты алды – жарысқа дайындалу кезінде пандус үстінен секіргенде аяғы сынды да, француз ауруханасында шұғыл операция жасауға тура келді. Бұл оның кәсіби мансабының және Еуропа бойынша даңқының шарықталу кезі еді. Ең танымал жабық чемпионаттардың қатарында Роберт Теритехау, Джессика Крисп, Робби Найш, Ник Бейкер, Эрик Тиме және Натали ЛеЛивер есімдері бар.

Толқынға мініп жүруге

Толқынға мініп серфинг жасау – желкеннің арқасында қосымша жылдамдық пен күшке ие болып серфинг жасаудың бір түрі. Ол стилі мен мәдениеті тұрғысынан серфинг тамырларымен тығыз байланысты. Бұл атқа мінушінің жағаға қарай бұзылмаған толқынмен жүзе отырып, бірнеше төменгі бұрылыстар, жоғарғы бұрылыстар және кері бұрылыстар орындауын қамтиды. Көрнекті толқынға мініп жүзушілер әуедегі трюктерді өз серфингтеріне енгізе алады және толқынның алдындағы әсем алып әуеде ұшу үшін, толқынның үстінен шығыңқы бөлігін пайдаланады.

Толқыннан секіру

Толқыннан секіру – бұл әртүрлі қиындық деңгейлеріндегі трюктерді атқару, олар жүргізуші үзілмеген толқынның ең жоғарғы нүктесінен секіргеннен кейін жасалады. Бұл әдетте әуедегі қимылдар деп аталады және алға және артқа айналуларды қамтиды. Жүргізуші және оның жабдықтары бір және екі рет айналып, секіреді, сонда теңізші денесі мен жабдығын қисайтады. Жақындағы жаңалықтарға әуеде қозғалыстарды біріктіру кірді және 2008 жылы алғаш рет кәсіби теңізші Рикардо Кампелло 2008 жылғы PWA жарысында үш рет алға айналуға тырысты.

Үлкен толқынға мініп

Спорттың ең экстремалды түрі – үлкен толқындарда сырғанау, яғни, мұнда сырғанаушылар 30 футтан (шамамен 9 метрден) биік толқындарға шығады. Бұл үшін ең танымал орын Мауи аралының солтүстік жағалауындағы Пеахи, жергілікті гавайліктер осылай атайды, ал әлемнің қалған бөлігі JAWS деп біледі. Мұндағы ең үлкен толқындардың биіктігі 60 футқа (шамамен 18 метрге) жетеді. Толқындар тек қыс айларында, қазанның соңынан наурызға дейін ғана пайда болады. Басқа да танымал үлкен толқынды орындарға Португалиядағы Назаре жатады. Қазіргі кездегі әйгілі үлкен толқын сырғанаушылары: Кай Ленни, Марсилио Браун, Робби Свифт, Сара Хаузер, Джейсон Полаков және Робби Найш. 2020 жылдың 10 сәуірінде өткен алғашқы "Big Wave Challenge" жарысының жеңімпаздары анықталды.

Дауылға қарсы

Ең танымал дауылда серфинг жарысы "Red Bull Storm Chase" деп аталады. Ол тек 60 түйінден жоғары жел және 20 футтан асатын алып толқындар күтілетін үлкен дауыл болғанда ғана өтеді. Бұл шақыру арқылы қатысуға болатын, өте қауіпті жарыс. Соңғы жеңімпаз – Батыс Австралиялық Джейгер Стоун.

Еркін стиль

Фристайл – уақыт бойынша бағаланатын жарыс. Ең көп тәсілдерді білетін немесе көбірек трюктер орындайтын қатысушы жеңіске жетеді. Фристайл – бұл көрсету өнері, және қатысушылардың шығармашылығы бағаланады. Трюктердің қиындығы мен саны соңғы ұпайды анықтайды. Екі бағытта (сол және оң жақтан) трюктер орындайтын және толық жылдамдықпен (планинг) трюктер жасайтын теңізшілер жоғары баға алады. Жоғары бағалы трюктерге Shifty (Shaka Pushloop), Double Air Culo, Air Kabikuchi, Air Skopu және қос қуатты трюктер, мысалы Air Funnel Burner және Double Culo жатады. Жаңа фристайл желкендесу туралы толық мәлімет Continentseven сайтында берілген және үнемі жаңартылып тұрады. Жаңа бастаушы желкендесушілер үшін, әлсіз желде орындалатын трюктер – мысалы, желкенді судан көтеріп артқа қарай жылғалау немесе желкен ұстап тұрып отыруға өту – жақсы бастама болады.

Үлкен ауа

Байқаушылар ең биік секіруді немесе ең қиын маневрді орындау үшін жарысады. Секундік биіктікті өлшеу және тіркеу үшін 3D акселерометр қолданылады. Xensr – 3D акселерометрлерді өндіруші және Big Air жарысын ұйымдастырушы. Бұл АҚШ-тың Орегон штатындағы Худ-Ривер қаласының жанындағы Колумбия өзенінде танымал спорт түрі.