Кіріспе
АҚШ президентінің міндетін атқарушы – бұл, президент лауазымын толыққанды иеленбесе де, АҚШ президентінің өкілеттіктерін және міндеттерін заңды түрде жүзеге асыратын адам. АҚШ федералдық үкіметінің лауазымды тұлғаларынан президенттік міндеттерді атқаруға шақырылатын белгілі бір президенттік мұрагерлік тізімі бар. Бұл тізім, егер қолдағы президент қабілетсіз болып қалса, қайтыс болса, отставкаға кетсе, төрт жылдық мерзімі ішінде (Өкілдер палатасының импичменті және Сенаттағы сот үкімі арқылы) қызметтен алынса; немесе егер президент сайлауы инаугурация күніне дейін өтпесе немесе сол күнге дейін талапкер біліктілік шарттарына сай келмесе, қолданылады. Президенттік мұрагерлік туралы АҚШ Конституциясының II-бабы, 1-тарауы, 6-тармағында, сондай-ақ XX және XXV түзетулерде бірнеше рет айтылады. Конституцияда президенттің мұрагері ретінде ғана вице-президенттің есімі көрсетілген. II-баптың мұрагерлік ережесі Конгреске вице-президентке президенттік міндетті атқару мүмкін болмаған жағдайда, президенттікке кімдерді тағайындауға болатынын анықтау құқығын береді, бірақ мұндай жағдай ешқашан болған емес. Қазіргі президенттік мұрагерлік туралы заң 1947 жылы қабылданды және соңғы рет 2006 жылы жаңартылды. Мұрагерлік тізімі мына ретпен құрылған: вице-президент, Өкілдер палатасының спикері, Сенаттың уақытша төрағасы (pro tempore), содан кейін президент кабинетін құрайтын федералды атқарушы ведомстволардың басшылары, ведомстволар құрылған тәртіппен, мемлекеттік хатшыдан бастап. Президент қайтыс болған, отставкаға кеткен немесе қызметтен алынған жағдайда вице-президент президенттік міндетті дереу атқарады. Сондай-ақ, егер президент сайланған адам өтпелі кезеңде қайтыс болса немесе қызмет етуден бас тартса, сайланған вице-президент инаугурация күні президент болады. Вице-президент президент қабілетсіз жағдайда президенттің міндетін атқарушы бола алады. Егер президенттік және вице-президенттік лауазымдар бос болса, заңмен белгіленген мұрагер президент бола қоймайды, тек президенттің міндетін уақытша атқарады. Бүгінгі күнге дейін үш вице-президент – Джордж Буш (бір рет), Дик Чейни (екі рет) және Камала Харрис (бір рет) – президенттің міндетін атқарушы болып қызмет еткен. Президенттік мұрагерлік тізімінде төмен тұрған ешкім мұндай қызмет атқармаған.
An acting president of the United States is an individual who legitimately exercises the powers and duties of the president of the United States even though that person does not hold the office in their own right. There is an established presidential line of succession in which officials of the United States federal government may be called upon to take on presidential responsibilities if the incumbent president becomes incapacitated, dies, resigns, is removed from office (by impeachment by the House of Representatives and subsequent conviction by the Senate) during their four year term of office; or if a president elect has not been chosen before Inauguration Day or has failed to qualify by that date. Presidential succession is referred to multiple times in the U. S. ConstitutionArticle II, Section 1, Clause 6, as well as the Twentieth Amendment and Twenty fifth Amendment. The vice president is the only officeholder named in the Constitution as a presidential successor. The Article II succession clause authorizes Congress to designate which federal officeholders would accede to the presidency if the vice president were unable to do so, a situation which has never occurred. The current Presidential Succession Act was adopted in 1947 and last revised in 2006. The order of succession is as follows: the vice president, the speaker of the House of Representatives, the president pro tempore of the Senate, and then the eligible heads of the federal executive departments who form the president's Cabinet in the order of creation of the department, beginning with the secretary of state. The vice president immediately assumes the presidency in the event of the death, resignation, or removal of the president from office. Likewise, were a president elect to die during the transition period, or decline to serve, the vice president elect would become president on Inauguration Day. A vice president can also become the acting president if the president becomes incapacitated; should the presidency and vice presidency both become vacant, the statutory successor called upon would not become president but would only be acting as president. To date, three vice presidents—George H. W. Bush (once), Dick Cheney (twice), and Kamala Harris (once)—have served as acting president. No one lower in the presidential line of succession has so acted.
Құқықтық негіздеме
Президент міндетін атқарушы лауазымына қойылатын талаптар президент лауазымына қойылатын талаптармен бірдей. Конституцияның ІІ-бабы, 1-тармағының 5-тармағы президенттік лауазымға үміткер болу үшін үш талапты белгілейді. Лауазымға кіріскен кезде, адам АҚШ-тың туған азаматы, кем дегенде отыз бес жаста және кем дегенде он төрт жыл АҚШ-та тұруы керек.
Жиырма бесінші түзетуден кейін
89-шы Конгресс ұсынған және кейіннен 1967 жылы штаттар ратификациялаған, жоғарыда айтылғандай, жиырма бесінші түзету президенттік қабілетсіздік және мұрагерлік мәселелерін реттеу үшін ресми процедураларды белгіледі. Қазіргі уақытқа дейін президенттік өкілеттіктер тек 3-тарауға сәйкес берілді, ол өкілеттіктер мен міндеттерді өз еркімен беруді қамтиды. Түзету күшіне енгеннен бері 4-тарау, өкілеттіктер мен міндеттерді міндетті түрде беруге қатысты, қолданылмады. Үш вице-президент төрт мәрте президент міндетін атқарушы болып қызмет етті, әрбір рет президенттің жалпы анестезия астында медициналық процедурадан өтуі кезінде. + Президент міндетін атқарушы вице-президенттер Президент міндетін атқарушы Президент Күні Басталу/Аяқталу уақыты Президент Процедурасы Джордж Х.В. Буш 13 шілде 1985 11:28 – 19:22 EDT Рональд Рейган Ішек қатерлі ісігіне ота Дик Чейни 29 маусым 2002 07:09 – 09:24 EDT Джордж В. Буш Колоноскопия 21 шілде 2007 07:16 – 09:21 EDT Камала Харрис 19 қараша 2021 10:10 – 11:35 EST Джо Байден Колоноскопия