Кіріспе

1967 жылғы президенттік мұрагерлік туралы түзету АҚШ Конституциясының жиырма бесінші түзетуі (XXV түзету) президенттік мұрагерлік және қабілетсіздік мәселелерін реттейді. Президенттің қайтыс болуы, отставкаға кетуі немесе импичмент арқылы қызметтен алынуы жағдайында вице-президенттің президент болатынын нақтылайды және вице-президент лауазымындағы бос орынды толтыру тәртібін белгілейді. Бұдан өзге, президенттің өкілеттіктері мен міндеттерін вице-президентке уақытша беруді көздейді, бұл президенттің жеке бастамасымен немесе вице-президент пен президент кабинетінің көпшілігінің бірлескен бастамасымен жүзеге асырылады. Екі жағдайда да вице-президент президенттік өкілеттіктер мен міндеттер президентке қайтарылғанға дейін президенттің міндетін атқарушы болады. Түзету 1965 жылдың 6 шілдесінде 89-шы Конгресс тарапынан штаттарға жіберілді және қажетті штаттар саны (38) ратификациялаған 1967 жылдың 10 ақпанында қабылданды.

Ратификациялау

Небраска штаты 1965 жылдың 12 шілдесінде ратификациялаған алғашқы штат болды, ал ратификация 1967 жылдың 10 ақпанында Невада штаты 38-ші штат ретінде ратификациялаған кезде толыққанды аяқталды. Президент Линдон Б. Джонсон 1965 жылы жоспарланған операциядан өткенде, ратификация толыққандықтан, вице-президент Хьюберт Х. Хамфриге уақытша билікті беруге мүмкіндік болмады. 1967 жылдың 23 ақпанында Ақ үйde ратификацияны бекіту салтанатында Джонсон былай деді:

1 және 2-бөлімдер: Ричард Никсон, Джеральд Форд, Нельсон Рокфеллер

1973 жылы 10 қазанда вице-президент Спиро Агню отставкаға кетті; екі күннен кейін президент Ричард Никсон 2-тармаққа сәйкес Агнюдің орнына жаңа вице-президент ретінде өкіл Джеральд Фордты тағайындады. Форд Сенат пен Палата тарапынан сәйкесінше 27 қарашада және 6 желтоқсанда расталды және 6 желтоқсанда қызметке кірісті. 1974 жылы 9 тамызда Никсон отставкаға кетті, ал Форд 1-тармақ бойынша президент болды; Форд президенттікке де, вице-президенттікке де сайланбаған жалғыз президент. Вице-президент лауазымы тағы да бос қалды, ал 20 тамызда президент Форд Нью-Йорктің бұрынғы губернаторы Нельсон Рокфеллерді ұсынды. Рокфеллер Сенат пен Палата тарапынан сәйкесінше 10 және 19 желтоқсанда расталды және 19 желтоқсанда қызметке кірісті. Ферик 25-ші түзету Уотергейт дауы кезінде Никсонның отставкаға кетуіне жағдай жасағанын жазды. Никсон мен Агню республикашылдар болды, ал Агню отставкаға кеткеннен кейін бірден кейін вице-президенттік лауазым бос болғандықтан, Никсонды қызметтен алу немесе отставкаға жіберу президенттік өкілеттіктерді Демократтар партиясынан Палата спикері Карл Альбертке беруі мүмкін еді. Бірақ Форд (республикашыл) 2-тармақ бойынша вице-президент болғаннан кейін, Никсонды қызметтен алу ықтималрақ болды, өйткені бұл президенттікке ие партияның өзгеруіне әкелмейді, сондықтан "Никсонның Уотергейтке қатысы туралы шындықты ашуға серпіліс күшіндеді".

3-бөлім

1978 жылғы 22 желтоқсанда президент Джимми Картер геморрой операциясы алдында 3-тармақты қолдануды қарастырды. Одан бері президенттер Рональд Рейган, Жорж Буш, Билл Клинтон, Барак Обама және Дональд Трамп та әртүрлі уақытта 3-тармақты қолдануды ойлады, бірақ оны іске асырмады. Стефани Гришемнің сөзіне сәйкес, Трамп 2019 жылдың қараша айында 3-тармақты қолданудан қашу үшін анестезиясыз колоноскопиядан өтті.

1985: Джордж Буш

1985 жылдың 12 шілдесінде президент Рональд Рейган колоноскопиядан өтіп, ішек қатерлі ісігі анықталды. Ол зақымдалуды дереу жоюды шешті және Ақ үйдің кеңесшісі Фред Филддингпен 3-тарауды қолдану мүмкіндігі туралы, әсіресе мұндай қадам қолайсыз үрдіс тудыра ма, жоқ па деген мәселе бойынша кеңесті. Филддинг пен Ақ үй штабының бастығы Дональд Реган Рейганға өкілеттік беруді ұсынды, соның нәтижесінде екі хат дайындалды: біреуі 3-тарауды тікелей қолдануды көздейді, екіншісі Рейганның оның қағидаларын ескеретінін ғана көрсетеді. 13 шілдеде Рейган екінші хатқа қол қойды, содан кейін жалпы наркозға берілді, ал вице-президент Джордж Буш 11:28-ден 19:22-ге дейін президент міндетін атқарды. Рейган өзінің қызметін қайта бастауға қабілетті екенін жариялаған хат жібергеннен кейін. Фордхэм құқық журналында сарапшы Джон Феерик Рейган хатында жиырма бесінші түзетуді қолданбағанын мәлімдегенімен (әлдебір "мүгедектігін мойындаған" президентке ел мен әлемнің реакциясынан қауіптеніп, зиянды үрдіс орнатудан сақтанғандықтан), ол 3-тарауда белгіленген процедураны сақтады деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Феерик "Конституцияның 25-ші түзетуінен басқа ешбір ереже оған вице-президентті міндетін атқарушы президент етіп тағайындауға мүмкіндік бермес еді" деп атап өтті. Кейін Рейган мемуарларында жиырма бесінші түзетуді қолданғанын айтты.

2002 және 2007: Дик Чейни

2002 жылғы 29 маусымда президент Джордж Буш колоноскопиядан өту үшін, сағат 7:09-да басталған процедурадан бұрын, өкілеттіктерін уақытша вице-президент Дик Чейниге беру үшін 3-тармақты нақты пайдаланды. Буш шамамен қырық минуттан кейін оянды, бірақ кез келген салдарының жойылғанына көз жеткізу үшін сағат 9:24-ке дейін президенттік өкілеттіктерін қайта алған жоқ. Оның қызметкерлерінің мәлімдемесіне сәйкес, вице-президент Чейни (президент міндетін атқарушы ретінде) Ақ үйde көмекшілерімен қауіпсіздік және отандық қауіпсіздік мәселелері бойынша әдеттегі кеңесін өткізді, бірақ президент міндетін атқарушы болып тұрғанда ешқайда шықпады және ешқандай ресми әрекет жасаған жоқ.

2021: Камала Харрис

2021 жылдың 19 қарашасында президент Джо Байден колоноскопиядан өту үшін өкілеттік және міндеттерін вице-президент Камала Харриске уақытша берді, осылайша ол таңғы сағат 10:10-нан 11:35-ке дейін АҚШ президентінің міндетін атқарушы болды. Харрис – АҚШ президентінің өкілеттіктерін және міндеттерін атқарған тұңғыш әйел.

4-бөлім

4-бөлім ешқашан қолданылмаған, бірақ бірнеше рет пайдалану мүмкіндігі қарастырылды.

1981: Рейганды өлтіруге әрекеттену

1981 жылы 30 наурызда Рональд Рейганға жасалған қастандықтан кейін вице-президент Джордж Буш президенттік өкілеттіктер мен міндеттерді уақытша президент ретінде қабыланбады. Рейган дереу операцияға жіберілді, 3-тармақты қолдануға мүмкіндік болмады; Буш атыс кезінде ұшақта болғандықтан 4-тармақты қолданбады, ал Буш Вашингтонға қонған кезде Рейган операциядан шығып кеткен еді. 1995 жылы Сенаттағы түзетудің бастамашысы болған Бёрч Бей 4-тармақты қолдану қажет болған деп жазды. Президенттің жеке дәрігері Дэниел Рудж, қастандықтан кейін Рейганның емделуін бақылаған, Рейганды 3-тармаққа жүгінуге шақырмағаны үшін қателік жасағанын айтты, себебі президентке жалпы наркоз қажет болды және ол жансақтау бөлімінде жатқан еді.

1987 ж.: Рейганның мүмкін қабілетсіздігі

1980 жылдардың соңынан бастап Рейганның саяси қарсыластары оның деменцияның белгілерін көрсетіп жатқанын айтты. Рейганның өмірбаясын жазған Эдмунд Морристің сөзіне қарағанда, Ақ үйдің бас штабы Говард Бейкердің қызметкерлері 1987 жылы Рейганмен болған алғашқы кездесуді оның "ақыл-есінен айырылып бара жатқанын" бағалау үшін пайдалануды жоспарлаған. Бірақ Рейган "барлық осы жаңа адамдардың қызығушылығына шабыттанып, керемет көрсетті". Рейган 1994 жылы, президенттік қызметтен кеткеннен кейін бес жыл өткен соң Альцгеймер ауруынан ауырады. Президент нейрохирург Даниэль Ругеге 1980 жылы дәрігерлердің оның жадын тексеруін күтетінін және егер жады нашарласа, отставкаға кететінін айтқан. 1994 жылы диагноз қойылғаннан кейін Руге 1981 жылдан 1985 жылға дейін оған күнде сөйлескенде Альцгеймердің ешқандай белгісін байқамағанын мәлімдеді.

2017: Трамп Джеймс Комиді жұмыстан шығарады

Президент Дональд Трамп 2017 жылдың мамыр айында ФБР директоры Джеймс Комиді қызметтен босатып жібергеннен кейін, ФБР директорының міндетін атқарушы Эндрю Маккейб, Бас прокурордың орынбасары Род Розенштейн Әділет министрлігінде вице-президент Майк Пенс пен Министрлер кабинетіне 4-тарауды қолдану мүмкіндігін талқылаған жоғары деңгейдегі әңгімелер өткізгенін мәлімдеді. "Мен Трамп әкімшілігінің ішіндегі қарсылықтың бір бөлігімін" және "Ескерту" кітаптарының анонимді авторы Майлз Тейлор, ол және басқа көмекшілер Пенске 25-ші түзетуді қолдануды қарастырғанын жазды. Кейіннен Розенштейннің өкілі 25-ші түзетуді қарастырғанын жоққа шығарды, ал Пенс 4-тарауды қолдануды қатаң түрде жоққа шығарды. 2019 жылдың 15 наурызында сенатор Линдси Грэм Сенаттың Әділет комитеті осы талқылауларды тергеп, қатысты құжаттарды іздейтінін мәлімдеді.

2021: Трамп пен Капитолийге шабуыл

6 қаңтарда АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылдан кейін президент Трамп оқиғаны қоздырды деген айып тағылды, бұл 4-тарауды қолдану туралы бірнеше шақыруға әкелді. Бұл шақыруды жасағандардың ішінде өкілдер Тед Лью және Чарли Кристо, бұрынғы қорғаныс министрі Уильям Коэн, сондай-ақ Ұлттық өндірушілер қауымдастығы (вице-президент Пенстен бұл түзетуді "мұқият қарастыруын" сұрады) болды. Кешке қарай Трамптың кейбір министрлер кабинетінің мүшелері де 4-тарауды қолдануды қарастырып жатқандығы хабарланды. «Нью-Йорк» журналындағы мақаласында заң профессоры Пол Кампос 4-тарауды «дер кезінде» және «ұлттың мүддесі үшін» қолдануды қолдады. 7 қаңтарда Сенаттың болашақ көпшілік көшбасшысы Чак Шумер және Өкілдер палатасының спикері Нэнси Пелоси де 4-тарауды қолдануды талап етті.