Кіріспе

Американдық джаз музыканты және оркестр жетекшісі (1898–1971)

Лилиан Хардин Армстронг (туған Хардин; 3 ақпан 1898 – 27 тамыз 1971) – американдық джаз пианинішісі, композитор, аранжировщик, әнші және оркестр жетекшісі. Ол Луи Армстронгтың екінші әйелі болды және 1920 жылдары оның көптеген жазбаларында бірге жұмыс істеді. Оның шығармаларына "Struttin' with Some Barbecue", "Don't Jive Me", "Two Deuces", "Knee Drops", "Doin' the Suzie Q", "Just for a Thrill" (1959 жылы Рэй Чарльз жаңғыртқанда хит болған), "Clip Joint" және "Bad Boy" (1978 жылы Ринго Старрдың хиті) кіреді. Армстронг 2014 жылы Мемфис музыкалық даңқ залына енгізілді.

Өмірбаян

Лилдің әжесі Присцилла Мартин Миссисипи штатының Оксфорд қаласының жанындағы құл болған. Мартиннің бір ұлы мен үш қызы болды, олардың бірі Лилдің анасы Демпси еді. Присцилла Мартин күйеуінен қашу үшін отбасымен Мемфиске көшіп келді, осы сапарды отбасы есек жеккен арбамен жасады. Демпси Уилл Харденге үйленді, ал Лилиан Хардин 1898 жылдың 3 ақпанында дүниеге келді. Ол әжесінің үйінде өсті. Уилл Лил жеті жасқа келгенде қайтыс болды. Кейін Демпси Джон Миллерге қайта үйленді. Хардин кішкентай кезінде гимндерге, рухани әндерге және классикалық музыкаға үйренді. Ол көкейкестік музыкаға, содан кейін блюзға бейімделді.

Ерте білім беру және тәлімгерлер

Хардинді алғаш рет үшінші сыныптағы мұғалімі Вайолет Уайт пианино сабақтарына баулыды. Содан кейін анасы оны Миссис Хук музыка мектебіне жаздырды. 1918 жылдың тамызында ол анасы мен әкесімен бірге Чикагоға көшіп келді. Ол кезде ол нотадан оқуда жақсы білетін, бұл дағдысы Джонс музыка дүкенінде ноталық музыканы көрсетуші болып жұмысқа орналасуға көмектесті. Дүкен Хардинге аптасына 3 доллар (2023 жылғы бағамен 61 доллар) төледі, ал топ жетекшісі Лоуренс Духе 22,50 доллар (2023 жылғы бағамен 458 доллар) ұсынды. Апасының кабареде жұмыс істегенін қаламайтынын білген ол, жаңа жұмысының би мектебіне сүйемелдеу екенін айтты. Томас Брэдс байқағандай, оның білімі мен Духе тобының мүшелерінің білімі арасындағы айырмашылықтар көзге түсті; ол Нью-Орлеандықтардың қандай тонда ойнайтынын сұрағанда, олар: "Біз тонды білмейміз. Екі естілгенде ойнай бастаңыз" деді. Үш аптадан кейін топ De Luxe Café-ге жақсы тапсырыс алды, онда Флоренс Миллс және Кора Грин өнер көрсетті. Содан кейін топ Dreamland-ке көшті. Мұнда басты өнерпаздар Альберта Хантер мен Олли Пауэрс болды. Патша Оливердің креолдық джаз тобы Духе тобының орнын Dreamland-те алғанда, Оливер Хардиннен өзімен бірге қалуын сұрады. Ол 1921 жылы Оливермен бірге Dreamland-те болды, сол кезде оркестрге Сан-Францискодағы Пергола балуанда алты айлық келісімшарт ұсынылды. Бұл келісімшарт аяқталғаннан кейін Хардин Чикагоға оралды, ал Оливер тобының қалған бөлігі Лос-Анджелеске кетті. Кейін Нью-Йорк музыка колледжінде оқып, 1929 жылы магистратураны бітірді.

Некелер мен ажырасулар

Чикагода Хардин Dreamland-те скрипкашы және водевильде танымал болған Мей Брэйдидің оркестрінде пианист ретінде жұмыс істеуге оралды. Сол жерде ол Вашингтондан келген жас әнші Джимми Джонсонға ғашық болып, 1922 жылдың 22 тамызында оған тұрмысқа шықты. Бірақ неке ұзаққа соқпады, олар ажырасып кетті. Оливердің тобы Калифорниядан оралып, Роял Гарденде Берта Гонсулинмен бірге фортепианода өнер көрсетті, алайда көп ұзамай Хардинмен бірге Dreamland-ке қайта оралды. Оливердің тобы Dreamland-те үлкен жетістікке жеткенде, ол Луи Армстронгты екінші корнетист ретінде шақыртты. Армстронг Нью-Орлеанда өзін таныстыра бастады және Оливерді ("Папа Джо") өз ұстазы деп есептеді. Бастапқыда Хардинге Армстронг ұнамады, ол Чикаго үшін "өте ауылдық" деп санайтын киім мен шаш үлгісімен келген Луиге "қатты жиренгенін" есіне алды. Олар екеуі бұрынғы қарым-қатынастарын (Лил Хардин – Джимми Джонсонға, Луи Армстронг – Дейзи Армстронгқа) ажыратып, некелерін жою үшін аталған қарым-қатынастардан "қашқандары туралы" мәлімдеді. Хардин Армстронгты дүкенге алып барып, сәнді киінуге үйретті. Ол оның шашын қысқартты және оның мансабын дамытуға көмектесе бастады. Сыртқы келбетін жаңартумен қатар, Хардин Армстронгқа Чикагодағы неміс мұғалімінің көмегімен классикалық музыканы оқыды. Ол оның талантын екінші рөлде ысырап етіп жатқанын сезінді. Армстронг Оливердің тобынан кетіп, 1924 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорктегі оркестр жетекшісі Флетчер Хендерсонмен жұмыс істеуге келісті. Хардин Чикагода қалды, алдымен Оливермен, содан кейін өз тобын басқарып. Хардиннің тобы Чикагодағы Dreamland кафесіне жұмысқа орналасқанда, ол Армстронгтың Чикагоға оралуына дайындалып, "Әлемдегі ең ұлы трубашы" деп жазылған үлкен баннер іліп қойды. Ол Эрл Хайнспен бірге пианинода жаңа "Hot Five" тобын құрды. Хардин өзінің тобын Фредди Кеппардпен қайта құрды, оны Армстронгтан кейін екінші ең жақсы музыкант деп есептеді. Хардин мен Армстронг 1931 жылы Армстронг Альфа Смитпен байланысқа түскенде ажырасты, ол Армстронгты уәдесін бұзғаны үшін сотқа берумен қорқытты, сондықтан ол Хардиннен ажырасуға рұқсат бермеуін өтінді. Соңғы ажырасу 1938 жылы болды.

Кейінгі жылдар

1930 жылдары, кейде өзін "Луи Армстронгтың әйелі" деп таныстырып, Хардин "All Girl Orchestra" тобын жетектеді – бұл NBC радиожелісі арқылы бүкіл елге тараған, әйелдер мен ерлерден құралған биг-бэнд болды. Сол онжылдықта ол Decca лейблы үшін свинг әншісі ретінде жазбалар жасады және басқа әншілерге фортепианомен сүйемелдеді. Ол сондай-ақ Ред Алленмен бірге сахнада өнер көрсетті.

Жеке жұмыс

1940 жылдардың аяғы мен 1950 жылдардың басында Хардин көбінесе жеке орындаушы ретінде жұмыс істеді, ән айтып, фортепианода ойнады. 1940 жылдардың соңында ол музыка бизнесінен кетуге және тігінші болуға шешім қабылдады, сондықтан тігіншілік курсына қатысты. Оның дипломдық жұмысы Армстронгқа смокинг тігу болды.

Өлім

1971 жылы Луи Армстронг қайтыс болғанда, ол Нью-Йоркке жерлеуге барды және отбасылық көлікпен жол жүрді. Чикагоға оралған соң, ол өзінің автобиографиясы жұмысын жалғастыра алатынын сезінді, бірақ келесі айда Армстронгты еске алуға арналған теледидардағы концертте өнер көрсету кезінде фортепианода құлап, ауруханаға жеткізілу жолында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның жерленгенінен кейін, үйінен оның хаттары мен автобиографиясының аяқталмаған қолжазбасы жоғалып кетті. Ол Иллинойс штатындағы Блю-Айленд қаласындағы Линкольн зиратында жерленді. 2004 жылы Чикаго паркі басқармасы оның құрметіне бір қауымдық паркті қайта атады.

Мұра

Хардиннің "Bad Boy" әні 1978 жылы Ринго Старр орындап, халықаралық хитке айналды.