Джон Флаксман: британдық мүсінші, суретші (1755-1826). Неоклассицизмнің көрнекті өкілі, Веджвуд фабрикасымен жұмыстырған, қабір тастарын жасаған. Римде иллюстрациялар жазған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық мүсінші және суретші (1755–1826)
British sculptor and draughtsman (1755–1826)
Джон Флэксман (6 шілде 1755 – 7 желтоқсан 1826) – британдық мүсінші және суретші, британдық және еуропалық неоклассицизмнің көрнекті өкілі. Мансабының бастапқы кезеңінде Джозиа Веджвудтың керамикалық бұйымдарын жасаумен айналысты. Бірнеше жылды Римде өткізіп, алғашқы кітап иллюстрацияларын жасады. Ол көптеген жерлеу монументтерінің авторы болды.
John Flaxman (6 July 1755 – 7 December 1826) was a British sculptor and draughtsman, and a leading figure in British and European Neoclassicism. Early in his career, he worked as a modeller for Josiah Wedgwood's pottery. He spent several years in Rome, where he produced his first book illustrations. He was a prolific maker of funerary monuments.
Ерте өмір және білім
Ол Йорк қаласында дүниеге келген. Әкесі, Джон (1726–1803), Лондонның Ковент-Гардендегі Нью-стриттегі «Алтын бас» таңбасымен гипстен қалыптар жасаушы және сатушы ретінде жақсы танымал болды. Оның бірінші әйелі Ли есімді болған, олардан Уильям және Джон есімді екі ұлы болды. Джон дүниеге келгеннен кейін алты ай өткен соң, отбасы Лондонға қайтып келді. Ол денесіне қарағанда басы үлкен, иығы жоғары, дені нашар бала болды. Анасы тоғыз жасында қайтыс болды, ал әкесі 1763 жылы Элизабет Гордонға үйленді. Джонның білімі аз болды, көбінесе өзі оқып білім алды. Ол әкесінің саудасынан сурет салуға және модельдеуге құмар болды, оларды түсіну үшін классикалық әдебиеттердің аудармаларын оқыды. Әкесінің клиенттері оған кітаптармен, кеңестермен, кейіннен тапсырыстармен көмектесті. Әсіресе суретші Джордж Ромни және білімді дін қызметкері Энтони Стивен Мэтью және оның әйелі миссис Мэтью ерекше көмек көрсетті. Олардың Ратбон Плейс үйінде жас Флаксмен сол заманғы ең танымал «көк шұлық» қоғамымен кездесіп, өзінің жасындағы суретшілер Уильям Блейк пен Томас Стотардпен танысты, олар оның ең жақын достары болды. 12 жасында ол Өнерлер қоғамының медальонға арналған бірінші сыйлығын жеңіп алды және туындысын еркін суретшілер қоғамының галереясында көрсетті; 15 жасында ол Корольдік академияда алғаш рет көрсетілген Өнерлер қоғамының екінші сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы, 1770 жылы, ол академияға студент ретінде қабылданды және күміс медальді жеңіп алды. Алайда, 1772 жылы академияның алтын медалі үшін өткен сайыста Флаксмен жеңіліске ұшырады, сыйлық академия президенті сэр Джошуа Рейнольдспен Энглхарт есімді қарсыласына берілді. Бұл оқиға Флаксменді мақтанға бейімділіктен айыруға көмектескендей болды, сол себепті 1775 жылы Томас Веджвуд V оны былай деп сипаттады: «Ол бұрын өте мақтанқор болатын, содан бері бірнеше жыл өтті». Ол академияда студент және көрмеге қатысушы ретінде, сондай-ақ кейде сурет салуға тырысып, жақсы жетістіктерге жетті. Академияға ол Нептунның балауыз мүсінін (1770); балауыздан жасалған төрт портреттік мүсінін (1771); теракоттадан жасалған бюстін, баланың балауыз мүсінін, тарихи тұлғаның бейнесін (1772); Комедияның мүсінін; және Вестальдің бейнесін (1773) ұсынды. Осы кезеңде ол Мэтью отбасының досынан Ұлы Александрдың мүсінін жасауға тапсырыс алды, бірақ жеке келісімшарттардан тұрақты табыс табуға қол жеткізе алмады.
He was born in York. His father, also named John (1726–1803), was well known as a moulder and seller of plaster casts at the sign of the Golden Head, New Street, Covent Garden, London. His first wife's maiden name was Lee, and they had two sons, William and John. Within six months of John's birth, the family returned to London. He was a sickly child, high shouldered, with a head too large for his body. His mother died when he was nine, and his father married Elisabeth Gordon in 1763. John had little schooling and was largely self educated. He took delight in drawing and modelling from his father's stock in trade, and studied translations from classical literature in an effort to understand them. His father's customers helped him with books, advice, and later with commissions. Particularly significant were the painter George Romney, and a cultivated clergyman, Anthony Stephen Mathew and his wife Mrs. Mathew, in whose house in Rathbone Place the young Flaxman used to meet the best "blue stocking" society of the day and, among those his own age, the artists William Blake and Thomas Stothard, who became his closest friends. At the age of 12 he won the first prize of the Society of Arts for a medallion, and exhibited in the gallery of the Free Society of Artists; at 15 he won a second prize from the Society of Arts showed at the Royal Academy for the first time. In the same year, 1770, he entered the academy as a student and won the silver medal. In the competition for the gold medal of the academy in 1772, however, Flaxman was defeated, the prize being awarded by the president, Sir Joshua Reynolds, to a competitor named Engleheart. This episode seemed to help cure Flaxman of a tendency to conceit which led Thomas Wedgwood V to say of him in 1775, "It is but a few years since he was a most supreme coxcomb." He continued to work diligently, both as a student and as an exhibitor at the academy, with occasional attempts at painting. To the academy he contributed a wax model of Neptune (1770); four portrait models in wax (1771); a terracotta bust, a wax figure of a child, a historical figure (1772); a figure of Comedy; and a relief of a Vestal (1773). During this period he received a commission from a friend of the Mathew family for a statue of Alexander the Great, but he was unable to obtain a regular income from private contracts.
Неке
1782 жылы 27 жасында Флэксман Анна ("Нэнси") Денманға үйленді, ол оның мансабы бойына көмектесті. Ол жақсы білімді және адал серік болды. Олар Уордур көшесінде тұрып, жазғы демалыстарын көбінесе Суссекстегі Ертемде ақын Уильям Хейлидің қонақтары ретінде өткізді. Флэксман Денман отбасына, әсіресе Нэнсидің кіші қарындасы Марияға жақын болды, оны мүсіншілікке оқытып, өсиетімен оған көп мүлік қалдырды. Ол сондай-ақ Нэнсидің ағасы Томас Денманды студиясына жұмысқа алды, және Флэксманның студиясындағы аяқталмаған мүсіндерді аяқтаған да осы Денман болды. Флэксманның Марияның портреті Соан мұражайында сақтаулы.
In 1782, aged 27, Flaxman married Anne ("Nancy") Denman, who was to assist him throughout his career. She was well educated, and a devoted companion. They set up house in Wardour Street, and usually spent their summer holidays as guests of the poet William Hayley, at Eartham in Sussex. Flaxman took a shine to the Denman family, particularly Nancy's younger sister Maria, whom he trained as a sculptor, and to whom he left a great deal in his will. He also employed Nancy's brother Thomas Denman in his studio and it was Denman who completed the various unfinished sculptures in Flaxman's studio after his death. Flaxman's portrait of Maria is held in the Soane Museum.
Англияға оралу
Үйлеріне қайтқан жолда Флаксман отбасы Орталық және Солтүстік Италия арқылы саяхаттады. Олар елге оралғаннан кейін Фицрой шаршысындағы Бэкингем көшесінде үй сатып алып, одан ешқашан шыққан жоқ. Бэкингем көшесі кейін Гринвелл көшесі, W1 деп аталды; №7 үйдің қабырғасында Флаксманның осы жерде тұрғанын көрсететін тақта орнатылған. Отанына оралғаннан кейін мүсінші бүкіл Еуропадан ұрланған өнер туындыларын жинау үшін Парижде үлкен орталық өнер мұражайын құру жоспарына (бұл жоспарды француз директориясы қарастырып, екі жылдан кейін Наполеон іске асырды) наразылық білдірді. Бірақ ол кейіннен Амендегі бейбітшілік кезеңін пайдаланып, Парижге барып, онда жиналған тоналған қазыналарды көрді. Римде тұрғанда Флаксман бірнеше зират ескерткіштерінің эскиздерін жіберді, оның ішінде Чичестер соборындағы ақын Уильям Коллинзке арналған рельефтік және Вестминстер аббаттығындағы Лорд Мэнсфилдке арналған дөңгелек мүсін болды. 1797 жылы ол Корольдік академияның мүшесі атанды. Академияда жыл сайын жұмыстарын көрсететін, кейде Вестминстер аббаттығы үшін Паскуале Паолидің (1798) немесе Капитан Монтегьюдің (1802) сияқты толық мүсіндерін, Оксфорд университетінің колледжі үшін сэр Уильям Джонстың (1797–1801) мүсінін, Санкт-Пол соборы үшін Нельсон немесе Хоудың мүсінін көрсететін. Көбінесе ол шіркеулерге арналған мемориалдық ескерткіштерді, рәміздік мейірімділік актілерін немесе әдетте төмен рельефте бейнеленген библейлік сюжеттерді ұсынатын. Ол көптеген кішкентай жерлеу ескерткіштерін жасады; оның жұмысына үлкен сұраныс болды және ол аса жоғары баға алған жоқ. Оның жұмыстарының бірі – екі путтидің үстіндегі дөңгелек ойыққа орнатылған Боултонның мәрмәр бюсті, олардың бірі Сохо зауытының гравюрасын ұстап тұр. Осы кезде лорд Элгин Британияға әкелген Афинадағы Парфеноннан алынған мүсіндердің құндылығы туралы көп пікірталас болды, сондықтан олар халық арасында «Элгин мәрмәрлері» деп танылды. 1807 жылы Флаксман оларды алғаш рет Элгиннің үйінде көрген кезде, оларды қалпына келтіруге қарсы болды. Флаксманның парламенттік комиссияға үкімет оларды сатып алуын қолдау туралы айтқан сөздері үлкен әсер етті; мүсіндер ақырында 1816 жылы сатып алынды. 1809 жылы Джон Чарльз Феликс Росси жасаған Ковент-Гардендегі Корольдік театрдың қасбеті үшін «Ежелгі драма» және «Қазіргі драма» фриздерінің эскиздері британдық мүсінге мәрмәрдің тікелей әсерін көрсетудің ерте мысалы болып табылады. Римдік кезеңнен кейінгі жылдары ол Уильям Каупердің Джон Милтонның латын поэзиясын аударған үш эскизін (1810) қоспағанда, жариялануға арналған аз эскиздер жасады. Бірақ 1817 жылы ол бұл салаға қайта оралып, Блейк гравюралаған Гесиодқа арналған эскиздер жинағын жариялады. Ол сонымен қатар осы уақытта алтын шеберлері үшін жұмыс жасады – Джон Кемблдің құрметіне арналған кубок және 1810 мен 1817 жылдар арасында Рунделл, Бридж және Рунделл үшін жасалған әйгілі және әдемі (бірақ Гомерге тән емес) «Ахиллдің қалқаны». Басқа кешкі жұмыстарының ішінде Вобурн аббаттығындағы Бедфорд герцогының мүсін галереясы үшін «Бейбітшілік, бостандық және молшылық» фризі және Флаксманның өлімінен кейін Лорд Эгремонттың Петворт үйіне жеткізілген шайтанды жеңген Сент-Михаилдің ерен тобы бар. Ол сондай-ақ 1819–20 жылдары Ристің «Циклопедиясы» үшін өнер және археология туралы бірнеше мақала жазды. Өмірінің соңғы алты жылында Флаксман Бэкингем сарайының қасбеттерін безендірді. Оның осы тапсырысқа арналған суреттерінің бір бөлігі қазір Корольдік коллекция қорында сақталады. Лондонның Блумсбери ауданындағы Флаксман террасасы оның құрметіне аталған. 020 7352 нөміріне ие болған Челси телефон стансасы да оның есімімен аталды, 352 цифрлары әлі де FLA ескі үш әріпті қоңырау кодына сәйкес келеді.
During their homeward journey, the Flaxmans travelled through central and northern Italy. On their return they took a house in Buckingham Street, Fitzroy Square, which they never left. Buckingham Street has since been renamed Greenwell Street, W1; there is a plaque to Flaxman on the front wall of no.7 identifying this as the site of the house where Flaxman lived. Immediately after his return the sculptor published a protest against the scheme (already considered by the French Directory and carried out two years later by Napoleon) to set up a vast central museum of art at Paris to contain works looted from across Europe. Despite this, he later took take advantage of the Peace of Amiens to go to Paris to see the despoiled treasures collected there. While still in Rome, Flaxman had sent home models for several sepulchral monuments, including one in relief for the poet William Collins in Chichester cathedral, and one in the round for Lord Mansfield in Westminster Abbey. In 1797 he was made an associate of the Royal Academy. He exhibited work at the academy annually, occasionally showing a public monument in the round, like those of Pasquale Paoli (1798) or Captain Montague (1802) for Westminster Abbey, of Sir William Jones for University College, Oxford (1797–1801), of Nelson or Howe for St Paul's Cathedral, but more often memorials for churches, with symbolic Acts of Mercy or illustrations of biblical texts, usually in low relief. He made a large number of these smaller funerary monuments; his work was in great demand, and he did not charge particularly high prices. It includes a marble bust of Boulton, set in a circular opening above two putti, one holding an engraving of the Soho Manufactory. Around this time there was much debate over the merits of the sculptures from the Parthenon in Athens, which had been brought to Britain by Lord Elgin, and were hence popularly known as the Elgin marbles. When Flaxman first saw them at Elgin's house in 1807, he advised against their restoration. Flaxman's statements in favour of their purchase by the government to a parliamentary commission carried considerable weight; the sculptures were eventually bought in 1816. His designs for the friezes of Ancient Drama and Modern Drama, for the facade of the Theatre Royal, Covent Garden, made in 1809 and carved by John Charles Felix Rossi, provide an early example of the direct influence of the marbles on British sculpture. In the years immediately following his Roman period he produced fewer outline designs for publication, except three for William Cowper's translations of the Latin poems of John Milton (1810). In 1817, however, he returned to the genre, publishing a set of designs to Hesiod, which were engraved by Blake. He also designed work for goldsmiths at around this time—a testimonial cup in honour of John Kemble, and the famous and beautiful (though quite un Homeric) "Shield of Achilles" designed between 1810 and 1817 for Rundell, Bridge and Rundell. Other late works included a frieze of Peace, Liberty and Plenty, for the Duke of Bedford's sculpture gallery at Woburn Abbey, and a heroic group of St Michael overthrowing Satan, for Lord Egremont's Petworth House, delivered after Flaxman's death. He also wrote several articles on art and archaeology for Rees's Cyclopædia (1819–20). In the last six years of his life, Flaxman designed decorations for the facades of Buckingham Palace. Some of his drawings for this commission are now held by the Royal Collection Trust. Flaxman Terrace in Bloomsbury, London, is named after him. The Chelsea telephone exchange that became 020 7352 was also named after him, the digits 352 still corresponding to the old three letter dialling code FLA.
Студиялық тәжірибе
Оның көптеген туындыларын көмекшілері жасаған; Маргарет Уинни осының салдарынан "кейбір мрамор туындыларының өңделуі сәл болымсыз" екенін айтса, "оның өз қолымен жасаған саз эскиздерінен құйылған гипстік модельдері көбінесе нәзік тілмен жасалғандай" сезімді көрінеді.
Most of the carving of his works was carried out by assistants; Margaret Whinney thought that, as a result, "the execution of some of his marbles is a little dull" but that "his plaster models, cast from his own designs in clay, frequently show more sensitive handling".
Флаксманның шығармаларының жинақтары
Флаксманның ең маңызды қоғамдық жинақтары Лондон университетінің колледжінде, Британ мұражайында және Виктория мен Альберт мұражайларында сақталады. Лондон университетінің колледжінде Флаксманға тиесілі мұрағаттық материалдар мен оның суреттерімен безендірілген кітаптар жинағы да бар.
The principal public collections of Flaxman's work are at University College London, in the British Museum, and the Victoria and Albert Museum. University College London also holds archival material belonging to Flaxman and a collection of books illustrated by him.