Кіріспе

АҚШ радио және теледидар хабар таратушысы Кубаға. Radio Televisión Martí – Флорида штатының Майами қаласында орналасқан, АҚШ Федералдық үкіметінің АҚШ Жаһандық медиа агенттігі (бұрынғы Телерадио хабар тарату жөніндегі басқарма, BBG) арқылы қаржыландырылатын, мемлекеттік басқарудағы радио және теледидар халықаралық хабар таратушысы. Ол испан тілінде Кубаға насихаттық хабарлар таратады, сондай-ақ оның хабарларын бүкіл әлем бойынша веб-сайты арқылы және қысқа толқынды радио жиіліктері арқылы тыңдауға және көруге болады. Кубаның ұлттық батыры және зиялы Хосе Мартидің есімімен аталатын Radio Televisión Martí 1983 жылы құрылды, ал 1990 жылы TV Martí қосылды. Radio Televisión Martí Халықаралық хабар тарату бюросының (IBB) құрамындағы бір бөлік.

Тарих

1980 жылдардың басында АҚШ үкіметі Фидель Кастроның құлдырауын жеделдету үмітімен коммунизмге қарсы күрес миссиясы – «Еркін Еуропа/Еркіндік радиосы» үлгісінде «Еркін Куба» радиостанциясын құруды жоспарлады. Радиостанция Кубаның Испаниядан тәуелсіздігі үшін және Америкадағы АҚШ ықпалына қарсы күрескен кубалық жазушы Хосе Мартидің есімімен аталып, 1983 жылы президент Рональд Рейганның Хорхе Мас Каносаның ұсынысымен құрылды. Солтүстік Американың бұрынғы радиохабар таратушылары Radio Martí құрылуына қарсы күшті наразылық білдірді, оның хабарлары Кубаны Флоридадан берілетін коммерциялық орта толқынды хабарларды тоқтатуға мәжбүрлеуі мүмкін деп қорқып. 1985 жылдың 20 мамырында Radio Martí АҚШ-тан Кубаға хабар таратуды бастады. Хабар таратудың алғашқы күні 1902 жылдың 20 мамырында Кубаның АҚШ-тан тәуелсіздігінің 83 жылдығын еске алу үшін таңдалды. Радиохабар таратушылардың болжамдары расталды, 1985 жылы Кубадағы хабар тарату станциялары қысқа мерзімге орта толқын жолағында қуатты сигналдар жіберіп, бірнеше штаттың АҚШ АМ радиостанцияларының хабарларын бұзды. Куба Кубаға бағытталған АҚШ хабарларын қабылдауға кедергі келтіру үшін оларға үнемі кедергі келтіріп отырады. 1991 жылдың соңында КСРО ыдырағаннан кейін, Radio Martí-ден басқа, АҚШ үкіметі басқаратын барлық шетелдік радиохабар таратушылардың бюджеті күрт қысқартылды. 1996 жылы Radio Martí студиясы Вашингтоннан Флорида штатының Майами қаласына көшірілді. Бұл қадам станцияның студиясын мақсатты аудиторияға жақындатумен қатар, бұрын Radio Martí студиясын бөліскен тағы бір АҚШ үкіметі басқаратын шетелдік радиохабар таратушы – «Америка дауысынан» тәуелсіздігін арттырды.

Бүгін

Бүгін Radio Marti радиосы 24 сағаттық бағдарламаны Калифорния штатының Делано және Солтүстік Каролина штатының Гринвилл қалаларындағы қысқа толқынды, ал Флорида штатының Маратон қаласындағы орта толқынды тарату арқылы жүзеге асырады. Оның студиясы Флорида штатының Майами қаласында орналасқан. Куба орта және қысқа толқын сигналдарын кедергі келтіреді, бірақ қысқа толқын бағдарламасы Канадада және Орталық және Оңтүстік Америкада естіледі. Radio Martí радиосының екі сағаттық жаңалық бағдарламалары әр түнде, жергілікті уақыт бойынша сағат 22:00-ден түнгі 00:00-ге дейін Майамидің WSUA (Caracol 1260 AM) арқылы таратылады. Сонымен қатар, SiriusXM спутниктік радиосының жазылушылары үшін оның екі тілді 153-арнасында, La Politica Talk бағдарламасында әртүрлі уақытта қолжетімді. Radio Martí шамамен 100 қызметкермен жұмыс істейді және оның бюджеті 15 миллион доллар құрайды. Өздерінің айтуынша, оның миссиясы – "кубалық БАҚ-қа қарама-қарсылық жасау және тыңдаушыларға ағымдағы оқиғаларды цензурасыз көрсету". Кубада бұрын түрмеде отырғандар мен кубалық эмигранттар Radio Martí арнасында жиі сөйлейді, ал сенбі күндері АҚШ президентінің апталық радио үндеуінің испан тіліндегі нұсқасы және оппозицияның жауабы таратылады.

Бағалаулар

Бұл хабарламалардың тиімділігі туралы көп пікірлер айтылады. "Еркін Еуропа" радиосының суық соғыс кезеңіндегі жағдайы сияқты, радиостанцияның нақты аудиториясын әдеттегі тыңдаушылар сауалнамалары арқылы бағалау мүмкін емес. Сондықтан, нақты тыңдаушылар санын болжауға болады. Дегенмен, 1989 жылы Шығыс Еуропадағы коммунистік кеңестік державалардың құлауынан кейін және 1991 жылдың соңында КСРО-ның өзінің ыдырауынан кейін, Гувер институтында өткен конференцияда жаңадан тәуелсіз Ресей, Польша, Чехословакия, Венгрия және басқа да елдердің азаматтарынан түскен баяндамалар қарастырылды. Бұл баяндамалар, электрондық кедергілер мен қарсы насихатқа қарамастан, аталған елдерде ақпарат беру және либералды демократиялық қозғалыстарды қолдау тұрғысынан RFE және АҚШ-тың "Америка дауысы" хабарларын таратудың тиімділігін растады. Кубалық американдықтардың қатысуы жөніндегі бақылау тобы (CAFE) радио және телеарнаны АҚШ-пен қарым-қатынасты жақсарту және ынтымақтастыққа бағытталған күш-жігерді сынаған хабарлары үшін сынайды. Сыртқы қатынастар комитетінің 2010 жылғы есебінде Кубалықтардың 2 пайызынан кемі тыңдайтыны көрсетілген. АҚШ сенаторы Марк Прайор (Арканзас штаты, Демократ) және АҚШ Өкілдер палатасының депутаты Бетти Макколлум станцияларды жабу мақсатында "Кубаға хабар таратуға салық төлеушілердің ақшасын ысырап етуді тоқтату туралы" заң жобасын ұсынды. Куба саясаты бойынша жауапкершілік үшін Альянс та станцияларға сын пікір білдірді.

Тарих

1990 жылы АҚШ үкіметі Кубаға теледидар бағдарламаларын тарату үшін TV Martí телеарнасын құрды. 1990 жылдың 27 наурызында испан тілінде күнделікті бағдарламалар таратуды бастады. Бұл хабар таратушы станция Флорида штатының Куджоу-Кей қаласының үстінде 10 000 фут (3048 м) биіктікте орналасқан аэростат шарға бекітілген. Ауа райы хабар таратуға әсер етті; "Fat Albert" кейде қатты желдің салдарынан төмен түсіріліп, бір рет 1991 жылы Эверглейдс батпақтарына қашып кетті, ал 2005 жылы "Деннис" дауылдан зардап шекті. Аэростат жойылғаннан кейін, 2006 жылдың қазан айында TV Martí сигналдарын тарату үшін тұрақты қанатты ұшақтарды пайдалана бастады – әуелде C-130 Hercules әскери ұшағы, бірақ оны пайдалану тым қымбатқа түсті, содан кейін Флорида штатының Ки-Вест қаласынан сегіздік пішінде ұшып өтетін Gulfstream екі қозғалтқышты ұшақ қолданылды. Осы ұшақтардың бірі қызметтен шығарылды. Алғашқы теледидар хабарлары Кубаның ішкі теледидар бағдарламаларына кедергі келтірмеу үшін таңертеңгі сағаттарда таратылды. Бұл, сондай-ақ Куба тарапынан сигналды жабу әрекеттері TV Martí телеарнасының Кубадағы көрермендерінің азаюына әкелді. Кубада бұл телеарна "Көрінбейтін телеарна" (La TV que no se ve) деп белгілі, дейді Гаванадағы АҚШ өкілінің еске түсіруі. АҚШ үкіметі 1990, 2003, 2006 және 2008 жылдарда жүргізген телефондық сауалнамалар бойынша, Кубада TV Martí телеарнасын көрушілердің саны бір пайызға жетпеді. АҚШ үкіметі 2008 жылдан кейін сауалнамаларды тоқтатты, себебі Кубадағы теледидар көрермендерінің нақты статистикасын алу қиын болды. Кубада көптеген адамдар пираттық жолмен қолданатын DirecTV платформасы да TV Martí телеарнасын ұсынады. 2013 жылдың мамыр айында АҚШ Конгресі Aero Martí операцияларын қаржыландыруды тоқтатты, бұл TV Martí хабарларын таратуға арналған жалғыз ұшақ еді. Дегенмен, ұшақты сақтауға және күтіп-ұстауға қаржыландыру жалғасуда, ол Грузия штатының Картерсвилл қаласындағы ангарда сақталады және қаржыландыру жаңадан басталса, қызметке қайта оралуға дайын. "Радио Марти" хабарлары Кубаға бағытталған, бірақ Куба оларды жаппаған кезде Солтүстік, Орталық және Оңтүстік Американың барлық аймақтарында қабылдауға болады. Алайда, "Америка дауысының" хабарларын шектеуші заңға сәйкес, "Радио Марти" бағдарламалары АҚШ азаматтарына тікелей бағытталмайды. 2007 жылдың 15 қарашасында Дүниежүзілік радиобайланыс конференциясының делегаттары АҚШ үкіметінің Вашингтон қаржыландыратын Radio y Televisión Martí сигналдарын Кубаға ұшақтар арқылы таратуын заңсыз деп жариялады, осы ретте "Ұшақ бортында жұмыс істейтін және басқа елдің келісімінсіз оның аумағына ғана хабар тарататын радио хабар тарату станциясы радиобайланыс ережелеріне сәйкес келмейді" деді. АҚШ-тың мемлекеттік есеп беру кеңсесінің баяндамасында станция саяси пропагандамен айналысқандығы айтылады, оның ішінде редакциялық пікірлер, хабарлардағы агрессивті және отты тіл, Кубадан келіп түскен расталмаған хабарлар және жеке көзқарастарды жаңалық ретінде ұсыну. Станция басшылығы кәсіпқорлық емес екенін айтқан мәлімдемелерді қатаң түрде жоққа шығарады. National Public Radio-ның On the Media бағдарламасы "АҚШ TV және Radio Marti-ге жарты миллиард долларға жуық ақша жұмсаса да, Куба үкіметі, кем дегенде теледидар тарапынан, сигналды тиімді түрде бұғаттауға қол жеткізді. Аралдағы көрермендер саны бір пайыздан үштен бір бөлігін құрайды. Бірнеше жыл бұрын жүргізілген зерттеуде он кубалықтың тоғызы бұл арна туралы естімегені анықталды" деп мәлімдеді. Democracy Now! бағдарламасы TV Marti-дің жоғары лауазымды қызметкерінің белгілі бір келісімшарттар үшін пара алғаны үшін федералды прокурорлармен айыпталып отырғанын және бас инспектордың кеңсесі Marti-ді бақылайтын Куба хабарларын тарату кеңсесінің жұмысын тексеріп жатқанын хабарлады. Сонымен қатар, бағдарламада Массачусетс штатының конгрессмені Уильям Делаханттың да TV Marti бойынша тыңдаулар өткізуге уәде бергені айтылды. Басқа сыншылар Куба аудиториясына жетудің тиімсіздігін, бюджетті қысқартудың тәуекелін және оңшыл кубалық эмигранттар мен олардың саяси күн тәртібімен жеке саяси пайда үшін манипуляциялау үшін редакциялық тәуелсіздіктің шектеулі болуынан қорқады.