Христиане Нюсслайн-Фолхард: Даму биологы және Нобель сыйлығының иегері
Christiane Nüsslein-Volhard
Христиане Нюсслайн-Фолхард – неміс даму биологы, 1995 ж. Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Жеміс даму генетикасы зерттеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс даму биологы және 1995 жылғы Нобель сыйлығының иегері
German developmental biologist and 1995 Nobel Prize winner
Кристиан (Янни) Нюсслейн Вольхард (; 20 қазан 1942 жылы туған) – неміс даму биологы және 1995 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Ол ғылым саласында Нобель сыйлығын алған Германиядан шыққан жалғыз әйел. Нюсслейн Вольхард 1974 жылы Тюбинген университетінде докторлық диссертациясын қорғады, онда ол ақуыз бен ДНК арасындағы өзара әрекеттесуді зерттеді. 1991 жылы Альберт Ласкердің негізгі медициналық зерттеулер сыйлығын, ал 1995 жылы Эрик Вишаус және Эдвард Б. Льюиспен бірге эмбриондық дамудың генетикалық реттелуі жөніндегі зерттеулері үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алды.
Christiane (Janni) Nüsslein Volhard (; born 20 October 1942) is a German developmental biologist and a 1995 Nobel Prize in Physiology or Medicine laureate. She is the only woman from Germany to have received a Nobel Prize in the sciences. Nüsslein Volhard earned her PhD in 1974 from the University of Tübingen, where she studied protein DNA interaction. She won the Albert Lasker Award for Basic Medical Research in 1991 and the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1995, together with Eric Wieschaus and Edward B. Lewis, for their research on the genetic control of embryonic development.
Ерте өмір және білім
Нюсслейн Вольхард 1942 жылғы 20 қазанда Магдебургте архитектор Рольф Вольхард пен балабақша тәрбиешісі Бриджит Хаас Вольхардтың бес баласының екіншісі болып дүниеге келді. Оның төрт бауыры бар: үш қарындасы мен бір інісі. Ол Франкфурттың оңтүстігінде өсіп, мектепке барды. Оның ұлы атасы – химик Якоб Вольхард, ал атасы – белгілі ішкі аурулар дәрігері Франц Вольхард. Ол сондай-ақ химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Бенджамин Листің туысы. 1962 жылы Abitur емтиханын тапсырғаннан кейін ол медицинаны қысқа ғана уақыт қарастырды, бірақ ауруханада бір айлық медбикелік курсын өткеннен кейін бұл ойдан бас тарды. Оның орнына, ол Франкфурт Гёте университетінде биологияны оқуға түсті.
Nüsslein Volhard was born in Magdeburg on 20 October 1942, the second of five children to Rolf Volhard, an architect, and Brigitte Haas Volhard, a nursery school teacher. She has four siblings: three sisters and one brother. She grew up and went to school in south Frankfurt, Her great grandfather was the chemist Jacob Volhard, and her grandfather was the known internist Franz Volhard. She is also the aunt of the Nobel laureate in chemistry Benjamin List. After the Abitur in 1962, she briefly considered pursuing medicine, but dropped the idea after doing a month’s nursing course in a hospital. Instead, she opted to study biology at Goethe University Frankfurt.
Мансап
1975 жылы Нюсслейн Вольхард Базель университетінің Биоорталығындағы Вальтер Герингтің зертханасында докторантурадан кейінгі ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол *Drosophila melanogaster* (жеміс шыбыны) даму биологиясының маманы болды және Еуропалық молекулалық биология ұйымының (EMBO) ұзақ мерзімді стипендиясымен қолдау көрді. 1977 жылы ол Фрайбург университетінде эмбриондық үлгілер бойынша сарапшы Клаус Сандердің зертханасында жұмысын жалғастырды. 1978 жылы ол Базельде танысқан Эрик Вишауспен бірге Хайдельбергте жаңа құрылған Еуропалық молекулалық биология зертханасында өз зертханасын ашты. Келесі үш жылда олар 20 мыңға жуық мутацияланған шыбын отбасын зерттеді, дене пішіні өзгерген 600-ға жуық мутантты жинады және шамамен 5000 маңызды геннің ішінде 120-сы ғана ерте даму үшін қажет екенін анықтады. 1980 жылдың қазан айында олар *Drosophila* дернәсілінің сегменттік пішінін бақылайтын бар болғаны 15 генді жариялады. Кейін зерттеушілер Павел Томанкал, Эми Битон және т.б. әр мутацияның қай генге әсер еткенін нақты анықтап, *Drosophila* эмбриогенезі үшін маңызды гендер жиынтығын анықтады. Осы мутанттар мен олардың өзара әрекеттесуін одан әрі зерттеу ерте *Drosophila* дамуына, әсіресе дене сегменттерінің кезең-кезеңімен даму механизмдеріне жаңа маңызды түсініктер берді. Бұл тәжірибелер ауқымдылығымен ғана емес (сол кездегі әдістермен олар үлкен еңбек талап етті), сонымен қатар жеміс шыбындарынан басқа организмдер үшін де маңыздылығымен ерекшеленеді. Оның бұл жаңалығы эволюция туралы маңызды түсініктерге әкелді, мысалы, протостомалар мен деутеростомалар бұрынғыдан гөрі күрделі дене құрылымы бар жақсы дамыған ортақ ата-бабаға ие болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол транскрипцияның реттелуін, сондай-ақ даму кезінде жасуша тағдырын түсінуді арттырды. Нюсслейн Вольхард Toll ашумен байланысты, бұл Toll-подоб рецепторларын анықтауға әкелді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Scopus деректеріне сәйкес, Нюсслейн Вольхардтың h-индексі 104-ке тең.
In 1975, Nüsslein Volhard became a postdoctoral researcher in Walter Gehring´s laboratory at the Biozentrum, University of Basel. She was a specialist in the developmental biology of Drosophila melanogaster (fruit fly) supported by a long term fellowship from the European Molecular Biology Organization (EMBO). In 1977, she continued in the laboratory of Klaus Sander at University of Freiburg, who was an expert in embryonic patterning. In 1978, she set up her own lab in the newly founded European Molecular Biology Laboratory in Heidelberg with Eric Wieschaus, whom she had met in Basel. Over the next three years they examined about 20,000 mutated fly families, collected about 600 mutants with an altered body pattern and found that out of the approximately 5,000 essential genes only 120 were essential for early development. In October 1980, they published the mere 15 genes controlling the segmented pattern of the Drosophila larva. Later, researchers Pavel Tomancal, Amy Beaton, et. Al, identified exactly which gene had been affected by each mutation, thereby identifying a set of genes crucial for Drosophila embryogenesis. The subsequent study of these mutants and their interactions led to important new insights into early Drosophila development, especially the mechanisms that underlie the step wise development of body segments. These experiments are not only distinguished by their sheer scale (with the methods available at the time, they involved an enormous workload), but more importantly by their significance for organisms other than fruit flies. Her findings led to important realizations about evolution – for example, that protostomes and deuterostomes are likely to have had a relatively well developed common ancestor with a much more complex body plan than had been conventionally thought. Additionally, they greatly increased our understanding of the regulation of transcription, as well as cell fate during development. Nüsslein Volhard is associated with the discovery of Toll, which led to the identification of toll like receptors. as of 2023, Nüsslein Volhard has an h index of 104 according to Scopus.
Жеке өмір
Нюсслейн Вольхард 1960 жылдардың ортасында Франкфурт қаласындағы Гёте университетінде оқып жүргенде тұрмысқа шықты, бірақ көп ұзамай ажырасып, баласы болмады. Ол ән салуды, флейтада ойнауды және камералық музыкамен шұғылдануды ұнататынын айтты.
Nüsslein Volhard married in the mid 1960s while studying at the Goethe University Frankfurt, but divorced soon afterward and did not have any children. She has said that she loves to sing, play the flute and do chamber music.