Борис Эфрусси: Француз-Ресейлік генетик және оның ғылыми еңбектері

Кіріспе

Борис Эфрусси (Борис Самойлович Эфрусси; 9 мамыр 1901 – 2 мамыр 1979), Париж университетінің генетика профессоры, орыс-француз генетигі. Борис 1901 жылы 9 мамырда еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Самуил Осипович Эфрусси, химиялық инженер болса, әкесінің әкесі, Иосиф Эфруси (Ефруси), Кишиневте банктік династияның негізін қалаушы еді. 1966 жылдың қараша айында ол зертханасында он жылдық зерттеулердің маңызды кезелін білдірген екі мақала жариялады. Бұл зерттеулер сүтқоректілердің, әсіресе адамның генетикасын өзгертуге үлкен үлес қосты. Борис 1920 жылы орыс эмигранттарының бірі ретінде ғылыми жолын бастады. Ол ұрықтың дамуына және жасуша ішіндегі және сыртындағы факторлардың оған қатысуын зерттеді. Оның алғашқы зерттеулерінің басты бағыты – температураның құнарлы теңіз қазқайыры жұмыртқаларының дамуына тигізетін әсері болды. Бұл жұмыста ол американдық биолог Роберт Чемберс жасаған микроманипуляторды пайдаланды. Эфруссинің заманында Францияда екінші диссертация жазу қалыпты жағдай болды. Оның диссертациясы тіндерді өсірумен айналысты. Эфрусси тіндерді өсірудің алғашқы әдістерімен байланысты қиындықтарға тап болды, бірақ осы кедергілерге қарамастан, мысықтардағы брахиурияны зерттеу арқылы ішкі факторлардың (яғни гендердің) дамуда маңызды рөл атқаратынын анықтады. Мансабының келесі кезеңінде Эфрусси эмбриологиялық мәселелерін гендердің рөлін түсіну қажеттігімен байланыстырды, себебі осы арқылы ғана эмбриологиялық процестерді түсінуге болады. 1934 жылы ол Калтехке көшіп, 1935 жылға дейін Т. Х. Морганның ғылыми мектебінде генетиканы оқыды. Бұл қадамын Рокфеллер қоры қолдады. Осы кезеңде ол Джордж Бидлмен маңызды жұмыстар жасады, ол 1935 жылдың күзінде Парижде оған қосылды. Олар "Дрозофила"ның көзін трансплантациялау бойынша тәжірибелер жүргізді. Бұл жұмыс Нейроспорамен жұмыс істейтін Бидл мен Татумның жұмысының ажырамас бөлігіне айналды және осы зерттеулердің нәтижесінде "бір ген, бір фермент" гипотезасы пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эфрусси көп бөлігін Джонс Хопкинс университетінде босқын ретінде өткізді. Содан кейін ол Францияда ашытқы және цитоплазмалық генетика бойынша жұмыс істей бастады. Ол Париждегі Физикохимиялық биология институтында (Ротшильд институты) жұмыс істеді, кейіннен Гиф-сюр-Иветтедегі CNRS-те жұмыс істеді, онда цитоплазманың жасушалық фенотипке тигізетін үлесін және жасушаның толыққанды жұмыс істеуі үшін қажетті ядролық және цитоплазмалық генетикалық материалдың өзара әрекеттесуін зерттеді. Борис Эфрусси осы кездегі тұжырымдамаға күмән келтірген алғашқы ғалымдардың бірі болды, ол мұрагерлікке тек ядролық гендер ғана жауапты деген пікірді сынады. Эфрусси атақты сөзінде: "Біз бір гипотезаның дұрыстығын оған сенетін адамдардың санына қарай анықтай алмаймыз", – деді. Эфрусси 1958 жылы Америка өнер және ғылым академиясына, 1961 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына және 1970 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Эфрусси 1970-ші жылдардың соңына дейін өзіне қызығушылық тудырған тақырыптар бойынша жұмыс істеуді жалғастырды. Олар терратомалары бар гибридтерді даму мен дифференциацияны зерттеу үшін пайдалануды (мысалы, Финч және Эфрусси 1967; Кахан және Эфрусси 1970), дифференциацияланған функциялардың теріс реттелуін (мысалы, Дэвидсон, Эфрусси және Ямамото 1966; Фугбре, Руиз және Эфрусси 1972) және молекулалық деңгейде тікелей зерттеуден гөрі жасушалық және генетикалық биологиялық тәсілдерді (Ephrussi 1970, 12 бет) қамтыды. 1974 жылы Эфрусси Колумбия университетінің Луиза Гросс Хорвиц сыйлығын жеңіп алды. Эфрусси трансплантацияның молекулалық дәуірде жаңа және күшті сипатқа ие болатын генетикалық құралға айналып жатқанын көрді. Алайда ол оның зерттеулерінің нәтижесінде бастау алған ДНК рекомбинациясының генетикалық жетістіктерін көре алмады. Эфрусси эмбриологияның ізашары және қазіргі заманғы генетика мен эмбриологияны үйлестіруге үлкен үлес қосушы екенін айтуға болады. Ол генетик Харриет Эфрусси Тейлорға (1918–1968) үйленген. Оның қызы Энн Эфрусси Еуропалық молекулалық биология зертханасында генетик болып жұмыс істейді.

Boris Ephrussi (Борис Самойлович Эфрусси; 9 May 1901 – 2 May 1979), Professor of Genetics at the University of Paris, was a Russo French geneticist. Boris was born on 9 May 1901 into a Jewish family. His father, Samuel Osipovich Ephrussi, was a chemical engineer; his grandfather, Joseph Ephrusi (Efrusi), was the founder of a banking dynasty in Kishinev. He published two papers in November 1966 which represented a key step in a decade of research in his laboratory. This research helped transform mammalian, and especially human, genetics. Boris started his scientific training as a Russian émigré in 1920. He studied the initiation and regulation of embryological processes by intracellular and extracellular factors. A major strand of his early research concerned the effect of temperature on the development of fertilized sea urchin eggs. In this work he used a micromanipulator, which was developed by Robert Chambers, an American biologist. During Ephrussi's time, writing a second dissertation was standard practice in France. Ephrussi's involved culturing tissues. Ephrussi ran into difficulties typically associated with early tissue culture techniques, but despite these obstacles Ephrussi managed to conclude from studies of brachyury in mice that intrinsic factors (i. e. genes) play a key role in development. As the next phase of his career, Ephrussi coupled his embryological concerns with a firm conviction that one must understand the role of genes in order to decipher embryological processes. He moved to Caltech in 1934 and stayed until 1935 to learn genetics within the intellectual empire of T. H. Morgan. This move was supported by the Rockefeller Foundation. During this period he conducted important work with George Beadle, who joined him in Paris in the autumn of 1935. There they produced results from experiments with Drosophila eye transplants. This became integral to the work of Beadle and Tatum, who were working with Neurospora, and from this research developed the 'one gene, one enzyme' hypothesis. During World War II, Ephrussi spent most of his time as a refugee at Johns Hopkins University. Following this he began work in France on yeast and cytoplasmic genetics. He began working at the Institut de Biologie Physicochimique (the Rothschild Institute) in Paris, and later worked at the CNRS at Gif sur Yvette, where he studied the contribution of cytoplasm to the cell phenotype and pursued the interactions between nuclear and cytoplasmic genetic endowments necessary to the yielding of an intact, functioning (albeit single celled) organism. Boris Ephrussi was a pioneer in questioning the consensus at the time that heredity could be accounted for exclusively by nuclear genes. Ephrussi famously said, "we cannot determine the truth of a hypothesis by counting the number of people who believe it." Ephrussi was elected to the American Academy of Arts and Sciences (1958), the United States National Academy of Sciences (1961), and the American Philosophical Society in 1970. Ephrussi continued to work on the topics he was primarily interested until the late 1970s. Topics covered included

using hybrids with teratomas to explore determination and differentiation (e. g. Finch and Ephrussi 1967; Kahan and Ephrussi 1970). negative regulation of differentiated function (e. g. Davidson, Ephrussi and Yamamoto 1966; Fougbre, Ruiz and Ephrussi 1972). cellular and genetic biological approaches over a direct attack at the molecular level (Ephrussi 1970, p. 12). In 1974 Ephrussi won a Louisa Gross Horwitz Prize from Columbia University. Ephrussi lived to see that transplantation was transforming into a genetic tool that would take on a new and more powerful aspect in the molecular era. However he died before seeing the genetic advances made by DNA recombination studies which had been set in motion by the studies he had undertaken. It can be said that Ephrussi was a pioneer of embryology and a main contributor to the reconciliation of modern genetics and Embryology. He was married to Harriett Ephrussi Taylor (1918–1968), a geneticist. His daughter, Anne Ephrussi, is a geneticist at the European Molecular Biology Laboratory.