Кіріспе

Ағылшын биологы (1942–2023): жүлделер = ██ дін = ██ ескертулер = ██ жұбайы = Франческа Райан 1963 жылы (23 мамыр 1942 – 7 шілде 2023) – ағылшын биологы және Кембридж университетінің генетика кафедрасының профессоры. Ол сонымен қатар Еуропалық молекулалық биология зертханасының (EMBL) Еуропалық биоинформатика институтының (EBI) бұрынғы ортақ басшысы және негізін қалаушы, сондай-ақ Кембридждегі Черчилль колледжінің мүшесі болды.

Білім

1968 жылы Англияның Суссекс графтығындағы Брайтон қаласында туды, 1978 жылы ғылым докторы дәрежесін алды.

Зерттеу және мансап

Эшбернердің зерттеулерінің көп бөлігі Drosophila melanogaster үлгілі организміне арналған еді. Эшбернердің мансабы молекулалық биологияның бастапқы кезеңінде, қазіргі қолданылып жүрген көптеген рекомбинантты ДНҚ техникалары – солтүстік/оңтүстік/батыс блоттау сияқты әдістердің дамуына дейін басталды. Дегенмен, политен хромосомаларындағы "көпіршіктердің" пайда болуын байқау арқылы 1974 жылғы Эшбернер моделі метазоа жануарларының гендерін реттеудегі үлгі болып саналды, дәл Якоб-Монод моделі прокариоттар үшін болғандай. Эшбернер мансабы бойында көптеген докторанттар мен докторанттан кейінгі зерттеушілерге кең көлемде көмектесті және оларды баптады. Эшбернер сондай-ақ, Drosophila melanogaster геномын тізбектеп, түсіндірген консорциумның мүшесі болды. Оның D. melanogaster геномын тізбектеу туралы естеліктері "Барлығы үшін жеңіс: Drosophila геномын қалай тізбектедік" атты кітаптың негізін құрайды. Оның зертханасы Adh аймағын сипаттауға және Инженерлік және физикалық ғылымдар зерттеу кеңесіне (EPSRC) Drosophila геномикасы бойынша зерттеулері үшін, D. melanogaster геномын және оның түсіндірмесін пайдалана отырып, ұзақ уақыт бойы еңбек етті.

Есептеу биологиясы

Ашбернер биологияға компьютерлерді қолдану саласында да ерте пионер болды. Оның еңбегіне биологиялық ақпаратты, әсіресе Гендік онтология және ChEBI-ді машиналық іздеуге мүмкіндік беретін аннотацияны жасау үшін FlyBase базасын құруға белсенді қатысуы кіреді. Ол EBI-ді құруға және оның Ұлыбританияда орналасуын қамтамасыз етуге зор үлес қосты.

Ашық ғылымды қолдау

D. melanogaster геномын тізбектеуге қатысқан кезінде Эшбернер нәтижеде алынған тізбек пен түсіндірмелердің қоғамға ашық қолжетімді болуын қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарды және геномдық ресурстарды жекешелендіруге қарсы бірнеше рет айтылды. Эшбернер 2001 жылы ғылыми әдебиеттің орталықтандырылған, ашық репозиторийін құруға шақыратын алғашқы ашық хатқа қол қойғандардың бірі болды, содан кейін Ашық қолжетімді жариялаудың белсенді жақтаушысы болды, осы мақсатта ғылыми әдебиетте және бұқаралық ақпарат құралдарында сөз сөйледі. Ол сондай-ақ Ұлыбритания Парламентінің Ғылым және технология жөніндегі таңдау комитетіне Ашық қолжетімді жариялауды қолдау үшін жазбаша дәлелдер ұсынды және PubMed Central репозиторийінің тегін қолжетімді биологиялық әдебиетінің алғашқы әлемдік көшірмесі – Ұлыбританияның PubMed Central-дың бастапқы кеңесші кеңесіне кірді.

Марапаттар мен құрметтер

1993 жылы Ашбернер Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. 1998 жылы Чехия Ғылым академиясынан Грегор Мендель медалін алды, сондай-ақ алғашқы Джордж В. Бидл сыйлығымен марапатталды.

1989 жылы Ашбернерге Academia Europaea (MAE) мүшесі атағы берілді.

Жеке өмір

Эшбернер Франческа Райанға үйленді және бір ұл мен екі қызы болды: Ребекка, Джеффри және Изабел.