Тәхипнея – тыныс алу жылдамдығының қалыпты деңгейден жоғарылауы. Балаларда пневмония мен бас жарақатының ерте белгісі. Симптомдар мен себептері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тахипнея, сонымен қатар тахипноэ деп те жазылады, – бұл қалыптыдан жоғары тыныс алу жиілігі, нәтижесінде тыныс алудың тым жылдам және беткей болуы. Ересек адамдарда демалыс кезінде минутына 12-20 рет тыныс алу клиникалық жай-күй деп есептеледі, ал тахипнея – одан жоғары жылдамдық. Балалардың тыныс алу жиілігі едәуір жоғары, алғашқы үш жылда ол тез төмендейді, содан кейін шамамен 18 жасқа дейін бірте-бірте азаяды. Тахипнея балаларда пневмония және басқа да өкпе ауруларының ерте белгісі болуы мүмкін, сондай-ақ көбінесе мидың жарақатынан туындайды.
Tachypnea, also spelt tachypnoea, is a respiratory rate greater than normal, resulting in abnormally rapid and shallow breathing. In adult humans at rest, any respiratory rate of 1220 per minute is considered clinically normal, with tachypnea being any rate above that. Children have significantly higher resting ventilatory rates, which decline rapidly during the first three years of life and then steadily until around 18 years. Tachypnea can be an early indicator of pneumonia and other lung diseases in children, and is often an outcome of a brain injury.
Басқа тыныс алу терминдерінен ажырату
Әр түрлі дереккөздер тыныс алу терминдерін әртүрлі жіктемелейді. Кейбір адамдар тахипнеяны кез келген жылдам тыныс алу деп сипаттайды. Гипервентиляция бұл альвеолалардың артуымен желдетілуі (тыныс алу жылдамдығының немесе тереңдігінің ұлғаюы арқылы немесе екеуінің араласуымен жүзеге асуы мүмкін), онда осы желдетілудің артуына қатысты метаболикалық көмірқышқыл газдың өсуі аз болады. Ал гиперпнея, екінші жағынан, ауаның артуымен көлемді дем алу деп анықталады, тыныс алу жылдамдығының артуымен немесе одан тыс. Үшінші түсінік: тахипнея – бұл қалыптан тыс жылдам және беткей тыныс алу (бірақ кейбіреулер бұл дұрыс емес деп таластауы мүмкін, себебі тыныс алу, тыныстаудан өзгеше), гипервентиляция – бұл тыныс алу жылдамдығының немесе тереңдігінің қалыптан тыс деңгейге дейін артуы, бұл қандағы көмірқышқыл газ деңгейінің төмендеуіне алып келеді, ал гиперпнея – бұл қалыпты емес тыныс алу жылдамдығының немесе тереңдігінің кез келген артуы.
Different sources produce different classifications for breathing terms. Some of the public describe tachypnea as any rapid breathing. Hyperventilation is then described as increased ventilation of the alveoli (which can occur through increased rate or depth of breathing, or a mix of both) where there is a smaller rise in metabolic carbon dioxide relative to this increase in ventilation. Hyperpnea, on the other hand, is defined as breathing an increased volume of air, with or without an increase in respiration rate. A third paradigm is: tachypnea is abnormally rapid and shallow respiration (though some may argue this is inaccurate as breathing differs from respiration), hyperventilation is increased rate or depth of respiration to abnormal levels causing decreased levels of blood carbon dioxide and hyperpnea is any increase in breathing rate or depth that is not normal.
Себептер
Тахипнеяның физиологиялық немесе патологиялық себептері болуы мүмкін. Екі санаттың да ішінде көптеген жеке себептер кездеседі.
Tachypnea may have physiological or pathological causes. Both of these categories would include large lists of individual causes.
Физиологиялық себептері
Тахипнеяның физиологиялық себептеріне жаттығу жатады. Бұл жағдай көбінесе алаңдауға орын бермейді, егер ол шамадан аспаса.
Physiological causes of tachypnea include exercise. This type is usually not a cause of concern unless it's excessive.
Патологиялық себептері
Тахипнеяның патологиялық себептері сепсис, диабетикалық кетоацидоз немесе басқа метаболикалық ацидозды өтеу, пневмония, плевралық эффузия, көміртек монооксидімен улану, өкпе эмболиясы, астма, ХОББ, ларингоспазм, тыныс жолдарының ісінуіне себеп болатын аллергиялық реакция, шетел денелерді жұту, трахеобронхомаляция, жүрек жеткіліксіздігі, алаңдаушылық, қан кету немесе көптеген басқа медициналық проблемалар болып табылады.
Pathological causes of tachypnea include sepsis, compensation for diabetic ketoacidosis or other metabolic acidosis, pneumonia, pleural effusion, carbon monoxide poisoning, pulmonary embolism, asthma, COPD, laryngospasm, allergic reaction causing airway edema, foreign body aspiration, tracheobronchomalacia, congestive heart failure, anxiety states, haemorrhage, or many other medical issues.
Этимологиясы мен айтылуы
Тахипнея (,/t//æ//k//ᵻ//p/'/n//iː//ə/) сөзі "тахи" және "пнея" сөздерінің біріктірілуінен пайда болып, "жылдам тыныс алу" дегенді білдіреді. Дыспан туралы айтылу ақпаратына қараңыз.
The word tachypnea (,/t//æ//k//ᵻ//p/'/n//iː//ə/) uses combining forms of tachy + pnea, yielding "fast breathing". See pronunciation information at dyspnea.