Кіріспе
Гелий мен оттегінің қоспасынан жасалған тыныс алу газы. Гелиокс – гелий (He) мен оттегінің (O2) араластырылған тыныс алу газы. Ол тыныс алуда қиындық туындайтын науқастарға медициналық ем ретінде қолданылады, себебі бұл қоспа өкпе жолдары арқылы өтетін кезде атмосфералық ауаға қарағанда аз қарсылық тудырады, демек науқасқа өкпеге дем алу және дем шығару үшін аз күш жұмсау қажет болады. Сонымен қатар, ол терең қысымдағы суға батыру үшін тыныс алу газын жеңілдетуші ретінде де қолданылады, өйткені ол жоғары қысымда мас жасамайды және тыныс алуға жұмсалатын күш аз. Гелиокс 1930 жылдан бері медицинада қолданылып келеді. Медициналық қауымдастық бастапқыда оны жоғарғы тыныс жолдарының кедергісін жеңілдету үшін пайдаланса, кейін газдың төмен тығыздығының арқасында оның қолданылу аясы кеңейді. Гелиокс қанықтырылған суға батыруда және кейде техникалық суға батырудың терең фазасында да қолданылады.
the breathing gas
Heliox is a breathing gas mixture of helium (He) and oxygen (O2). It is used as a medical treatment for patients with difficulty breathing because this mixture generates less resistance than atmospheric air when passing through the airways of the lungs, and thus requires less effort by a patient to breathe in and out of the lungs. It is also used as a breathing gas diluent for deep ambient pressure diving as it is not narcotic at high pressure, and for its low work of breathing. Heliox has been used medically since the 1930s, and although the medical community adopted it initially to alleviate symptoms of upper airway obstruction, its range of medical uses has since expanded greatly, mostly because of the low density of the gas. Heliox is also used in saturation diving and sometimes during the deep phase of technical dives.
Тарих
Гелиокс 1930 жылдардың басынан бері медициналық мақсатта қолданылып келеді. Бронходилататорлар пайда болғанға дейін, гелиокс жедел астманы емдеудің басты құралы болды. Қазіргі уақытта гелиокс негізінен үлкен тыныс жолдарының тарылуы (ісіктер немесе шетел денелерінен туындаған жоғарғы тыныс жолдарының кедергісі және дауыс шығару аппаратының дисфункциясы) сияқты жағдайларда қолданылады.
Суға түсуде қолдану
Гелиймен сұйытылған тыныс алу газдары инертті газдардың әсерін жою немесе азайту және тереңдікте газ тығыздығының артуына байланысты тыныс алуға кететін күшті азайту үшін қолданылады. 1960 жылдардан бастап, қанығумен суға түсу физиологиясы бойынша зерттеулер бірнеше онжылдықтар бойы инженерлік және терең суға түсу операцияларымен айналысатын француз компаниясы COMEX басқаратын Гипербариялық тәжірибе орталығында гелийді пайдалана отырып жүргізілді. Гелийдің қымбаттылығына байланысты гелиокс көбінесе терең қанығумен суға түсуде қолданылады. Оны кейде техникалық сүңгуірлер де пайдаланады, әсіресе қайта тыныс алатын құралдарды қолданушылар, себебі олар ашық жүйелі сүңгуірге қарағанда тереңдікте тыныс алу газын тиімдірек сақтайды. Суға түсу қоспасындағы оттегінің мөлшері суға түсу жоспарының ең тереңдігіне байланысты, бірақ көбінесе ол гипоксиялық болады және 10%-дан кем болуы мүмкін. Әрбір қоспа газды араластыру техникаларын қолдана отырып жасалады, бұл көбінесе оттегі мен гелий баллондарының төмен қысымынан суға түсу цилиндрлеріне қалыпты қысым жеткізу үшін күшейткіш сорғыларды пайдалануды қамтиды. Дыбыс гелиокс арқылы ауадан жылдам таралатындықтан, дауыс формалары жоғарылайды, бұл сүңгуірлердің сөйлеуін өте биік және оған үйренбеген адамдарға түсіну қиын етеді. Жер үстіндегі персонал көбінесе «гелий дескремблері» деп аталатын байланыс құралын қолданады, ол байланыс жүйесі арқылы берілген сүңгуірдің дауысының тонын электронды түрде төмендетеді, осылайша оны түсіну оңайлайды. Триммикс – гелиоксқа қарағанда арзан балама, терең суға түсу үшін қолданылады, ол жоспарланған тереңдікте наркоз бен газ тығыздығын қабылданатын деңгейге дейін шектеу үшін ғана гелийді пайдаланады. Триммикс көбінесе техникалық суға түсуде қолданылады, сондай-ақ кейде кәсіби суға түсуде де қолданылады. 2015 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Эксперименттік суға түсу бөлімі триммикспен «секіріп» суға түсуден кейінгі декомпрессия гелиокспен суға түсуден тиімді емес екенін көрсетті.