Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құтқарушының дем шығару арқылы жасалатын жасанды тыныс алу
Artificial ventilation using exhaled air from the rescuer
Ауызға ауызбен дем беру, жасанды тыныс алудың бір түрі, құтқарушының аузын құрбан болған адамның аузына қысып, оның өкпесіне ауа үрлеу арқылы тыныс алуға көмектесу немесе ынталандыру болып табылады. Жасанды тыныс алудың көптеген түрлері бар, бірақ көбінесе тыныс алмайтын немесе өздігінен жеткілікті тыныс алуға тырыспайтын адамға ауа беруді қамтиды. Бұл әдіс жүрегі соғып тұрған науқасқа немесе ішкі тыныс алуды қамтамасыз ету үшін жүрек-өкпе реанимациясының (ЖӨР) бір бөлігі ретінде қолданылады. Өкпеге ауа жіберу (осылайша сыртқы тыныс алу) құтқарушының науқастың өкпесіне үрлеуі немесе арнайы құрылғыны пайдалану арқылы қолмен жасалады. Бұл инсуфляция әдісі, Сильвестр әдісі сияқты науқастың кеудесі мен қолын механикалық түрде манипуляциялау әдістеріне қарағанда тиімдірек деп дәлелденген. Бұл әдіс дем шығарылған ауамен тыныс беру (EAR), дем шығарылған ауамен желдету (EAV), құтқару демі немесе халық арасында «өмір сыйы» деп те аталады. Бұл әдіс 1950 жылы өмірді сақтау шарасы ретінде енгізілген. Ауызға ауызбен дем беру жүрек-өкпе реанимациясын (ЖӨР) жүргізудің көптеген хаттамаларының құрамдас бөлігі болып табылады, сондықтан ол алғашқы көмек көрсету үшін өте маңызды дағды болып саналады. Кейбір жағдайларда, ауызға ауызбен дем беру жеке-жеке де қолданылады, мысалы, суға батып кету және опиаттарды артық дозада қабылдау жағдайларында. Қазіргі уақытта ауызға ауызбен дем беруді жүргізу құқығы көбінесе медициналық қызметкерлерге ғана берілген, ал алғашқы көмек көрсетушілерге науқас жеткілікті түрде тыныс алмайтын жағдайда толық ЖӨР жүргізу ұсынылады.
Mouth to mouth resuscitation, a form of artificial ventilation, is the act of assisting or stimulating respiration in which a rescuer presses their mouth against that of the victim and blows air into the person's lungs. Artificial respiration takes many forms, but generally entails providing air for a person who is not breathing or is not making sufficient respiratory effort on their own. It is used on a patient with a beating heart or as part of cardiopulmonary resuscitation (CPR) to achieve the internal respiration. Pulmonary ventilation (and hence external respiration) is achieved through manual insufflation of the lungs either by the rescuer blowing into the patient's lungs, or by using a mechanical device to do so. This method of insufflation has been proved more effective than methods which involve mechanical manipulation of the patient's chest or arms, such as the Silvester method. It is also known as expired air resuscitation (EAR), expired air ventilation (EAV), rescue breathing, or colloquially the kiss of life. It was introduced as a life saving measure in 1950. Mouth to mouth resuscitation is a part of most protocols for performing cardiopulmonary resuscitation (CPR) making it an essential skill for first aid. In some situations, mouth to mouth resuscitation is also performed separately, for instance in near drowning and opiate overdoses. The performance of mouth to mouth resuscitation on its own is now limited in most protocols to health professionals, whereas lay first aiders are advised to undertake full CPR in any case where the patient is not breathing sufficiently.
Тарих
1773 жылы ағылшын дәрігері Уильям Хоуз (1736–1808) суға батып көрінетін адамдарды қайта тірілту үшін жасанды тыныс алудың күшін жариялай бастады. Ол суға батқаннан кейін ақылға қонымды уақыт ішінде құтқарылған адамды әкелген әркімге бір жыл бойы өз қаражатынан сыйлық төледі. 1767 жылы Амстердамда су апаттарынан өмірді сақтау қоғамы құрылғанда осы мәселеге қызығушылық танытқан тағы бір ағылшын дәрігері Томас Коган Хоуестің күресіне қосылды. 1774 жылдың жазында Хоуес пен Коган әрқайсысы он бес досын Чаптер кофеханасына, Сент-Пол шіркеуінің маңына жиналысқа шақырды, онда олар алғашқы көмек және қайта жандандыру мақсатындағы науқандық ұйым ретінде Корольдік гуманитарлық қоғамды құрды.
In 1773, English physician William Hawes (1736–1808) began publicising the power of artificial respiration to resuscitate people who superficially appeared to have drowned. For a year he paid a reward out of his own pocket to any one bringing him a body rescued from the water within a reasonable time of immersion. Thomas Cogan, another English physician, who had become interested in the same subject during a stay at Amsterdam, where in 1767 a society for preservation of life from accidents in water was instituted, joined Hawes in his crusade. In the summer of 1774 Hawes and Cogan each brought fifteen friends to a meeting at the Chapter Coffee house, St Paul's Churchyard, where they founded the Royal Humane Society as a campaigning group for first aid and resuscitation.
Инсуфляцияға қосымшалар
Көптеген оқыту ұйымдары ауыздан науқасқа жасалатын кез келген әдісте, инфекцияның екі тарапқа да таралу мүмкіндігін азайту үшін қорғаныш кедергісін пайдалануды ұсынады. Бар кедергілерге қалталық маскалар және кілт сақинасының көлеміндегі бет қалқандары жатады. Бұл кедергілер – қан немесе басқа да жұқпалы материалдардың шашырауынан, себілуінен немесе бүркіруінен бетті қорғауға арналған жеке қорғаныш құралдарының мысалы. Бұл кедергілер бір бағытты сүзгі клапанымен жабдылған болуы керек, ол құтқарушыдан науқасқа ауа жеткізеді, ал науқастан шыққан заттар (мысалы, құсу, қан) құтқарушыға өте алмайды. Көптеген қосымша құралдар бір реттік пайдалануға арналған, бірақ егер олар көп рет пайдаланылса, қосымша құралды қолданғаннан кейін масканы тазалап, автоклавтап, сүзгісін ауыстыру қажет. Масканы ауыстыру немесе тазалау өте маңызды, себебі ол түрлі ауруларды тарататын көлік құралы болып табылуы мүмкін. Тек бір құтқарушы болғанда науқасқа дем берудің ең қолайлы тәсілі – жүрек-қан тамырларын қайта жандандыру маскасы. Көптеген маскаларда қосымша оттегі беруге арналған кіргіштер бар, бұл құтқарушының демінен шығатын ауадағы оттегінің мөлшерін шамамен 17%-дан 40-50%-ға дейін арттырады.
Most training organisations recommend that in any of the methods involving mouth to patient, that a protective barrier is used, to minimise the possibility of cross infection (in either direction). Barriers available include pocket masks and keyring sized face shields. These barriers are an example of personal protective equipment to guard the face against splashing, spraying or splattering of blood or other potentially infectious materials. These barriers should provide a one way filter valve which lets the air from the rescuer deliver to the patient while any substances from the patient (e. g. vomit, blood) cannot reach the rescuer. Many adjuncts are single use, though if they are multi use, after use of the adjunct, the mask must be cleaned and autoclaved and the filter replaced. It is very important for the mask to be replaced or cleaned because it can act as a transporter of various diseases. The CPR mask is the preferred method of ventilating a patient when only one rescuer is available. Many feature inlets to support supplemental oxygen, which increases the oxygen being delivered from the approximate 17% available in the expired air of the rescuer to around 40 50%.
Ауыздан науқасқа инсуфляцияның тиімділігі
Құрғақ ауаның құрамында шамамен 21% оттегі болады, осы ауа тыныспен ішке тартылады. Өкпеде газ алмасу жүргеннен кейін, организмнен шығатын қалдық заттар (әсіресе көмірқышқыл газы) қаннан өкпеге өтеді, ал адам шығаратын ауада әдетте 17% оттегі болады. Яғни, адам организмі тыныс алған оттегінің шамамен 19% ғана пайдаланады, ал 80% астамы шығарылатын тыныста қалады. Бұл науқастың өкпесінде пайдалануға жеткілікті мөлшерде оттегі бар екенін білдіреді, ол кейін қанға сіңеді.
Normal atmospheric air contains approximately 21% oxygen when inhaled. After gaseous exchange has taken place in the lungs, with waste products (notably carbon dioxide) moved from the bloodstream to the lungs, the air being exhaled by humans normally contains around 17% oxygen. This means that the human body utilises only around 19% of the oxygen inhaled, leaving over 80% of the oxygen available in the exhalatory breath. This means that there is more than enough residual oxygen to be used in the lungs of the patient, which then enters the blood.
Қалдық
Оттегімен бірге қолдану арқылы жасанды тыныс алудың тиімділігін едәуір арттыруға болады. Ауыздан ауызға жасалғанда пациентке жететін оттегі мөлшері шамамен 16% құрайды. Егер бұл оттегі ағыны бар қалташа маскасы арқылы жасалса, онда оттегінің мөлшері 40%-ға дейін артады. Егер қапша-клапан маскасы немесе механикалық вентилятор оттегімен бірге қолданылса, онда оттегінің мөлшері 99%-ға жетеді. Оттегі концентрациясы жоғары болған сайын, өкпедегі газ алмасу тиімділігі арта түседі.
The efficiency of artificial respiration can be greatly increased by the simultaneous use of oxygen therapy. The amount of oxygen available to the patient in mouth to mouth is around 16%. If this is done through a pocket mask with an oxygen flow, this increases to 40% oxygen. If either a bag valve mask or a mechanical ventilator is used with an oxygen supply, this rises to 99% oxygen. The greater the oxygen concentration, the more efficient the gaseous exchange will be in the lungs.