Кіріспе
Төрт арналы динамик аудиосы. Квадрофоникалық (немесе квадрофоникалық және кейде квадрозоникалық) дыбыс – қазіргі 4.0 қоршаған дыбыс деп аталатын – тыңдау кеңістігінің төрт бұрышында орналастырылған төрт аудио арнаны пайдаланады. Жүйе дыбыстық сигналдарды (толық немесе ішінара) бір-бірінен тәуелсіз түрде қайта жаңғыртуға мүмкіндік береді. Төрт арналы квадрофоникалық дыбысты үйде үш өлшемді концерт залының өте реалистік әсерін қайта жаңғырту үшін пайдалануға болады. Оны тыңдаушының тәжірибесін әдеттегі екі арналы стерео дыбыстың бағыттық шектеулерінен асырып, жақсарту үшін де қолдануға болады. Квадрофоникалық дыбыс – қоршаған дыбыстағы ең алғашқы тұтынушылық өнім. 1970 жылдардың басында көпшілікке ұсынылғаннан бері мыңдаған квадрофоникалық жазбалар жасалды. Квадрофоникалық дыбыс әр түрлі техникалық мәселелер мен форматтардың үйлесімсіздігіне байланысты алғашқыда коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Төрт арналы аудио форматтарын өндіру стандартты екі арналы стереодан қымбатқа түсуі мүмкін. Ойнату үшін қосымша динамиктер мен күшейткіш арналары қажет, сондай-ақ арнайы декодтау жабдығы да қажет болуы мүмкін. 1990 жылдары үй кинотеатры өнімдері бастапқыда фильмдердің дыбысы үшін жасалған, бірақ көп арналы музыканы қайтадан танымал етуге де септігін тигізді. Осы кезде жаңа цифрлық форматтар құрылды. 1970 жылдардағы көптеген төрт арналы жазбалар Super Audio CD, DTS, Dolby Digital, DVD Audio және Blu-ray сияқты қазіргі заманғы қоршаған дыбыс жүйелерінде қайта шығарылды. Көп арналы үй аудиосы 2000 жылдан бері қайта жаңғырды және осы уақыттан бері жаңа төрт арналы жазбалар да көпшілікке ұсынылды. Квадрофоникалық жүйе төрт бөлек динамикте оң алдыңғы, оң артқы, сол алдыңғы және сол артқы аудио сигналдарын қайта жаңғыртады. Артқы динамиктердің қайта жаңғырту мүмкіндігі алдыңғы динамиктермен бірдей немесе оған жақын болуы керек; идеалды жағдайда квадрофоникалық жүйе төрт бірдей динамикті пайдаланады.
Quadraphonic (or quadrophonic and sometimes quadrasonic) sound – equivalent to what is now called 4.0 surround sound – uses four audio channels in which speakers are positioned at the four corners of a listening space. The system allows for the reproduction of sound signals that are (wholly or in part) independent of one another. Four channel quadraphonic surround sound can be used to recreate the highly realistic effect of a three dimensional live concert hall experience in the home. It can also be used to enhance the listener experience beyond the directional limitations of ordinary two channel stereo sound. Quadraphonic audio was the earliest consumer product in surround sound. Since it was introduced to the public in the early 1970s many thousands of quadraphonic recordings have been made. Quadraphonic sound was a commercial failure when first introduced due to a variety of technical issues and format incompatibilities. Four channel audio formats can be more expensive to produce than standard two channel stereo. Playback requires additional speakers and amplifier channels. It may also require specially designed decoding equipment. The introduction of home cinema products in the 1990s were first intended for movie sound, but also brought multi channel music reproduction into popularity again. By this time new digitally based formats had been created. Many four channel recordings from the 1970s have been reissued in modern surround sound systems such as Super Audio CD, DTS, Dolby Digital, DVD Audio and Blu ray. Multichannel home audio reproduction has experienced a revival since 2000 and new four channel recordings have also been released to the public since this time. A quadraphonic system will reproduce right front, right rear, left front, and left rear audio signals in four separate speakers. The reproduction capability of the rear speakers should be of the same quality or almost the same quality as the front speakers; ideally, a quadraphonic system uses four identical speakers.
Тарих
4 арналы дыбыс жазу үшін пайдаланылған алғашқы құрылғылар аналогтық катушкалы магнитофондар болды. Олар 1950-ші жылдары Германияда Telefunken және АҚШ-та Ampex компанияларымен кәсіби студияларда аудио инженерлері үшін қолдануға арналған етіп әзірленді. Мұндай құрылғылар 1954 жылы Еуропаның бірқатар электронды музыка студияларында пайда болды. Үйде ойнату үшін төрт арналы дыбысты қайта жаңғыртуға жасалған алғашқы әрекеттер 1960-жылдардың соңында аудио зертхана инженерлерімен басталды. Алғашында Истман музыка мектебінде жұмыс істеген продюсер Томас Моури классикалық квадрофониялық жазбалардың пионері болды. Кейін ол 1970-ші жылдардың басында Deutsche Grammophon және басқа да лейблдар үшін квадрофониялық туындылар жасады, бірақ олардың көпшілігі тек стерео жазбалар ретінде ғана шықты. 1969 жылдың маусым айында Vanguard Records компаниясы американдық тұтынушылар нарығына төрт арналы жазбалардың шағын партиясын катушкалы магнитофонда ұсынды. 1970-ші жылдары халыққа жазбаларды өткізудің ең танымал құралы – винилдік LP фонографтық пластинкасы болды. 8 тректік таспалардағы квадрофониялық жазбалар да 1970-ші жылдары, әсіресе автомобиль аудиосының жанкүйерлері арасында танымал болды. 1970-ші жылдары ірі электронды өндірушілер 4 арналы жазбаларды декодтау үшін арнайы аппараттық жүйелерді көпшілікке сатты. Бұл декодерлер көбінесе жеке электронды компоненттер ретінде сатылды. Декодерлер сондай-ақ 1970-ші жылдары сатылған кейбір аудио қабылдағыштардың немесе күшейткіштердің құрамында да болды. Көптеген квадрофониялық жазбалар 1970-ші жылдары аудио ақпараттың төрт арнасын 2 арналы ортада, әдетте LP-де кодтау және декодтау үшін «матрицалық» технологияларды қолданды. Алғашқы матрицалық форматтардың нашар декодтау өнімділігі – олардың жақсартылған матрицалық жүйелер пайда болғаннан кейін жоғалып кетуінің басты себебі болды. Кейінгі матрицалық жүйелер Питер Шейбердің жұмысына негізделген. Оның негізгі формуласы 90 градус фазалық ығысу схемасын пайдаланып, 4-2-4 матрицалық жүйелерді жетілдіруге мүмкіндік берді, олардың екі негізгі көшбасшысы – Columbia компаниясының SQ және Sansui компаниясының QS жүйелері болды. 1970-ші жылдардағы төрт арналы LP форматтарының ең танымал үш түрі SQ (Stereo Quadraphonic), QS (Regular Matrix) және CD 4 (Compatible Discrete 4) / Quadradisc болды. Жапондық басқару органы мен аудио аппарат өндірушілер квадрофониялық дыбыс үшін стандарттарды анықтады. RM (Regular Matrix) QS-қа, QM (Quadraphonic Matrix) Stereo 4 және Dynaquad үшін, ал QX (QuadXtra, D. H. Cooper-дің «Dual Triphonic» негізінде) UD4 үшін синоним ретінде қолданылды. Шейбер және Мартин Уиллкокспен бірге Джим Фосгейт Tate II 101 SQ декодерін жасады, ол пайда болу және Хаас эффектісін пайдалану арқылы декодтау артефактілерін жасыру арқылы өте дәл дыбыс өрісін құрды. Ол дәл өнімділік үшін компоненттерін 1%-ға сұрыптаған, қолмен құрастырылған және калибрленген арнайы схемаларды қолданды. Sansui компаниясының QSD сериялы декодерлері мен QRX сериялы қабылдағыштары өте жақсы болды, тіпті сол және оң стереоды атқайшы топологиясына синтездеді. Алайда, олардың барлығы тым кеш пайда болды және көпшілік сатып алу үшін тым қымбат немесе алу қиын болды, матрицалық квадрофонияны қараңғылықтан құтқаруға жеткіліксіз болды. 2000-жылдардың басында күрделі «дискретті» көп арналы жүйелер көбінесе матрицалық технологияларды ығыстырып, жоғары өнімділік пен толық арна тәуелсіздігін қамтамасыз етті. Бүгінде аппараттық декодтаудың орнын бағдарламалық жасақтама баса алады. Қазіргі заманғы бағдарламалық жасақтама алгоритмдері ертедегі аппараттық технологияларға қарағанда дәлірек декодтау өнімділігіне қол жеткізе алады. Бүгінде кең таралған көп арналы дыбыс жүйелерінің барлығы цифрлық жүйелер болып табылады. Цифрлық көп арналы дыбыс 1990-шы жылдары Dolby Digital және DTS қолданылып, саундтрек фильмдерімен үйге енгізілгеннен бері қолжетімді. Бүгінде саундтрек музыканы қайта өндіруге қабілетті ең көп таралған цифрлық медиалар – Super Audio CD, DVD және Blu-ray, олардың барлығы бірнеше арнамен жоғары ажыратымдылықтағы дыбысты ойната алады.
Квадрофоникалық аудио араластыру
Төрт арналы дыбыстың аудио араластыру процесі бір жазбаның стерео нұсқаларынан өзгеше. Көптеген студиялық құралдар тек стерео үшін жасалған, сондықтан арнайы көп арналы микшерлік консольдер мен ойнату жүйелері болуы қажет. Классикалық музыка үшін продюсерлер көбінесе оркестрдің тек алдыңғы арналарда стереода естілетін әсерін қалайды, ал концерт залының табиғи резонансы немесе «эхосы» барлық динамиктерде дыбысталады. Кейбір тікелей концерттік жазбалар да осылай араластырылған. Классикалық жазбаларда негізгі немесе жекелеген аспаптар артқы арналарда сирек орналасады, бірақ мұндай жағдайлар да кездеседі. Кейбір классикалық жазбалар тыңдаушының оркестрдің ортасында отырғандай сезінуін қамтамасыз етеді. Мысалы, 1973 жылы Columbia Masterworks компаниясы жазған Бела Бартоктың оркестрге арналған концерті, дирижері Пьер Булез. Бастапқы төрт арналы жазба матрицалық LP және 8 тректік таспада шығарылды, ал 2018 жылы Dutton Vocalion компаниясы Super Audio CD форматында қайта жариялады. Жазбамен бірге келген нұсқауларда әр аспаптар тобын қайдан естіуге болатыны көрсетілген. Поп, рок және джаз музыкасының продюсерлері көбінесе төрт арнаның арасында жоғары деңгейдегі музыкалық ажыратымдылықты қамтамасыз ететін араластыру стилін қолданады. Мұндай жазбаларда музыкалық дыбыстар артқы арналарға орналастырылуы мүмкін, олардың маңыздылығы алдыңғы арналармен тең болады. Бұл тыңдаушының кеңістіктік сезімін және бағытты анықтау қабілетін арттырады, бұл үнтазалаушылар стерео жазбаны енгізген кезде болған жағдайға ұқсас. Кейбір төрт арналы жазбаларда дыбыс тыңдаушының айналасында толық айналым жасап өтеді. Микстерлеуші инженерлер стильдердің араласуын қамтамасыз ететін гибридтік эффектіге де қол жеткізе алады. Квадрофониялық эффекттер кейде жасанды деп есептелсе де, тыңдаушыны толығымен қамту арқылы музыкалық ләззатты айтарлықтай арттыруға болады.
LP фонографтық пластинкалар
Квадрофониялық дыбысты винилді пластинкаларда көбейту қиындық тудырды. 1970-ші жылдары технологиялардың қарқынды дамуы кезінде LP пластинкаларынан төрт арналы дыбысты шығару үшін бірнеше әртүрлі шешімдер ұсынылды. Бұл жүйелердің кейбіреуі басқаларына қарағанда табыстырақ болды. Ең қарапайым жүйелер "туынды" (2–2–4) форматтар болды. Олардан кейін одан да күрделі "матрицалық" (4–2–4) форматтар, ал соңында ең жетілген "дискреттік" (4–4–4) форматтар пайда болды.
EV-4/Stereo-4 және Dynaquad (DY)
Олардың алғашқысы Electro Voice (EV 4/Stereo 4) және Dynaco (Dynaquad (DY)) компаниялары жасаған, салыстырмалы түрде нашар өнімділік көрсеткен қарапайым жүйелер болды. Бұл, атап айтқанда, матрицалық формат болатын, төрт дыбыс арнасын екі стереоальбом трегіне "кодтау" арқылы жүзеге асырылды. Содан кейін олар бастапқы төрт дыбыс арнасына "декодталды". Бірақ нашар декодтау өнімділігі салдарынан бұл жүйелер кейінірек пайда болған матрицалық форматтардың дәлдігіне немесе арналардың тәуелсіздігіне жете алмады. Бастапқы жүйелерде (DY және EV 4) алдыңғы сол-оң арналардың араласуы шамамен 12 дБ, ал артқы сол-оң арналардың араласуы 2 дБ болды. Декодерлердің дизайны дәл декодтауға емес, әсер тудыруға бағытталған, бұл екі жүйенің де шектеулеріне байланысты болды. Екі жүйе де математикалық тұрғыдан тығыз байланысты болғандықтан, пайдаланушыларға екі жүйенің альбомдарын ойнату үшін тек бір декодер жеткілікті болды. Ерте және кейінгі матрицалық жүйелер арасындағы айырмашылықтар соншалықты зор болды, DY/EV 4 жүйесін SQ немесе QS декодерлерімен дәл декодтау мүмкін болмады; нәтижесінде көбінесе "бұлыңғыр" немесе нашар анықталған дыбыс алаңы пайда болып, бұл продюсердің немесе жазу инженерінің ниетінен мүлдем өзгеше болуы мүмкін.
QS тұрақты матрица және SQ квадрофониялық
Пётр Шейбердің 90 градустық фазалық ығысу схемасын пайдалану жұмысына негізделген жетілдірілген жүйелер кейін пайда болды, атап айтқанда QS және SQ жүйелері. Біріншісі, QS деп белгілі, Sansui Electric компаниясымен әзірленді. Бұл, «матрицалық формат» деп аталатын жүйе, төрт дыбыс арнасын пайдаланды, олар екі стерео альбом трегіне «кодталды». Содан кейін олар бастапқы төрт дыбыс арнасына «декодталды». QS жүйесі 1971 жылдың наурыз айында АҚШ-та дебют жасады және 1973 жылы олардың Vario Matrix жүйесімен жақсартылды. Екіншісі, SQ, Columbia Records және Sony компанияларымен әзірленіп, 1971 жылдың сәуір айында АҚШ нарығына енді. SQ форматын Ұлыбританиядағы EMI сияқты компаниялар да қолданды, олар бірнеше SQ альбомдарын шығарды. SQ жүйесінің дыбысты бөліп алу мүмкіндігі 1975 жылы Motorola MC1312, MC1314 және MC1315 чиптерін пайдалана отырып, SQ Full Logic декодилеуін енгізу арқылы едәуір жақсартылды. QS және SQ жүйелерінің екеуі де 1970-ші жылдардағы ірі жазба компаниялары мен аппараттық өндірушілерден маңызды қолдау алды. Олар сондай-ақ айтарлықтай сатылым мен нарыққа енуге қол жеткізді. Атау мен технологияның ұқсастығы салдарынан, өкінішке орай, бұл жүйелерді тұтынушылар оңай шатастыруы мүмкін.
CD-4 немесе Quadradisc
Төрт арналы винилдік ЛП үшін үшінші негізгі формат, CD 4 немесе Quadradisc деп аталады, оны жапондық JVC корпорациясы және оның АҚШ-тағы серігі RCA Records бірлесіп жасады. Бұл квадрофондық формат алғаш рет 1972 жылдың мамыр айында АҚШ-та сатылымға шығарылды. Толық дискретті жүйе болғандықтан, ол матрицалық технологияларды пайдаланбастан, стерео FM хабарларын кодтауға ұқсас әдіс қолданды. Стерео жазбаларда жүйе 2 негізгі сол және оң аудио арналарын пайдаланады, осы арқылы CD 4 кәдімгі стерео ойнатумен үйлесімділігін сақтайды. CD 4 негізгі арналарға қосымша 2 "айырмашылық" аудио арнасын қосады. Айырмашылық сигналдар 30 кГц жиілік диапазонындағы ультрадыбыстық тасымалдаушы жиіліктермен кодталады, бұл естілетін диапазоннан асып түседі. CD 4-ке осы қосымша жоғары жиіліктерді оқу үшін "Шибата" стилусы бар арнайы фонокартридж қажет. Біріктірілген сигналдар төрт арналы декодтау үшін арнайы демодуляторға жіберіледі. Демодулятор ультрадыбыстық сигналдарды естілетін диапазонға қайта түрлендіреді және артқы аудио ақпаратты негізгі арналардан бөлу үшін айырмашылық арналарын пайдаланады. CD 4 жүйесі процестің барлық кезеңінде төрт тәуелсіз сигналды сақтайтындықтан, төрт арналы дыбыс өрісін дәл қалпына келтіре алады.
UD-4 / UMX / BMX
UD 4/UMX Nippon/Columbia (Denon) компаниясымен әзірленген. Бұл гибридтік дискреттік/матрицалық жүйе. Осы форматта бар болғаны 35-40 атаулы нәрсе кодталған және ол тек Ұлыбританияда, Еуропада және Жапонияда таралды. Қысқа ғұмырлы жүйе сол және оң каналдар арасындағы фазалық айырмашылықтардың салдарынан стандартты стерео ойнатумен үйлесімсіздікке тап болды. UD 4, CD 4-ке қарағанда орнатуда аз талаптарға ие болды, себебі тасымалдаушыларға CD 4 жүйесіндегідей жоғары жиіліктерді өңдеудің қажеті болмады.
Квадрофониялық ашық катушкалы таспа (Q4)
Бұл жүйелерде қол жетімді төрт жолдың барлығы да бір бағытта қозғалатын таспаға жазылған. Алдын ала жазылған төрт арналы магнитофондық таспалар 7 дюйм/секунд (IPS) жылдамдықпен жазылған, бұл тұтынушыға арналған магнитофондар үшін қолданылатын ең жоғары жылдамдық. Қарама-қарсылығы, стерео магнитофондық таспалардағы алдын ала жазылған таспалардың екі түрлі бағдарламасы болады, олардың әрқайсысы қарама-қарсы бағытта жүреді. Көптеген стерео таспалар тек 3 IPS жылдамдығында жазылған, бұл толық жылдамдықтың жартысы. Жылдамдық төмендесе, дыбыс сапасы айтарлықтай нашарлайды.
Квадрофониялық 8 тректі таспа (Quad-8 және Q8)
1970 жылы сәуірде RCA Records 8 жолды таспаның төрт арналы нұсқасын жариялады, ол Quad 8 немесе Quadraphonic 8 таспасы деп аталды (кейіннен Q8 деп қысқартылды). Бұл ақырында 1970 жылдың қазан, қараша және желтоқсан айларына бөлінген кезең-кезеңімен шығарылымдарда (70 таспа) пайда болды. Формат сыртқы түрінен стерео 8 жолды таспадан дерлік ешқандай айырмашылығы болмады, тек картридждің жоғарғы сол жақ бұрышында шағын сезімтал ойық болды. Бұл ойық төрт каналды 8 жолды ойнатқышқа 1-бағдарламаның аудио арналары ретінде тақ жолдарды, ал 2-бағдарламаның арналары ретінде жұп жолдарды біріктіру сигналын берді. Формат стерео немесе моно ойнатқыштармен кері үйлесімді болған жоқ; төрт каналды ойнатқыштар стерео 8 жолды таспаларды ойната алғанымен, стерео ойнатқыштарда төрт каналды таспаларды ойнату бір уақытта тек жартылай каналдарды ғана естіртуге әкелді. Төрт каналды 8 жолды таспа форматындағы соңғы шығарылым 1978 жылы болды, бірақ көпшілігі 1976 жылдың соңына қарай қолданыстан тоқтатылды.
Радио хабарларын тарату форматтары
Радио хабарларын таратумен бірнеше тәжірибелер жүргізілді (мысалы, BBC-дің Клифф Ричард концерті, оның ең алғашқы квадрофоникалық хабар таратуы 1974 жылдың шілдесінде болды), бірақ олар көп ұзаққа соқпады. Ең ұзақ өмір сүрген радио хабарларының бірі – Флорида штатының Сарасота қаласындағы WQSR FM "Quad 102½" станциясы болды. 1970-ші жылдардың көп бөлігінде бұл станцияны әдеттегі стерео қабылдағыштармен екі бөлек станция ретінде таңдауға болатын сигналды таратып тұрды. Сан-Франциско қаласындағы классикалық музыка станциясы KKHI FM 1970-ші жылдары Сан-Франциско операсын "үйлесімді" (яғни матрицалық түрде кодталған) квадрофоникалық форматта, ал Чикаго қаласындағы WFMT станциясы "Чикаго лирикалық операсының" тікелей эфирін таратып тұрды. KRMH FM ("Good Karma Radio") (Сан-Маркос/Остин, Техас) 1970-ші жылдардың басында Буда қаласының жанындағы студиясы мен хабар таратушысынан "Quad Stereo" форматында хабар таратты. WWWW FM (W4 QUAD 106.7) (Детройт) 1974 жылы QS кодталған квадрофоникалық дыбысты таратып тұрды. KEXL FM ("KEXL 104.5") (Сан-Антонио, Техас) 1970-ші жылдардың басы мен ортасында Main Plaza-дағы биік кеңсе ғимаратындағы студиясынан "Quadraphonic" форматында хабар таратты. Сиэтл қаласындағы KIRO FM 100.7 станциясы, кейін KSEA 101 деп аталды, 1973 жылдан 1976 жылдың басына дейін күн сайын бірнеше сағат SQ квадрофоникалық музыкасын таратып тұрды. Солт-Лейк қаласындағы мормон ғимаратынан жексенбі күні таңертең таратылатын "Музыка және сөз" бағдарламасы SQ форматында болды. BBC Radio 3 және BBC Radio 4 үшін квадрофоникалық сынақ бағдарламалары жасалды, олар пьесалар мен The Proms-ты қамтыды. Бірінші кезекте қолданыстағы матрицалық форматтар сынақтан өтті. "H" әрпі ешқандай сөзді білдірмейді, олар алғаш бағалаған матрицаны "А" матрицасы деп атады, содан кейін алфавит бойынша жұмыс істеді. Matrix H моно үйлесімділік және радио тарату үшін ең жақсы шешім ретінде танылды, бірақ оған арналған жеке коммерциялық декодер болған жоқ. Кейін BBC Ambisonics әзірлеушілерімен бірлесіп BBC/NRDC System HJ жүйесін жасады. Бұл жүйе Matrix H және Ambisonics прототипінің екі каналды кодтауын өзгертілген түрінде қамтитын толерантты аймақтарға негізделген. Кейін Nippon Columbia UMX матрицасы стандартқа енгізіліп, қазір Ambisonics-пен байланысты UHJ атауы пайда болды.
Жалпыға бірдей SQ
1976 жылы Бен Бауэр USQ немесе Universal SQ-қа матрицалық және дискретті жүйелерді біріктірді (басқалар да өздерінің төрт каналды жүйелерімен мұны жасаған). Бұл 4–4–4 иерархиялық дискретті матрица, ол SQ матрицасын негізгі жолақ ретінде пайдаланып, "T" және "Q" деп аталатын қосымша айырма сигналдарын қолдана отырып, дискретті квадрофониялық FM хабарларын таратуға мүмкіндік берді. USQ FM хабарларын тарату үшін қосымша "T" модуляциясы стандартты стерео айырма сигналдарына квадратурада 38 кГц жиілігінде, ал "Q" модуляциясы 76 кГц жиілігіндегі тасымалдаушыға орналастырылды. Стандартты екі каналды SQ Matrix хабарларын тарату үшін CBS, SQ кодталған сигналдарды көрсету және тыңдаушының логикалық декодерін қосу үшін, әдеттегі пилоттық тонға квадратурада 19 кГц жиілігінде қосымша пилоттық тонды орнатуды ұсынды. CBS, FCC жүргізген төрт каналды хабар тарату ұсыныстарының тыңдау сынақтарында, CBS Paramatrix декодерімен декодталған 4:2:4 SQ жүйесінің 4:3:4 (логикасыз) және басқа барлық 4:2:4 (логикамен) жүйелерден жақсы нәтиже көрсеткендігіне және дискретті мастер-таспаның өнімділігіне өте жақын болғандықтан, SQ жүйесін квадрофониялық FM стандарты ретінде таңдауға негіз болды. Сонымен қатар, SQ жүйесінің стерео және моноға "айналуы" 4:4:4, 4:3:4 және басқа 4:2:4 кодтау жүйелеріне қарағанда жақсырақ болды.
Тірі концерттер
1967 жылы Pink Floyd тобы өздері жасаған квадрофониялық дыбыс жүйесін таныстырып, алғашқы айналадағы дыбысты рок концертін өткізді. Бұл шара "Мамыр ойындары" деп аталды және Лондонның Королева Елизавета залында өтті. Олар жасаған Azimuth Coordinator басқару құрылғысы екі джойстикпен басқарылды. Қазір ол Лондонның Виктория және Альберт мұражайындағы Театр коллекциялары галереясында көрсетілуде. Әдетте Ричард Райт басқарған бұл құрылғы музыканттарға дыбыстарды кез келген динамикке орналастыруға және оларды тыңдау аймағында жылжытуға мүмкіндік берді.
Форматты салыстыру
1976 жылы Майк Торн Quadrafile винил альбомын жасады, оның барлық төрт жағында да бірдей музыка жазылған, әр жағы әртүрлі квадрофониялық форматта (QS, SQ, CD 4 және UD 4) болды.