Кіріспе

Америка Құрама Штаттары армиясының генералы (1898–1975)

Энтони Клемент "Натс" МакАулифф (2 шілде 1898 – 10 тамыз 1975) – Екінші дүниежүзілік соғысындағы Арденн шайқасында Бельгияның Бастонь қаласын қорғаған 101-ші әуедесант дивизиясының уақытша командирі ретінде танылған жоғары шенді АҚШ армиясының офицері. Ол неміс тарапынан ұсынылған капитуляция шартына бір сөзбен – "Ақбалақ!" – жауап бергенімен әйгілі. Шайқастан кейін МакАулифф шенді жоғарылатып, 1945 жылдың қаңтарынан шілдесіне дейін 103-ші жаяу әскер дивизиясына қолбасшылық етті. Соғыстан кейінгі кезеңде ол Еуропадағы АҚШ армиясының бас қолбасшысы болды.

Ерте өмір және әскери мансап

МакАулиф 1898 жылдың 2 шілдесінде Вашингтон қаласында ирланд тегінен шыққан отбасында дүниеге келді. 1916-1917 жылдары Батыс Вирджиния университетінде оқыды. Ол Батыс Вирджиния университетінде оқыған кезінде Sigma Phi Epsilon Fraternity Батыс Вирджиния Бета бөлімінің мүшесі болды. 1917 жылы Вест-Пойнтқа түсті. МакАулиф үдетілген оқу бағдарламасын аяқтады және Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1918 жылдың қараша айында бітірді. 1944 жылдың желтоқсан айында неміс әскері күтпеген шабуыл жасады, ол Арденн шайқасы деп аталды. Сол кезде 101-ші әуедесанттық дивизияның командирі генерал-майор Максвелл Тейлор АҚШ-та штабтық кеңесте болды. Тейлордың болмауы кезінде МакАулиф 101-ші дивизия мен оған қарасты әскерлерге қолбасшылық етті. Бастоньде 101-ші дивизия генерал Генрих Фрайхерр фон Лютвиц басқаратын неміс әскерлерінің әлдеқайда көп күштерімен қоршауға алынды.

"ҚЫЗЫҚ!"

1944 жылдың 22 желтоқсанында фон Лютвиц майор, лейтенант және екі сарбазды ақ тумен ультиматум жеткізуге жіберді. Бастоньнің оңтүстік-шығысындағы американдық шепке кірген (F ротасы, 2-ші батальон, 327-ші әуе десанттық жаяу әскері басып алған) неміс тобы генерал МакАулифке келесіні жеткізді: "Нутс!" жауапты таңдауы МакАулифке тән еді. Оның сол кездегі жеке көмекшісі капитан Винсент Викари: "Генерал Мак – мен танысқан жалғыз генерал еді, ол жамандау тіл қолданбады. "Нутс!" оның күнделікті сөздік қорының бір бөлігі болды" деді. Артиллериялық оқ ату жүрмеді, бірақ 327-ші әуе десанттық жаяу әскерінің позицияларына бірнеше жаяу әскер және танк шабуылдары жасалды. Сонымен қатар, неміс люфтваффе қалаға шабуылдап, оны әр түн сайын бомбалады. 101-ші дивизия 26 желтоқсанда 4-ші бронетанкті дивизия келгенге дейін немістерді ұстап тұрды.

Бастоньнен кейінгі кезең

Бастоньдегі әрекеттері үшін МакАулифке 1944 жылдың 30 желтоқсанында генерал Паттон "Ерекше қызмет көрсеткені үшін" орденін берді, ал 1945 жылдың 14 қаңтарында ресми бұйрықтар бекітілді. Кейіннен ол екі рет Армияның Ерекше қызмет медалімен, "Күміс Жұлдыз" орденімен және "Ардагерлік Легион" орденімен марапатталды. Бастоньнен кейін бірден МакАулиф генерал-майор болып тағайындалды және 15 қаңтарда 103-ші жаяу әскер дивизиясының басшылығына ие болды. Бұл оның алғашқы дивизиялық басшылық қызметі болды, ол 1945 жылдың шілдесіне дейін сақталды. МакАулифтің басшылығымен 103-ші дивизия 23 наурызда Рейн аңғарына жетіп, Рейн өзенінің батысындағы жазықтықтағы нысандарды тазарту операцияларын жүргізді. 1945 жылдың сәуірінде дивизия 20 сәуірге дейін оккупациялық міндеттерді атқарды, содан кейін шабуылға қайта кірісіп, Штутгарт арқылы қашқан жауды қуды және 24 сәуірде Мюнсингенді басып алды. 27 сәуірде дивизияның бөлімдері Ландсбергке кірді, онда Дахаудың қосалқы лагері болған Кауферинг концлагері азат етілді. 103-ші дивизия 26 сәуірде Ульмге жақын Дунай өзенін кешіп өтті. 1945 жылдың 3 мамырында 103-ші дивизия Австрияның Инсбрук қаласын ұрыссыз немесе аз ұрыспен басып алды. Содан кейін дивизия Бреннер асуын басып алып, Италияның Випитено қаласында АҚШ-тың Бесінші армиясының 88-ші жаяу әскер дивизиясымен кездесіп, осылайша итальяндық және Батыс Еуропа майдандарын біріктірді.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін МакАулиф көптеген лауазымдарды атқарды, оның ішінде Армия химиялық корпусының бас химиялық офицері және G 1, Армия кадрларын басқарушысы болды. 1953 жылы ол Еуропаға жетінші армияның командирі ретінде оралды, ал 1955 жылы – Еуропадағы АҚШ Армиясының Бас командирі болды. 1955 жылы төрт жұлдызды генерал шеніне көтерілді. Қызметте болған кезінде МакАулиф 1949 жылғы 9 қарашада Вашингтонда «Битва үшін» фильмінің тұсаукесеріне қатысты. Фильмде МакАулиф тікелей көрсетілмеген, бірақ немістердің капитуляция талаптарын ұсыну және МакАулифтің жауабын алғандағы олардың қыңжылуын бейнелейтін эпизод бар.

Зейнеткерлік

1956 жылы МакАулиф әскерден зейнеткерлікке шықты. Ол 1956 жылдан 1963 жылға дейін American Cyanamid Corporation компаниясында кадрлар жөніндегі вице-президент болып жұмыс істеді. Ол қызметкерлерді жергілікті саясаткерлермен байланыс ұстауға үйрету бағдарламасын бастады. Содан кейін компанияның барлық филиал басшылары жергілікті саясаткерлермен әрі қарай танысуы міндетті болды. МакАулиф 1960 жылдан 1963 жылға дейін Нью-Йорк штатының Азаматтық қорғаныс комиссиясының төрағасы болып та қызмет етті. 1963 жылы American Cyanamid компаниясынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, МакАулиф 1975 жылдың 10 тамызында 77 жасында қайтыс болды. Ол Арлингтон ұлттық зиратында жерленген.

Ескерткіштер

Бельгиядағы Бастонь қаласының орталық алаңы Place Général McAuliffe деп аталады. Неміс 88 мм зеңбірегінен тесілген Шерман танкысы бір бұрышта тұр. 2002 жылы құрылысы аяқталған, Пенсильвания штатының шығыс Нортгемптон округінен өтетін 33-ші бағдарламалық жолдың оңтүстікке қарайғы кеңейтілімі генерал Энтони Клемент МакАулифтің 101-ші әуеде тасымалданатын дивизиясының ескерткіш тас жолы деп аталды. Кентукки штатының Форт-Кэмпбел базасында 2009 жылы ашылған 101-ші әуеде тасымалданатын дивизияның жаңа штаб ғимараты МакАулиф Холл деп аталды. Вест-Пойнттағы "Тайер" қонақ үйінің бір бөлмесі генерал МакАулифке арналған.