Сидни Смит: Англиялық юморист, жазушы және дін қызметкері

Кіріспе

Ағылшын ақыл-ойы, жазушысы, англикан дінбасы (1771–1845) – ағылшын жазушысы және дінбасы.

Сидни Смит (3 маусым 1771 – 22 ақпан 1845) – ағылшын ақыл-ойы, жазушысы және англикан дінбасы. Ол белсенді пасторлық қызметінен бөлек, жазуларымен және философиясымен танымал болды, «Эдинбург шолуын» (Edinburgh Review) құрды, Корольдік институтта дәріс оқыды және салатқа қосылатын соустың (салат дрессингінің) ұйқасты рецептімен еске алынады.

Ерте өмір және білім

Англияның Вудфорд қаласында дүниеге келген Смит, саудагер Роберт Смиттен (1739–1827) және эпилепсиямен ауырған Мария Олиерден (1750–1801) туған ұл болды. Оның әкесі, «беделді тапқырлық пен жандануға толы, өте зиялы, мінезінен ерекше, бірақ ниетімен одан да ерекше» деп сипатталған, Англияда әртүрлі уақытта 19 түрлі жылжымайтын мүлікті сатып алып, жаңартып, бүлдіріп, сатқан. Оның 300 акр (1,2 км²) жерді тәртіппен ұстауы қажет болды; қираған пасторлық үйді қайта салу қажет еді. Бұлардың бәрі «Эдинбург шолуына» (Edinburgh Review) жасаған үлесімен қатар аткарылды. «Егер өмірлік мүмкіндіктер маған жол ашса», - деп жазды ол леди Голландияға, - «Мен сізге кішкентай және ұсақ істермен ғана айналыспағанымды көрсетемін». Ол католиктердің эмансипациясын қолдауын жалғастырды, оның шешендігі Рим католиктерінің антына сенуге болмайды дегендерге қарсы бағытталды. «Мен доктор Дюиньянды шақырамын», - деп тіл білдірді ол 1823 жылы дін қызметкерлерінің жиналысында, - «оның қабілетсіздігінің ең жоғары шегінде, оны жиі билейтін протестанттық эпилепсияның күшті шарқында, осы анттың қауіпсіздігіне бірде-бір қосымша кепілдік беруге шақырамын». Оның ең күшті және тиімді памфлеттерінің бірі – «Католик мәселесі бойынша сайлаушыларға хат» (1826). Оның жазбаларында осыған кедергі келтіретін ештеңе болған жоқ. Ол приход дін қызметкері ретінде өте жауапкершілікпен қызмет еткен. Дегенмен, оның діні практикалық сипатта болды, ал әріптес дін қызметкерлері оның теологиясының шектеулі екеніне күмәнданды. Оның ынтақорларға деген жек көруі мен діни құштарлықтан сескенуі методистерге жасаған ащы шабуылдарында және Эдвард Пузидің ізбасарларын ұяттауында көрінді. Чарльз Грей Даунинг-стритке кірген кезде айтқан алғашқы сөздерінің бірі: «Енді мен Сидней Смит үшін бірдеңе жасай аламын» болды; бірақ ол оны 1831 жылы Бристольдегі пребендтік орнына алмастырып, Санкт-Пол соборындағы тұрақты каноник қызметіне тағайындаудан басқа ештеңе жасай алмады. Ол парламенттік реформаны, сондай-ақ католиктердің эмансипациясын қызу қолдады, және оның ең керемет дебаттарының бірі 1831 жылғы қазан айында Таунтонда өтті, онда ол Лордтар палатасының Ұлы реформа туралы заң жобасын қабылдамауы туралы әйгілі салыстыруды Сидмуттан шыққан миссис Партингтонмен жасады, ол дауылда Атлант мұхитын тоқтатуға күш салып, шүберек пен аяқ киімдермен шықты. Әдеттегі философиялық көзқарасымен, оның жоғарылауы күмәнді екенін сезгенде, ол епископ болмауға шешім қабылдады және достарына оның ісіне араласпауды қатаң түрде тыйым салды.

Born in Woodford, Essex, England, Smith was the son of merchant Robert Smith (1739–1827) and Maria Olier (1750–1801), who suffered from epilepsy. His father, described as "a man of restless ingenuity and activity very clever, odd by nature, but still more odd by design", "bought, altered, spoiled and sold", at various times, 19 different estates in England. He had a farm of 300 acres (1.2 km2) to keep in order; a dilapidated rectory had to be rebuilt. All these things were attended to beside his contributions to the Edinburgh Review. "If the chances of life ever enable me to emerge," he wrote to Lady Holland, "I will show you I have not been wholly occupied by small and sordid pursuits". He continued to speak in favour of Catholic emancipation, his eloquence being specially directed against those who maintained that a Roman Catholic could not be believed on his oath. "I defy Dr Duignan", he pleaded, addressing a meeting of clergy in 1823, "in the full vigour of his incapacity, in the strongest access of that Protestant epilepsy with which he was so often convulsed, to have added a single security to the security of that oath". One of his most vigorous and effective polemics was A Letter to the Electors upon the Catholic Question (1826). There was nothing in his writings to stand in the way. He had been most sedulous as a parochial clergyman. However, his religion was of a practical nature, and his fellow clergy were suspicious of his limited theology. His scorn for enthusiasts and dread of religious emotion were vented in his bitter attacks on Methodism as well as in ridiculing the followers of Edward Pusey. One of the first things that Charles Grey said on entering Downing Street was, "Now I shall be able to do something for Sydney Smith"; but he was not able to do more than appoint him in 1831 to a residentiary canonry at St Paul's Cathedral in exchange for the prebendal stall he held at Bristol. He was as eager a champion of parliamentary reform as he had been of Catholic emancipation, and one of his best fighting speeches was delivered at Taunton in October 1831, when he made his well known comparison of the rejection by the House of Lords of the Great Reform Bill with an invented Mrs Partington of Sidmouth, setting out with mop and pattens to stem the Atlantic in a storm. With characteristic philosophy, when he saw that the promotion was doubtful, he made his position certain by resolving not to be a bishop and definitely forbidding his friends to intercede for him.

Көңіл күйі төмен

Смит өзінің "көңіл күйінің төмендегенін" айтты және басқаларға осы жағдайды қалай басқаруға болатыны туралы кеңес берді.

Шығармалары

1809 жыл. Екі томдық уағыздар.
1839 жыл. Дауыс беру бюллетені.
1845 жыл. Ирландиялық рим-католик шіркеуі туралы үзінді.
1850 жыл. "Жақсы мінез философиясының негізгі эскиздері", 1804–1806 жылдары Корольдік институтта оқылған лекциялар.
1846 жыл. Сент-Пол шіркеуіндегі уағыздар.
1953 жыл. Сидней Смиттің хаттары, екі томдық, ред. Ноуэлл С. Смит. Оксфорд, Кларендон баспасы. 1956 жыл. Сидней Смиттің таңдамалы жазбалары, кіріспесімен, ред. В. Х. Оден. Фаррар, Строус және Кудахи. Басылым тоқтатылды. 1996 жыл. Лимоннан он екі миль: Сидней Смиттің таңдамалы жазбалары мен айтқандары, Норман Тейлор және Алан Хэнкинсон құрастырған. Кембридж, Латтерворт баспасы.