Кіріспе

Coca Cola компаниясының Coca Cola сиропының рецепті

Coca Cola компаниясының Coca Cola сиропының формуласы, оны бөтелкелеушілер газдалған сумен араластырып, компанияның ең танымал колалы сусындысын дайындайды, құпия сақталатын коммерциялық құпия болып табылады. Компанияның негізін қалаушы Аса Кэндлер 1891 жылы формуланы қоршаған құпиялылықты жарнама, маркетинг және интеллектуалдық меншікті қорғау стратегиясы ретінде енгізді. Нақты формула деп мәлімдеген бірнеше рецепт жарияланғанымен, компания нақты формула құпия болып қала бередіні, оны өте шектеулі және аты-жөні жасырын қызметкерлер ғана біледі деп мәлімдейді.

Тарих

Кока-Коланың ойлап тапқан жолы Джон Пембертон 1888 жылы қайтыс болғанға дейін өзінің түпкілікті формуласын кем дегенде төрт адаммен бөліскені мәлім. 1891 жылы Аса Кэндлер Пембертонның мұрагерлерінен формула құқықтарын сатып алып, Coca Cola компаниясын құрды және осы күнге дейін формуланың құпиясын сақтап келді. Ол ингредиенттер тізіміне өзгерістер енгізді, осы өзгерістер дәмді жақсартты және Пембертонның бастапқы формуласын білетін ешкімнің «нағыз» формуланы білмейтінін мәлімдеуге мүмкіндік берді. 1919 жылы Эрнест Вудрафф инвесторлар тобын басқарып, компанияны Кэндлер мен оның отбасынан сатып алды. Алғашқы қарыздың кепілі ретінде Вудрафф формуланың жалғыз жазбаша нұсқасын Нью-Йорктегі Guaranty Trust Company банкінің сақтау қапталына орналастырды. 1925 жылы қарыз толығымен өтелген соң, Вудрафф жазбаша формуланы Атлантадағы Trust Company Bank (Truist Financial) банкіне көшірді. 2011 жылдың 8 желтоқсанында компания оны Атлантадағы Coca Cola әлемінің аумағындағы сақтау қапталына орналастырды, сақтау қапталы қазірге дейін көпшілікке көрсетіліп келеді. Компания мәлімдемесіне сәйкес, кез келген уақытта толық формула тек екі қызметкерге ғана белгілі, және олар бірге саяхаттауға құқылы емес. Егер біреуі қайтыс болса, екіншісі компания ішінде ізбасар таңдап, оған құпияны жеткізуі керек. Формула құпиясын білетін екі қызметкердің кім екені де құпия саналады. Алайда, компанияның «құпия формула» саясаты нақты коммерциялық құпия емес, көбінесе маркетингтік стратегия болып табылады: нағыз Кока-Кола рецептісіне ие кез келген бәсекелес өңделген кока жапырағы сияқты негізгі ингредиенттерді алуға мүмкіндік алмайды, тіпті барлық компоненттер қол жетімді болған жағдайда да, өнімді Кока-Кола деп сата алмайды. 1903 жылы кокаин алынып тасталды, нәтижесінде кофеин жалғыз стимулятор болып қалды, және барлық медициналық талаптар тоқтатылды. Бір дереккөз бойынша, FDA Кока-Кола сиробының кездейсоқ үлгілерін кокаиннің болуын анықтау үшін үздіксіз тексеріп отырды. Кейбір дереккөздер кокаиннен химиялық жолмен тазартылған кока жапырағы да әлі де формуланың құрамында дәм беру үшін қолданылатынын мәлімдейді. Бұл мәліметтерге сәйкес, компания ингредиентті Нью-Джерси штатының Мейвуд қаласындағы Stepan Company компаниясынан алады, ол кока жапырағынан дәрі-дәрмектерде қолдануға арналған кокаинды заңды түрде шығарады, содан кейін Coca Cola-да қолдануға арналған өңделген жапырақ материалдарын сатады. Компания бұл ақпаратты нақтыламады да, жоққа шығармады да, себебі формуланың құпиялылығын сақтады. 1911 жылы АҚШ үкіметі Coca Cola компаниясын Таза тағам және дәрі-дәрмектер туралы заңды бұзды деген айыппен сотқа берді. Сот Coca Cola компаниясының пайдасына шешім шығарды, бірақ 1916 жылы Жоғарғы Сот шешімнің бір бөлігін күштен шығарды. Келісім аясында компания сироптың кофеин мөлшерін азайтуға келісті.

Қазіргі ингредиенттер

Компания сироп рецептісінің құпиялығын 1-ден 9-ға дейін нөмірленген анонимді "тауарлар" түрінде сироп фабрикаларына ингредиенттерді жеткізу арқылы қорғайды. Фабрика басшыларына әр нөмірленген тауардың салыстырмалы пропорциясы және араластыру процедурасы айтылады, бірақ тауарлардағы ингредиенттер емес, олардың кейбіреулері қарапайым ингредиенттердің қоспалары болып табылады. Тауар №1 – жоғары фруктозалы жүгері сиропы немесе сахароза түріндегі қант екені белгілі (төмендегі вариацияларды қараңыз); карамельді бояу №2, кофеин №3, ал фосфор қышқылы №4. Тауарлар №5-ден №9-ға дейінгілердің табиғаты пікірталас тудырады, әсіресе "7X тауар" ("X" ешқашан түсіндірілмеген), онда апельсин, лимон, лайм және лаванда сияқты эфир майларының қоспасы бар деп саналады. Атауының мағынасына қарамастан, Coca-Cola сиропының қазіргі нұсқасында кока жаңғағының экстракты бар екеніне ешқандай дәлел жоқ, ол бастапқыда кофеин құрамы үшін қосылған. Бұл қоспаның қазіргі көзі кофеин цитраты болуы мүмкін, ол кофеинсіздендіру процесінің қосалқы өнімі. Coca-Cola-ның негізгі дәмі ваниль мен корицадан, сондай-ақ эфир майларының және мускат жаңғағы сияқты дәмдеуіштердің азын-ау мөлшерінен тұрады деп есептеледі. 2014 жылғы зерттеуде АҚШ-тың үш жетекші кола брендіндегі 58 хош иісті қосылыс анықталды және өлшенді, бұл корица, лимон, апельсин, нероли, кориандр, мускат жаңғағы және ваниль эфир майларында кездесетін қосылыстардың маңызды мөлшерін растады.

Құрама Штаттардағы формуланың өзгеруі

1980 жылдары АҚШ-тың көптеген Coca-Cola бөтелкелеушілері негізгі тәттілендіргіш ингредиенттерін қамыстың қантынан (сахарозадан) арзан жоғары фруктозалы жүгері сиробына ауыстырды. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, жыл бойы сахароза қолданатын жалғыз АҚШ бөтелкелеушісі – Кливлендтегі Coca-Cola бөтелкелеу компаниясы, ол Солтүстік Огайо және Пенсильванияның бір бөлігін қамтиды.

Құтқарылу мейрамы

Кока-Кола 1935 жылы раввин Тобиас Геффен бұқа майынан алынған глицериннің орнына өсімдік глицерині қолданылғаннан кейін кошер сертификатын алды. Алайда, 1980 жылдан бері АҚШ-тағы көптеген бөтелкелеушілер қолданатын жоғары фруктозалы жүгері сиропы, яһуди дінінің кошерлік заңдары бойынша китнийот саналып, белгілі бір дәстүрлерге сәйкес Ашкенази яһудилері үшін Пасхада тыйым салынған тағам болып табылады. Әр жыл сайын Пасхаға дейінгі апталарда, еврей халқы көп шоғырланған нарықтардағы бөтелкелеушілер, Пасхаға кошер сертификатын алу үшін қант қызылшасымен тәттілендірілген Кока-Кола шығарады.

"Жаңа Кока-кола"

1985 жылы сәуірде Солтүстік Америка тұтынушыларының көпшілігі Coca-Cola-ға қарағанда бәсекелес Pepsi-дің дәмін артық көретінін көрсететін маркетингтік зерттеулерге жауап ретінде компания АҚШ және Канадада Coca-Cola-ның тәттірек, азырақ көпіршікті нұсқасын ұсынды. Жаңа формула Пепси-Кола және ескі Coca-Cola формуласын бірнеше соқыр дәм тату сынақтарында жеңгеніне қарамастан, тұтынушылардың пікірі көбінесе жағымсыз болды. Компания жылдамдап бастапқы сусынды қайта енгізіп, оны "Coca-Cola Classic" деп атады, ал жаңа нұсқаны жай ғана "Кока-Кола" деп сатуды жалғастырды. Жаңа нұсқа тек Солтүстік Америкада 17 жыл бойы, соңғы 10 жылы "Кока-Кола II" деген атпен сатылды, және 2002 жылы жасырын түрде өндірілімі тоқтатылды.

Мексикалық кока-кола

2000 жылдардың басында Мексикада өндірілген қант қамтылған Кока-Кола Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батысындағы шағын дүкендерде (бодегаларда) және испан тілді супермаркеттерде пайда бола бастады; 2005 жылы Costco оны сатуға бастады. Барлығы да АҚШ тамақ таңбалау заңдарына сәйкес келмейтін мексикалық өнімді ресми Coca-Cola тарату желісінен тыс сатып алып отырды. 2009 жылы Coca-Cola компаниясы дұрыс таңбалаумен, Мексикада өндірілген Coca-Cola-ны ресми арналар арқылы тарату үшін ресми түрде импорттауды бастады.