Кіріспе

Пентекост христиан діні

Атауы

Бұл қауымның нақты заңи атауы "Құдайдың шіркеуі" (Church of God) болып табылады. 1953 жылы Теннесси Жоғарғы соты, осы атпен аталатын басқа топтарға жетімдер үйлеріне арналған қайырымдалықтар түскеніне қатысты ұзақ сот ісінен кейін, тек осы қауым ғана "Құдайдың шіркеуі" деген қарапайым атауды пайдалануға құқылы екенін шешті. Дегенмен, қауым өз атауларында "Құдайдың шіркеуі" деген сөздерді қолданатын басқа ұйымдардан өзгешелік үшін Church of God (Кливленд, Теннесси) деп аталады.

Шығуы (1886-1902)

Р. Г. Сперлинг (1857–1935), миссионерлік баптист пасторы, және оның әкесі Ричард Сперлинг (1810–91), бекітілген ақсақал, аймақтағы баптистердің кейбір көзқарастарын Жаңа Өсиеттегі христиандыққа сай емес деп санады. Р. Г. Сперлинг Лендмаркизммен келіспеді, ол баптисттік доктринаны ұстанған шіркеулерден тараған шіркеулер ғана нағыз шіркеудің бөлігі деп есептеді және олар басқа дәстүрдегі христиандармен қарым-қатынас жасамауы керек деді. Сперлинг шіркеуде жаңа реформа жасау қажеттігін сезінді, ол протестанттық реформадан да асып түсуі керек, осылайша христиандар сенімдерімен емес, махаббатпен бірігеді, себебі ол сенімдердің бөлінуге себеп болатынына сенді. Жаңа Өсиетке қайшы келмейінше, сенушілер өздері таңдаған формада дінін ұстануға құқылы болды. Жаңа шіркеу немесе конфессия құруды ниеттемесе де, Лендмаркистік құндылықтарды қабылдамауы оларды сол аймақтағы дәстүрлі шіркеулермен қақтығысқа түсірді. Ұзақ өтпей, олардың шіркеу мүшелігін сақтап қалуға рұқсат етілмейтіні анық болды. Жергілікті баптист шіркеуінен қуылғаннан кейін, Р. Г. Сперлинг және тағы сегіз адам 1886 жылдың 19 тамызында Монро округындағы Барни Крик жиналыс үйінде Христиандық Одақты құрды. Олар адам жасаған сенімдерден азат болып, Жаңа Өсиет принциптеріне негізделіп бірігуге келісті. Сперлинг 1889 мен 1895 жылдар аралығында тағы үш қауымды ұйымдастырды, олардың барлығы баптист басшылығымен тәуелсіз жұмыс істейтін Христиандық Одақ деп аталды. Бұл топ кейін тарап, мүшелері бастапқы шіркеулеріне оралғанмен, Құдай шіркеуінің бастауы осы 1886 жылғы жиналысқа байланысты. 1896 жылы үш Теннесси евангелистері (Уильям Мартин, Джо М. Типтон және Милтон МакНабб), Бенджамин Х. Ирвиннің Отпен Дендеуші Қасиеттілік шіркеуімен байланысты, Солтүстік Каролинаның батыс аймалдарына толық қасиеттену туралы хабарды жеткізді, олар Шеарер мектеп үйінде, Кемп Крикке жақын, Черроки округында жаңғыру өткізді. Бұл жаңғырудың ерекшелігі, қатысушылардың кейбіреуі, тіпті балалар да, қасиеттенген кезде тілдерде сөйледі (кейін бұл Әрекеттер кітабының 2-таравында айтылғандай, Киелі Рухпен Дендеу деп түсіндірілді). Бұл құбылыс қоғамда үлкен қызығушылық пен дау тудырды, ал жетекші баптист және методист басшылары жақын арада жаңғыруды айыптады. Жаңа жаңғыруға қарсылық білдірген топтар бірнеше ғибадатханалардың үйлерін, сондай-ақ уақытша жиналыс үйін өртеп жіберді. Қасиеттілік қозғалысына қосылғанға дейін баптист дияконы Уильям Ф. Брайанттың (1863–1949) үйінде ғибадат етушілер жинала бастады, ол топтың басшылығын өз мойнына алды. Р. Г. Сперлинг көбінесе кішкентай қауыммен ғибадат ететін және 1902 жылы Камп-Крикте "Қасиеттілік шіркеуі" деп аталған шіркеу құру туралы шешімінің қозғаушы күші болды. Ұйымдастыру қажет болды, өйткені Ирвиннің фанатикалық ілімдері қозғалысқа әсер етіп, адасқан мүшелерді тәртіпке келтіру үшін билік қажет болды.

Томлинсон дәуірі (1903-1923)

Алайда, Амброз Джессап Томлинсон және оның ұйымдастыру қабілеттері Кемп Крик қасиеттілік шіркеуінің ұлттық деноминацияға өсуіне жауапты болды. Америкалық Киелі кітап қоғамының (діни материалдарды басып шығару және тарату) кітап таратушысы, квакер болған Томлинсон киелілену тәжірибесін (бірақ тілдерде сөйлемеген) алды және Мейн штатының Дарем қаласындағы Франк Сэндфордтың Шило шіркеуімен байланыста болды. Ол діни қызметкер болмаса да, шіркеулер оны жиі уағыздауға шақыратын. Томлинсонмен Кемп Крик шіркеуі жеті жылдан бері таныс болғаннан кейін, 1903 жылы оны шіркеуге қосылуға шақырды. Солтүстік Каролина штатының Мерфи қаласындағы (Fields of the Wood паркі ішінде орналасқан) қазіргі Prayer Mountain деп аталатын тауға көтерілгеннен кейін, осы жаңа шіркеудің шын мәнінде Жаңа Өсиет шіркеуінің Құдайдың қайта құруы екендігіне сенімді болды. Томлинсон шіркеуге қосылып, көп ұзамай оның пасторы болып сайланды. Бұл Сперлинг пен Брайантқа евангелизммен айналысуға мүмкіндік берді. Томлинсонның пасторлығының алғашқы жылында шіркеуге он төрт жаңа мүше қосылды, ал жақын арада Джорджия мен Теннессиде басқа шіркеулер құрылды. 1905 жылы шіркеулер арасында ұйымдастыруды күшейтуге деген ниет пайда болды. 1906 жылғы қаңтарда төрт шіркеудің өкілдері Кемп Крикте (Fields of the Wood-тан шамамен бір шақырым солтүстік-батысқа қарай) "Шығыс Теннесси, Солтүстік Джорджия және Батыс Солтүстік Каролина шіркеулерінің" 1-ші Бас Ассамблеясын өткізу үшін жиналды. Мақсаты әлі де сенім мен деноминация құрудан сақтану болғанымен, мүшелердің кейбір істер мен стандарттар бойынша келген келісімі болашақ деноминацияның негізін қалады. Ассамблея: "Біз ешбір адамның немесе адамдар тобының осы хаттамаларды немесе олардың кез келген бөлігін секта немесе деноминация құру үшін сенім қағидалары ретінде пайдаланбауына үміттенеміз және сенеміз" және Бас Ассамблея "заң шығарушы немесе атқарушы орган емес, тек сот органы" екенін жариялады. Бірінші Ассамблея аяқ жууды қасиетті тағамға теңестірді және басқа қасиеттілік топтары сияқты темекі татуды айыптады. Томлинсон модератор және хатшы болып қызмет етті. 1907 жылы "Құдай шіркеуі" деген ат қабылданды, ал Томлинсон 1909 жылы бас бақылаушы болып сайланды. Құдай шіркеуі қасиеттілік қозғалысының бір бөлігі болды және құтқарылудан кейін болатын нақты тәжірибе ретінде толық киеліленуге сенді. 1896 жылғы жаңару кезінде адамдар тілдерде сөйлегенімен, Құдай шіркеуі тілдерді әлі Киелі Рухта шомылудың бастапқы дәлелі деп түсінбеді. Азуза көшесіндегі жаңару туралы жаңалықтар Оңтүстік-Шығысқа тараған кезде, Құдай шіркеуінің мүшелері көбірек және көбірек Рухта шомылуды іздеуді бастады. Томлинсон да осы ізденушілердің бірі болды. 1907 жылғы маусымда ол М. М. Пинсон мен Гастон Б. Кэшвеллдің жиналысына қатысу үшін Бирмингемге (Алабама штаты) барды. Кэшвелл Азуза көшесінде Рухта шомылып, Оңтүстікке оралып, жаңаруды таратып, көптеген қасиеттілік топтарын Пятидесятниктер қатарына енгізді. Томлинсон Кэшвеллді Кливлендке (Теннесси штаты) уағыздауға шақырды. Сол жерде, Кэшвеллдің уағызында Томлинсон Елуінші күн мейрамының нығметін алды. Томлинсонның тәжірибесінен кейін Құдай шіркеуінің басымдығы қасиеттіліктен, қасиеттілік пен Елуінші күн мейрамына ауысты, және ол сол кезден бері осылай танылды. 1910 жылы ресми басылым "The Church of God Evangel" құрылды, ол әлі күнге дейін ең көне Пятидесятник басылымы болып табылады. Ұйымдастырылғаннан кейін жылдар өтті, өсім байқалды. 1902 жылы 20 мүшесі бар бір шіркеу болды. 1910 жылы АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы 31 шіркеуде 1005 мүше болды.

Статистика

Аталған діни ұйым 2022 жылы 178 елде 36 000 шіркеуі мен 7 миллион мүшесі бар екенін мәлімдеді.

Дін қызметкерлері

Құдай шіркеуі құзырлы дін қызметкерлерінің үш дәрежесін мойындайды: Насихаттаушы (бастапқы деңгей), Орденделген Пастор (орта деңгей) және Орденделген Епископ (жоғары деңгей). Насихаттаушылар уағыз айтуға, евангелист ретінде қызмет етуге және шіркеу пасторы болып қызмет етуге уәкілетті. Орденделген Пасторлар сондай-ақ, жаңадан дінге келгендерді шомылдыруға, жаңа шіркеу мүшелерін қабылдауға, қасиетті дәстүрлерді орындауға, неке қиюға және шіркеулер құруға құқылы. Насихаттаушылар мен Орденделген Пасторлардың құқықтары мен мүмкіндіктерінен өзге, Орденделген Епископтар дін орнату рәсімдеріне көмектесуге уәкілетті. Аймақтық/өңірлік басшылар "Әкімшілік Епископтар", Халықаралық Атқару комитеті мүшелері "Жоғары Епископтар", ал Бас Пастор "Президент Епископ" деп тағайындалады. Әйелдер Насихаттаушы және Орденделген Пастор болуға құқылы; алайда, тек ер адамдар ғана Орденделген Епископ бола алады. Сонымен қатар, Лицензияланған Христиандық Білім Министрі және Лицензияланған Музыка Министрі деген де санаттар бар.

Нанымдар

Бұл шіркеудің діни сенімі Пентикостшылдық.

Халықаралық

Құдайдың шіркеуі – епископтық басқару жүйесі бар иерархиялық шіркеу. Бұл орган Құдайдың шіркеуінің «оқытуын, басқаруын, принциптерін және тәжірибесін белгілеуге толық құқық пен өкілеттікке ие». Екі жылда бір рет шақырылатын Бас Жиналының дауыс беруге құқығы бар мүшелеріне барлық мирян мүшелер, Құдай шіркеуінің аккредиттелген пасторлары және 16 жасқа толған мүшелер кіреді, бірақ дауыс беру үшін қатысып, тіркелу қажет. Бас Жиналы шіркеудің атқарушы лауазымдарына сайлау жүргізеді. Олар – бас бақылаушы, бас бақылаушының үш орынбасары және бас хатшы. Бұдан өзге, ол шіркеудің миссионерлік және христиандық білім беру министрліктерінің директорларын сайлайды.

Жоғары білім

Құдай шіркеуі Ли университетін басқарады, ол 1918 жылы Теннесси штатының Кливленд қаласында құрылған христиандық гуманитарлық ғылымдар университеті. 1975 жылы аспирантуралық семинарияға қажеттілік туғаннан кейін Құдай шіркеуінің христиандық миссионерлік жоғары мектебі ашылды. Кейіннен оның атауы Құдай шіркеуінің теология мектебіне, Құдай шіркеуінің теологиялық семинариясына, ал соңғы рет Пентикосталдық теологиялық семинария (ПТС) деп өзгертілді, осылайша студенттердің шеңберін кеңейту жоспарланды.

Қатынасты органдар

Құдайдың шіркеуі (Чаттануга) (org. 1917 ж.)
Белгілермен бірге Құдайдың шіркеуі (org. 1922 ж.)
Құдайдың Пайғамбарлық шіркеуі (org. 1923 ж.)
Құдайдың шіркеуі, Дұға үйі (org. 1939 ж.)
Құдайдың шіркеуі (Хантсвилл, Алабама) (org. 1943 ж.)
Құдайдың шіркеуі (Иерусалим акрлары) (org. 1957 ж.)
Барлық ұлттарға арналған Құдайдың шіркеуі (org. 1981 ж.)
Құдайдың шіркеуі (Чарлстон, Теннесси) (org. 1993 ж.)

Жақында болған тарих

2007 жылы бұл дінге жататын әлемде 6 миллион жануар болды.