Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Логикалық жаңылыс
Logical fallacy
«Эксклюзивті немесе» операторын дұрыс қолданбау
misuse of the ''[[exclusive or
Пакеттік келісім қателігі (немесе жалған байланыс) – дәстүр немесе мәдениет бойынша жиі топтастырылатын нәрселер әрқашан осылай топталуы керек деген қате пікірге негізделген логикалық жаңылыс. Жалған байланыс – «және» операторын дұрыс қолданбау. Бұл, әсіресе, саяси пікірталастарда жиі кездеседі, мысалы, АҚШ-тағы төмендегі шартты мысал: «Менің қарсыласым – салықты көтеруге және әлеуметтік жәрдемақыға қарсы дауыс берген консерватор, демек ол қару-жарақ бақылауына және абортқа да қарсы болады». АҚШ саясатында осы төрт ұстанымды көбінесе «консервативті» деп топтағанмен, адам бір «консервативті» идеяға сене алады, ал екіншісіне – сенбеуі мүмкін.
The package deal fallacy (also known as false conjunction) is the logical fallacy of assuming that things often grouped together by tradition or culture must always be grouped that way. False conjunction refers to misuse of the and operator. It is particularly common in political arguments, such as the following imagined example from the United States: "My opponent is a conservative who voted against higher taxes and welfare, therefore he will also oppose gun control and abortion." While those four positions are often grouped together as "conservative" in United States politics, a person may believe in one "conservative" idea while not believing in another.
Қосымша мысалдар
"Джон күтпеген жайттарды ұнатады, сондықтан ол ұйықтайтын қалтасында жылан тауып, қуанады". Таңғалудың өзі жақсы нәрсе деп ойлайды, оқиғаның нақты мән-жайын қарамайды. "X елінде жаз айларында құрғақшылық жиі болады, сондықтан тамыз айында су табу қиын". X елінде жаңбыр жаумағанға біраз уақыт болды, бірақ су қоры мол болуы мүмкін. Сонымен қатар, екі жарты шардың арасындағы маусымдар әртүрлі; егер X ел оңтүстік жарты шарда болса, тамыз қыста болады. Соңында, жай айларында Ж-де құрғақшылық жиі кездеседі дегеніміз, олар әр жазда болуы керек дегенді білдірмейді. Сол тамыз айы құрғақшылықсыз өткен жаздардың бірі болған шығар. "Балаларды зорлаған қылмыскер жақын маңдағы үйде ұсталды. Ол көршілерінің көбімен дос болды. Бұл жердегілердің бәрі ауырып жатыр", - дейді. Көршілердің досының жыныстық қылмыскер екенін білгенін және олардың осындай әрекетті мақұлдағанын білдіреді. Қалай болғанда да, ол кінәлі деп саналады.
"John likes surprises, so he'll enjoy finding a snake in his sleeping bag." Assumes a surprise is inherently a good thing does not consider the actual context of an event. "Droughts are common during summers in Country X, so water is hard to find there in August." It hasn't rained in Country X for a while, but there may well be plenty of water reserves available. Also, seasons are different between the two hemispheres; if Country X is in the southern hemisphere, August will be in winter. Lastly, just because droughts are common in summer in country X does not mean they must occur every summer. That August may have been one of the summers a drought did not occur. "A child molester was caught in a nearby neighborhood. He was friends with many of his neighbors. Everyone in that whole neighborhood is sick." Assumes that the neighbors knew that their friend was a sex offender and implies their endorsement of such activity. Assumes guilt by association under incidental circumstances.
Қателік болмаса
Мәдениет пен дәстүр бойынша біріктірілген нәрселердің белгілі бір тәртіппен топтасуы мүмкін екенін дәлелдеу үшін қолданылғанда, пакеттік келісім аргументі бұлжыңдыққа ұшырамайды.
The package deal argument does not need to be a fallacy when used to argue that things grouped by culture and tradition are likely to be grouped in a given way.
Мысалдар
Джон ғылыми-фантастикалық фильмдерді ұнатады, сондықтан ол "Жұлдыздық соғыс" фильмін де ұнататын болса керек. Джонға "Жұлдыздық соғыс" ұнайтынына кепілдік жоқ, бірақ оның туралы ақпараттан ол, әдетте, солай болады деп болжауға болады. "X елінде біраз уақыттан бері ауыр құрғақшылық болып келеді, және ол жақсы дамымағандықтан, оның көптеген тұрғындары аштық тартып отырған болуы мүмкін". Көптеген дамып келе жатқан елдер құрғақшылық болғанда ашаршылыққа ұшырайды, сондықтан Х елінде де осы жағдай болуы ықтимал, тіпті оған кепілдік берілмесе де.
"John enjoys science fiction films, so chances are he'll enjoy Star Wars." While it is not guaranteed that John will like Star Wars, we can tell from information about him that he probably will. "There has been a serious drought in Country X for a while, and it is not very developed, so many of its inhabitants are probably starving." Most developing countries do face famine when drought occurs, so it is likely that this is the case in Country X, even if it is not guaranteed.
Альтернативті түсіндірме
Философ Айн Рэнд бұл терминді түбірінен өзгеше ұғымдар немесе идеялар бірге "жинақталып", олардың мәні бірдей болып есептелетін басқа бір жаңылысты сипаттау үшін пайдаланды.
Philosopher Ayn Rand used the term to describe a different fallacy in which essentially different concepts or ideas are “packaged” together and treated as though they are essentially similar.
Анықтама
Рэнд былай деп жазды: "«Жинақтап сөйлеу» – бұл маңызды айырмашылықтарды ажырата алмаудың жаңылысы. Ол табиғаты, шындық дәрежесі, маңыздылығы немесе құндылығы жағынан түбегейлі ерекшеленетін элементтерді бір тұжырымдамалық тұтастықтың немесе «жинақтың» бөліктері ретінде қараудан тұрады". «Жинақтап сөйлеу» жаңылысы тұжырымдамалардың маңызды ерекшеліктерін дұрыс пайдаланбауға байланысты ой-пікір қателіктеріне ғана қатысты екенін атап өту маңызды.
Rand wrote: "'Package dealing' is the fallacy of failing to discriminate crucial differences. It consists of treating together, as parts of a single conceptual whole or 'package,' elements which differ essentially in nature, truth status, importance, or value." It is important to stress that the package deal fallacy concerns solely those errors of reasoning which mistreat the essential characteristics of concepts.
Менмендік пен жеке мүдде
Рэнд халық аузында "жекешiлдік" терминінің моральдық бағалау ретінде қолданылатынын, ал мұндай бағалау сөздің мағынасында қамтылмаған немесе айтылмағандығын атап көрсетті: "жекешiлдік" сөзіне халық аузында берілген мағына тек қана қате емес: ол адамзаттың моральдық дамуын тоқтатуға басқа кез келген факторларға қарағанда жауапты болатын ойшау қиратушы интеллектуалдық "жинақ" болып табылады. Халық арасында "жекешiлдік" сөзі жамандықпен теңестіріледі; ол өз мақсатына жету үшін өлекселердің үстінен өтетін, тірі жанды қамқорламаған және кез келген сәттегі ақылсыз құштарлықты қанағаттандырудан басқа ештеңеге ұмтылмаған кісі өлтірушінің бейнесін тудырады. Дегенмен, "жекешiлдік" сөзiнiң нақты мағынасы мен сөздік анықтамасы: өз мүдделерін қорғау. Бұл ұғымға моральдық бағалау кірмейді, ол адамның жеке мүддесін қорғаудың жақсы немесе жаман екенін, сондай-ақ адамның нақты мүддесі не білдіретінін айтпайды. Мұндай сұрақтарға жауап беру – этиканың міндеті. Өнім өндіруде өз мүддесін көретін адам мен оны тонауда көретін адам арасында моральдық айырмашылық бар. Ұрының зұлымдығы оның өз мүддесін көздеуінде емес, оның өз мүддесі деп санайтынында; оның құндылықтарын іздеуінде емес, оның таңдаған құндылықтарында; өмір сүруді қалағанында емес, адамнан төмен деңгейде өмір сүруді қалағанында. Кейбір қазіргі сөздіктер жекешiлдік және/немесе жеке мүдделерді кең таралған түсінікке сәйкес анықтайды. Мерриам-Вебстер бұл терминдердің мынадай анықтамасын келтіреді: "өз мүддесіне қамқорлық жасау немесе өзгелердің есебінен немесе оларды ескермей өз пайдасын іздеу". Рэнд бұл анықтаманың өзіне қайшы екенін көрсетті, өйткені адамның өз игілігі үшін шынайы қамқорлық (нағыз әл-ауқат жағдайы) басқалармен өзара тиімді қарым-қатынасты талап етеді, сондықтан оларды әділетсіз қарау немесе ескермеуге жол бермейді: Адамның өз мүддесі үшін, өзінің рационалды мүддесі үшін өмір сүру құқығы туралы сөйлескенде, көптеген адамдар бұл оның басқаларға құрбандық әкелу құқығын білдіреді деп ойлайды. Мұндай пікір – олардың өздерінің сенімін мойындауы, яғни басқаларды жарақаттау, құлдыққа түсіру, тонау немесе өлтіру адамның жеке мүддесі екенін және одан бас тарту қажет екенін білдіреді. Адамның жеке мүддесі тек құрбандықсыз қарым-қатынас арқылы ғана қамтамасыз етілуі мүмкін деген ой, адамдардың бауырластығын құруға ұмтылатын, өзімшілдіктің гуманитарлық жақтастарына ешқашан келмеген. Бұл оларға немесе басқаларға да келмейтін нәрсе, егер "рационалдық" ұғымы "бағалар", "қалаулар", "өз мүддесі" және этика контекстінен алынып тасталса.
Rand pointed out that, in popular usage, the term “selfishness” constitutes a package deal because it’s used as a moral evaluation, even though no such evaluation is contained or implied in the word’s meaning:The meaning ascribed in popular usage to the word “selfishness” is not merely wrong: it represents a devastating intellectual “package deal,” which is responsible, more than any other single factor, for the arrested moral development of mankind. In popular usage, the word “selfishness” is a synonym of evil; the image it conjures is of a murderous brute who tramples over piles of corpses to achieve his own ends, who cares for no living being and pursues nothing but the gratification of the mindless whims of any immediate moment. Yet the exact meaning and dictionary definition of the word “selfishness” is: concern with one’s own interests. This concept does not include a moral evaluation; it does not tell us whether concern with one’s own interests is good or evil; nor does it tell us what constitutes man’s actual interests. It is the task of ethics to answer such questions. . There is a fundamental moral difference between a man who sees his self interest in production and a man who sees it in robbery. The evil of a robber does not lie in the fact that he pursues his own interests, but in what he regards as to his own interest; not in the fact that he pursues his values, but in what he chose to value; not in the fact that he wants to live, but in the fact that he wants to live on a subhuman level. Some modern dictionaries define selfishness and/or self interest in line with popular usage. Merriam Webster lists this definition of the former: “the quality or state of being selfish; a concern for one’s own welfare or advantage at the expense of or in disregard of others.” Rand pointed out that this definition is self contradictory because true concern for one’s own welfare (a state of genuine wellbeing) requires mutually beneficial relationships with others and so precludes unfair treatment or disregard of them:When one speaks of man’s right to exist for his own sake, for his own rational self interest, most people assume automatically that this means his right to sacrifice others. Such an assumption is a confession of their own belief that to injure, enslave, rob or murder others is in man’s self interest—which he must selflessly renounce. The idea that man’s self interest can be served only by a non sacrificial relationship with others has never occurred to those humanitarian apostles of unselfishness, who proclaim their desire to achieve the brotherhood of men. And it will not occur to them, or to anyone, so long as the concept “rational” is omitted from the context of “values,” “desires,” “self interest” and ethics.
Өзін-өзі аямаушылық
Рэнд альтруизмді моральдыққа тең немесе ажырамас бөлік деп қарағанда, оны бір жиынтық ретінде қарастырды: Альтруизм бір «жиынтыққа» біріктірілген екі моральдық сұрақ бар: 1) Құндылықтар дегеніміз не? 2) Құндылықтардың пайдасы кімге тиеуі керек? Альтруизм бірінші сұрақты екіншісімен алмастырады; ол моральдық құндылықтар кодексін анықтау міндетінен жалтарып, адамды, шын мәнінде, моральдық бағдарсыздыққа тастап кетеді. Альтруизмнің пікірінше, басқалардың қадір-қасиеті үшін жасалған кез келген әрекет жақсы, ал өзінің қадір-қасиеті үшін жасалған әрекет жаман. Осылайша, әрекеттің пайда алушысы – моральдық құндылықтың жалғыз өлшемі, және егер ол пайда алушы өзіңнен басқа біреу болса, кез келген нәрсе рұқсат етіледі.
Rand also identified altruism as a package deal when it is regarded as synonymous with or integral to morality:There are two moral questions which altruism lumps together into one “package deal”: (1) What are values? (2) Who should be the beneficiary of values? Altruism substitutes the second for the first; it evades the task of defining a code of moral values, thus leaving man, in fact, without moral guidance. Altruism declares that any action taken for the benefit of others is good, and any action taken for one’s own benefit is evil. Thus the beneficiary of an action is the only criterion of moral value—and so long as that beneficiary is anybody other than oneself, anything goes.
Қуат
Көптеген адамдар саяси билік пен экономикалық билікті шатастырады, ал бұл екі түсінік мүлдем бөлек. Саяси билік – заңмен рұхсат етілген күш қолдану немесе басқаларға физикалық күшпен әрекет ету мүмкіндігі, көбінесе заңдар қабылдау, реттеу немесе салық салу арқылы. Заңға бағынбаған жағдайдағы айыппұл, қамау және түрмеге жабу сияқты жазалардың негізінде физикалық күшпен қорқыту жатыр. Экономикалық билік, керісінше, негізінен физикалық күштің жоқтығымен сипатталады; сатып алушылар мен сатушылар тауарлар мен қызметтерді өз еркімен немесе мүлдем алмаспайды. Экономикалық және саяси билікті жалпылама "билік" деп атап, олардың арасындағы маңызды айырмашылықтарды назарға алмау – бұл бірге келісім.
Many people conflate political power and economic power, which are wholly different concepts. Political power is the ability to legally employ or threaten physical force against others, typically via legislation, regulation, or taxation. Possible penalties for noncompliance, such as fines, arrest, and imprisonment, are ultimately backed by a threat of physical force. Economic power, by contrast, is characterized primarily by the absence of physical force; buyers and sellers exchange goods and services voluntarily or not at all. Lumping together economic and political power under the broader concept “power” while ignoring the crucial differences between them constitutes a package deal.