Кіріспе
Британдық қашықтыққа жүгіруші (1973 жылы туған)
Рэдклифф – марафон, жартылай марафон және кросс жүгірудегі бұрынғы әлем чемпионы. Ол сонымен қатар 10 000 метрге және кросс жүгіруге еуропа чемпионы атанды. Тректе ол 1999 жылғы әлем чемпионатында 10 000 метрде күміс жүлде жеңіп алды және 2002 жылы 5000 метрде Достастық ойындарының чемпионы болды. Рэдклифф Ұлыбританияны төрт Олимпиада ойынында (1996-2008 жылдар) қатарынан өкілдік етті, бірақ ешқашан Олимпиада медалін жеңіп алмады. Оның жүгіру жетістіктері оған көптеген наградалар сыйлады, оның ішінде BBC Жылдың спортшысы, Laureus Жылдың қайта оралған спортшысы, IAAF Жылдың әлемдік спортшысы, AIMS Жылдың әлемдік спортшысы (үш рет) және Британ империясы орденінің мүшесі (MBE) атақтарын алды. Ол бірнеше рет «Жылдың әлемдік спортшы әйелі» номинациясына ұсынылды. 2010 жылы Англия Атлетикасының Даңқ залына, ал 2015 жылы Лафборо университетінің Даңқ залына енгізілді. Рэдклифф өзінің кәсіби спортшылық жолын 2015 жылғы Лондон марафонында аяқтады.
Ерте өмір
Радклиф 1973 жылдың 17 желтоқсанында Нортвич, Чешир қаласының жанындағы Давенхемде дүниеге келді. Оның отбасы кейін жақын орналасқан Барнтонға көшіп, ол Литтл Ли бастауыш мектебінде оқыды. Астма және анемиямен ауырғандықтан, ол жеті жасында жүгіруді бастады, бұл оның әуесқой марафоншы әкесінің ықпалымен болды және ол Фродшам жеңіл атлетика клубына қосылды. Кейін отбасы Кингслиге көшті. Радклиф 12 жасқа толғанда, отбасы Бедфордширдің Оукли қаласына көшіп, ол Бедфорд және округтік жеңіл атлетика клубының мүшесі атанды. Оның клубқа қосылуы талантты және жауапкершілігі жоғары жаттықтырушы Алекс Стэнтонның әйелдер мен қыздар бөлімдерін елдегі ең күштілердің біріне айналдыруымен бірге болды, Бедфордтың салыстырмалы түрде шағын қала екенін ескерсек. Радклифтің әкесі клубтың вице-президенті болды, ал демалыс үшін жүгіріп жүретін анасы әйелдердің кросс-кантри командасын басқарды.
Жарыстардағы мансабы
Радклифтің әкесі жас кезінде марафонға әуес болатын. Ол темекі шегуді доғарғаннан кейін салмақ тастау үшін бұл хоббиді қайта бастады. Астмамен ауырып жүргеніне қарамастан, Радклиф жеті жасында жүгіруді бастады. 1992 жылы Радклифтің анемиясы бар екені анықталды. Радклифке 14 жасында жаттығу кезінде есінен танып қалғаннан кейін жаттығуға байланысты астма диагнозы қойылды. Әкесі орманды шарлап жүгіргенде, Радклиф және оның інісі көбінесе онымен бір-екі шақырымдай жүгіретін. Радклиф тоғыз жасқа дейін Фродшам атлетика клубына қатысты. Он жасында Радклиф әкесімен бірге Ингрид Кристиансеннің Лондон марафонындағы жүгірісін тамашалап, спортшы болуға шабыттанды. 1991 жылы Радклиф ағылшын мектептері арасындағы 1500 метрлік жүгірісте жеңіске жетті.
1997-2000 жылдар
1997 жылы Радклифф Уами мен Тулуны оқшаулап, 1997 жылғы IAAF әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. Радклифф Fifth Avenue Mile титулын қорғаған алғашқы әйел болды. 1997 жылғы әлем чемпионатында Радклифф 5000 метрде 4-орынды иеленді. 1998 жылдың басында Радклифф тұмауға шалдығып, Дурхамдағы кросс-кантри жарысынан шығып кетті, бірақ Дублинде үшінші орынды алып, қайта оралды. 1998 жылғы әлем чемпионатында Радклифф тағы да күміс медаль жеңіп алды. Радклифф Балморал қамалының айналасындағы жолда 5 миль (8 км) қашықтықта жаңа әлемдік рекорд орнатты. Еуропа кубогында команда капитаны Радклифф 5000 метрде жеңіске жетіп, 1500 метрде екінші орын алды. Радклифф Еуропа чемпионатында 10 000 метрде қарқынды жүгірді, бірақ бесінші орынға ие болды. Вирустан зардап шеккен Радклифф біраз уақытқа демалды, 1998 жылы Брюсселде төртінші орынды иеленді. 1999 жылы Радклифф Дурхемде төртінші орын алды. Әлемдік кросс-кантри чемпионатында Радклифф қола медаль жеңіп алды. Содан кейін Радклифф Еуропалық 10 000 метрлік жарыста ең жылдам 10 000 метрді көрсетіп, жетінші орынға шықты. Лондон Гран-присінде Радклифф 5000 метр қашықтықтағы өзінің британдық рекордын екі секундқа жаңартты. Радклифф әлем чемпионатында 10 000 метрде Уамиден кейін күміс медальді жеңіп алды. Радклифф пен Лоруопе жетекке шығып, Вамиден құтылуға тырысты, бірақ эфиопиялық спортшы титулды жеңіп алғандықтан сәтсіз аяқталды. Берлиннің алтын лигасында Радклифф 5000 метрде сегізінші орынға ие болды. Содан кейін Радклифф британдық әйелдің екінші ең жылдам жарты марафонын жүгіріп, көрерменмен соқтығысқанға қарамастан, Ұлы Солтүстік жүгіруде үшінші орын алды. 2000 жылдан бастап Радклифф үшінші рет Стормонт кросс-кантри жарысында жеңіске жетті. Содан кейін Радклифф Дурхемде төртінші орын алды. Содан кейін Радклифф тізесінен жарақат алды. Еуропа кубогы үшін Радклифф көптеген британдық спортшылармен бірге жарақаттанғандықтан алаңнан шықты. Алайда, Радклифф наурыз айынан бері алғаш рет жарысқа оралды – вирусқа шалдыққаннан, тізе операциясынан және биязы бұлшық етінің жыртылуынан кейін Барселонада 1500 метрде жарысқа қатысты. Әлемдік кросс-кантри жарысынан кейінгі алғашқы жарысында Радклифф 11-орынды иеленді. Лондон Гран-присінде Радклифф екінші орын алды, ол өзінің британдық рекордынан бір секунд қалып қойды, бұл маусымдағы екінші жарысы болды. Велткласс Цюрих IAAF Алтын лигасы кездесуінде Радклифф 3000 метрде жарысып, төртінші орын алды. Ұлыбритания чемпионатында 5000 метрде жеңімпаз атанды. Британ Гран-присінде Радклифф 3000 метрде жарысты, ол тағы да үшінші орын алды. 2000 жылы Сиднейде өткен Олимпиада ойындарында Радклифф 10 000 метрде алтыншы орын алып, финалға жолдама алды. Финалда Радклифф жаңа британдық рекорд орнатты, бірақ төртінші орынға шықты және медальдан айырылғаны үшін қатты көңілі қалды. Радклифф BUPA Ирландияның бес мильдік жарысында жеңіске жетіп, қайтадан жарысқа шықты. Ұлы Солтүстік жүгіруінде Радклифф жарты марафонға қатысты жаңа Еуропалық рекорд орнатты, ол жарысты 67 минут 7 секундта жеңіп алды. Содан кейін Радклифф Мексикада өткен 2000 жылғы IAAF жартылай марафон чемпионатына таңдалды. Радклифф өзінің алғашқы әлем чемпионатында жеңіске жетті, бірақ тыныс алуына көмектесетін таспасы жарыста түсіп қалғандықтан үрейге ұшырады. Ол өзінің назарын кросс-кантри жарыстарына аударып, Брюсселде үшінші орын алды. Радклифф өзінің соңғы жарысы "Ұлы Солтүстік кросс-кантри" болатынын растады. Сол жерде Радклифф 75 секундқа, 8 дюйм қар астында Тулуны жеңді. Ол 2000 және 2001 жылғы IAAF жартылай марафон чемпионатында бірінен соң бірі жеңіп, 2003 жылы үшінші рет жеңімпаз атанды.
Алыс жүріс чемпионы
24 наурызда Редклифф Бельгияның Остенде қаласында өткен 2001 жылғы әлем чемпионатында 27:49 уақытпен жеңіске жетті. Наурыз айында Дублинде өткен әйелдер арасындағы ұзақ қашықтыққа жүгіруде Редклифф өзінің атағын сақтап қалды. Ол 2002 жылғы IAAF әлем чемпионатында екінші рет жеңіс тойлады, нәтижесі 26:46 болды.
Марафон бойынша әлем рекорды
2002 жылы Радклиф марафонға көшті, және бұл шешім оған сол жылғы 14 сәуірдегі Лондон марафонындағы дебютінде жеңіспен бірден сыйлық берді, әйелдер арасындағы жарыста әлемдегі ең үздік уақытты көрсетті (2:18:55). Оның уақыты әйелдер марафоны тарихында екінші ең жылдам нәтиже болды, кениялық Кэтрин Ндереба Чикагода көрсеткен 2:18:47 әлемдік рекордтан кейін. Кейін сол жылы, 13 қазан күні Чикаго марафонында Радклиф 2:17:18 уақытпен жаңа әлемдік рекорд орнатып, бұрынғы рекордты бір жарым минутқа жақсартты. 2002 жылдың маусым айында оған MBE ордені табысталды. Ол: "Бұл мен үшін үлкен мәртебе, зор құрмет және керемет жылдың шыңы. Мұндай награданы алуға және соңында патшайыммен кездесуге мүмкіндік болғаны үшін өте қуаныштымын" деді. Содан кейін сол жылы ол BBC Sports Personality of the Year атағын жеңіп алды, он жылдан астам уақыттан бері осы құрметке ие болған алғашқы әйел болды. Паула күйеуі Гари Лоуге, жаттықтырушысы Алекс Стэнтонға және физиотерапевті Жерард Хартманға алғыс айтты.
Басқа да әлем рекордтары
Радклиф 2003 жылғы сәуір айында Лондон марафонында өткен әйелдер марафоны бойынша соңғы әлемдік рекордын 2:15:25 уақытымен жаңартты. Бұл көрсеткіш IAAF әлемдік рейтингінің ең жоғары көрсеткіштерінің бірі болып саналады. Радклиф бұрынғы әлем рекордын 30 минут 21 секундтық уақытпен әйелдердің 10 км жол жүгіруі бойынша 2003 жылғы 23 ақпанда Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында өткен әлемдегі ең үздік 10 км жарысында көрсеткен. Радклиф 2004 жылғы Нью-Йорк марафонын 2:23:10 уақытымен жеңіп, Кениялық Сузан Чепкемейді еңсерді.
2004 жылғы Афина Олимпиадасы
2004 жылы Редклифф Лондон марафонында қатыспады, бірақ Афинадағы Олимпиада ойындарында марафонда алтын медаль жеңіп алуға басты үміткер болды. Дегенмен, ол жарысқа екі апта қалғанда аяғына жарақат алды және жоғары дозадағы қабынуға қарсы дәрілер қабылдауға мәжбүр болды. Бұл оның асқазанына кері әсер етіп, тамақ сіңіруге кедергі келтірді. Ол жарыстан бес күннен кейін шығып қалды. Содан кейін ол 10 000 метрлік қашыққа қатысты, бірақ марафонның салдарынан әлі де қиындық көріп, сегіз айналым қалғанда жарыстан бас тартты. Радклифф: «Марафонда қиын сәттер болады, бірақ осыдан да қиыны болған емес», – деді. «Мен бұрын ешқашан жарысты аяқтай алмадым және не болғанын түсінуге тырысып жатырмын», – деп жалғастырды ол. «Мен өзімді ұюлы сезінемін – мен осы үшін қанша еңбек еттім». Ұлыбританияның жеңіл атлетикадағы ең жақсы алтын медаль үміті саналған оның жарыстан шығуы Ұлыбританияда кеңінен талқыланды, басылымдардың пікірлері қолдаудан наразылыққа дейін ауысты. Кейбір газеттер Редклиффті жарысты аяқтамай «құтылуы» үшін сынға алды. Телеарналар Радклиффтің марафоннан шыққаннан кейін қатты күйзеліске түскенін көрсетті, ал оның ерте жылдардағы екі досы оны жұбатты.
2005: Марафон әлем чемпионы
2005 жылғы Лондон марафонында Радклифф 2:17:42 уақытпен жеңіске жетті, бұл әйелдер арасындағы жарыста әлемдік рекордты нәтиже, бұрынғы көрсеткіштен бір минуттан астам басым. Жарыс соңында болған бір жағдай ерекше көзге түсті: Радклифф жүгірушінің ішегі бұзылып, дәретханаға шұғыл түрде бару қажеттілігі туындағанда, жол жиегінде тоқтады және көрермендер мен тікелей эфирде көрсетіліп жатқан телекамералардың алдында табиғи қажетін өтеді. Жарыс аяқталғаннан кейін ол көрермендерден кешірім сұрап, оқиғаны былай түсіндірді: «Мен уақыт жоғалтып жаттым, себебі асқазаным ауырды және «мен бір сәт тоқтасам, жақсы болады» деп ойладым. Жүздеген мың адамның алдында мұндай жағдайға түсуге ыңғайым келмеді. Шын мәнінде, маған бару керек болды. Шамамен 26 шақырымда (16 миль) сезіне бастадым және тоқтамас бұрын тым ұзақ жүрдім. Бәлкім, бұрын тым көп жегенімнен болар». 2006 жылдың қарашасында бұл оқиға Ұлыбританиядағы тарихындағы ең керемет жүгіру сәті деп танылды, он «ұмытылмас сәттен» сайлау бойынша. 2005 жылдың 14 тамызында Хельсинкиде өткен Әлем чемпионатында ол 2:20:57 уақытпен марафонда жеңіске жетіп, Ұлыбритания үшін жалғыз алтын медальді жеңіп алды және чемпионаттың жаңа рекордын орнатты. Кениялық Кэтрин Ндереба екінші орынды иеленді, Радклиффтен бір минуттан астам қалып қойды. Радклифф: «Бәрі жоспар бойынша өтті. Егер соңында біреу маған қосылғанда, мен нәтижені одан да жақсартар едім» деді. Ол және тағы үш британдық жүгіруші командалық жарыста үшінші орынды бөлісті.
Отбасы және өмірбаян
2006 жылы Рэдклифф жарақаттарға байланысты маусымды тоқтатты және шілдеде алғашқы баласын күтіп жатқанын хабарлады. 2007 жылы арқасының төменгі бөлігіндегі стресстік жарақат салдарынан оның қайта оралуы одан әрі кешікті. Рэдклифф 2007 жылы марафондағы әлем чемпионатының титулын қорғаудан бас тартты, оның орнына қосымша емдеуден өтуді жөн көрді, бірақ келесі екі Олимпиадада да қатысуға ниеттенгенін мәлімдеді. Ол 2007 жылдың 30 қыркүйегінде қайта жарысқа қатысты, Ұлыбританиядағы Тайнсайдта өткен BUPA Great North Run-да өнер көрсетті. Бұл оның шамамен екі жылдан бергі алғашқы жарысы болды. Рэдклифф АҚШ-тан келген жүгіруші Кара Гучерден кейін екінші орынға ие болды. Рэдклифф 2007 жылдың 4 қарашасында Нью-Йорк марафонында 2:23:09 уақытпен марафонға оралды және жеңіске жетті. Рэдклифф 2004 жылы «Паула: My Story So Far» атты автобиографиялық кітабын жариялады.
2008-09: Пекин Олимпиадасы және фитнес проблемалары
2008 жылы аяғына жарақат алғандықтан Лондон марафонынан бас тартты. Лондон марафонынан кейін Радклифтің жамбас сүйегінде де жарақат бар екені белгілі болды, бұл оның жүгіруіне кедергі келтірді. Бастапқыда бұлшықет проблемасы деп ойланған, бірақ кейіннен жасалған сканерлер нәтижесінде жамбас сүйегінің стресс-жарақаты екені анықталды. Радклиф 2008 жылғы Ұлы Оңтүстік жүгіруін 51 минут 11 секундта жеңіп алды, бұл Соня О’Салливанның трассалық рекордынан 11 секунд қалып қойды. Мамыр айында Радклиф сол аяғын сындырды. Радклиф 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қалыпты физикалық формаға келді, бірақ марафон барысында бұлшық еттері тартқандықтан жүгіруді тоқтатып, созылуға мәжбүр болды. Ол жарысты жалғастырып, жалпы есепте 23-орынды иеленді. Радклиф 2008 жылғы Нью-Йорк марафонын 2:23:56 уақытпен жеңіп, бұл бәсекеде үшінші рет жеңіске жетті. Ресейлік Людмила Петрова екінші, ал америкалық Кара Гучер үшінші орын алды. Нью-Йорк марафонынан кейін Радклифтің жарақаттары қайталанды: 2009 жылғы Лондон марафонынан аяқ басының сынығына байланысты бас тартуға мәжбүр болды. Сол жылдың наурыз айында оған бауырсақ алып тасталды, дәрігерлер бұл оның сол кездегі басқа жарақаттарының түпкі себебі деп санайды. Ол шамамен 10 ай бойын жарысқа қатыспады, бірақ 2009 жылғы Әлем чемпионатына Ұлыбритания құрамасына ілінісуге өзін дайындады. Ол Нью-Йорк жартылай марафонының өзінің физикалық дайындығын сынау үшін жарыс алаңы болады деп мәлімдеді. Радклиф Нью-Йорк жартылай марафонын 1:09:45 уақытпен жеңіп алды, бұл трассалық рекордтан екі секунд кем. Алайда, осыдан кейін өзін жарамсыз сезінгендіктен Әлем чемпионатына қатысудан бас тартты және 2009 жылғы IAAF жартылай марафон чемпионатында (Бирмингемде) ангинамен ауырғандықтан қатыса алмады. Ол 2009 жылғы Нью-Йорк марафонында қайтадан қатысты, бірақ үшінші рет жеңіске жете алмады, оның орнына тізе проблемаларына байланысты төртінші орынға түсті.
2011 жылдан бастап
19 айлық үзілістен кейін, екінші баласының дүниеге келуін қоса, ол Бупа Лондонға оралды, онда жеңімпаз Джо Павиден 55 секундқа қалып, 3-орынды иеленді. Рэдклифф бұл өнерпаздықты "сәл нашар" деп бағалады және арқа дискісінің біреуінен жарақат алғанын айтты. Ол 2011 жылғы Берлин марафонын Олимпиадаға іріктелу уақытын алу мақсатымен қайта оралу үшін таңдады. Ол жарыста 2:23:46 сағат көрсетіп үшінші орын алды – Олимпиада стандартын орындап, сол жылы еуропалық спортшылар арасында төртінші үздік нәтиже тіркеді. Дегенмен, ол қанағаттанбады: "Мен уақытымнан да, орнымнан да аса қуанбаймын. Жеңіске жеткім келді". 2012 жылғы Вена жарты марафонын өзінің физикалық дайындығын бағалау үшін пайдаланды, бұл жарыс оның және Хайле Гебрселласси арасындағы бәсеке ретінде ұйымдастырылды, Рэдклиффке екі спортшының жеке рекордтары арасындағы 7:52 минуттық артықшылық берілді. Ол жақсы өнерпаздық танытпады және эфиопиялық спортшыдан жеңілді, ал ол 72:03 минутта финиш сызығын кесті. Рэдклифф аяғына жарақат алғандықтан 2012 жылғы Лондон Олимпиадасынан бас тартты. 2015 жылдың қаңтар айында Рэдклифф 2015 жылғы 26 сәуірде 2015 жылғы Лондон марафонында өнерпаздық көрсету арқылы марафондық карьерасын аяқтайтынын хабарлады. Ол 2:36:55 уақытпен финишқа жетті.
Басқа жетістіктері мен марапаттары
2003 жылы BBC Лондон спорттық сыйлығының «Жылдың спорттық сәті» номинациясы бойынша марапат алды. Радклиф жол және жарыс жолдарында көптеген ресми және бейресми рекордтар орнатты. 2009 жылдың қараша айына дейін ол жол жүгірісіндегі ресми әлемдік рекордты иеленеді. Ол екі рет жартылай марафондағы әлем чемпионатын, екі рет кросс жүгірісіндегі әлем чемпионатын (2001 және 2002 жылдары) жеңіп алды. 2003 жылдың желтоқсанында ол кросс жүгірісінен екінші рет Еуропа чемпионы атанды, бұл жетістікті осы жарыстың он жылдық тарихында тек ол ғана жеткен. 2004 жылы Радклиф Джонатан Эдвардспен бірге «Кім миллионер болғысы келеді?» атты Олимпиадалық арнайы бағдарламаға қатысты. Екеуі қайырымдылыққа 64 000 фунт стерлинг жинады, оның жартысы Британдық Олимпиадалық қауымдастығына, ал төрттен бірі Астма қорына (Asthma UK) берілді. 2007 жылы «Жылдың спортшысы» сыйлығына үміткер болды. 2007 жылғы өнері үшін 2008 жылдың басында «Жылдың қайтарылымы» (Laureus World Comeback of the Year) сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы Лондон Пресс Клубының марапаттауында, Бедфорд қаласынан болғанына қарамастан, Радклиф «Жылдың лондондық азаматы» сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы Радклиф өзі бітірген Лафборо университетінен Технология ғылымдарының құрметті докторы (Hon DTech) атағын алды.
Негізделмеген допингтік айыптаулар
Допингке байланысты туындаған күдіктерді еске алып, ол: «Жағдайды қабылдау керек. Допингке қарсы күресте жеңіске жетіп, 100 пайыз сенімді тестілеу жүргізсек, керемет болар еді, бірақ менің спорттық мансабымда мұндай нәрсе орын алады деп ойламаймын» деді. Бұрын ол Лондон марафонында алынған қан анализінің нәтижесін жариялауды сұраған, сондай-ақ «менің анализімді жариялауға ешқандай қарсылығым жоқ» деген пікірін білдірген. 2015 жылы жеңіл атлетикада допингтің кең таралғаны туралы мәлімдеме жасалғаннан кейін, Рэдклифф басқа белгілі британдық спортшылардан өзгеше, өзінің қан анализі тарихын жарияламайтынын және басқа спортшыларды да оған итермелейтінін айтты. Кейіннен ол парламенттік тергеу кезінде депутат Джесси Норманның сөзімен допинг қолданған күдікті ретінде көрсетілді. Оған жауап ретінде Рэдклифф «қандай да бір түрде алдағанымды қатаң түрде жоққа шығарып», «жасыратын ештеңем жоқ» деп мәлімдеді. Біраз уақыттан кейін оның үш күдікті анализінің нәтижесі жарияланды, бірақ Рэдклифф толық қан анализі туралы мәлімет беруден бас тартты. 2015 жылдың қараша айының соңында IAAF бұл айыптаулардың «толық емес деректерді дұрыс түсінбеуге негізделгенін» мәлімдеді. Ұлыбританияның допингке қарсы агенттігі IAAF арқылы Рэдклиффтің қан анализі тарихын алғаннан кейін, «UKAD IAAF-тің тексеруімен бірдей қорытындыға келді, жауап беруге негіз жоқ» деді. Алғашқы күдікті көрсеткіш бұзуылған жабдықтың нәтижесі болуы мүмкін. Үшінші күдікті көрсеткіш Мо Фарах және басқа британдық спортшылармен Кениядағы биіктіктегі жаттығу сапарының тікелей салдары болды.
Жеке өмір
Рэдклифф Питер мен Пэт Рэдклиффтің қызы болып дүниеге келді және 1920 жылғы Олимпиаданың күміс жүлдегері Шарлотта Рэдклиффтің шөбересі. Рэдклифф күйеуі Гари Лоумен, бұрынғы Солтүстік Ирландиялық 1500 метрлік жүгірушімен Лоубороу университетінде ол жатақханада тұрғанда танысты. Олар 2001 жылы үйленді. 2007 жылы оның алғашқы баласы, қызы Исла дүниеге келді. Екінші баласы, ұлы Рафаэль 2010 жылы дүниеге келді. Отбасы Монте-Карлода тұрады.
Чемпионаттар рекорды
1991 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Антверпен, Бельгия15-ші орын. Кросс-кантри жасөспірімдер (4.435 км) 14:50. 1992 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Бостон, АҚШ1-ші орын. Кросс-кантри жасөспірімдер (4.005 км) 13:30. Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионаты Сеул, Оңтүстік Корея4-ші орын, 3000 м 8:51.78. 1993 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Аморебиэта, Испания18-ші орын. Кросс-кантри (6.35 км) 20:34. Әлем чемпионаты Штутгарт, Германия7-ші орын, 3000 м 8:40.40. 1995 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Дурхам, Англия18-ші орын. Кросс-кантри (6.47 км) 21:14. Әлем чемпионаты Гётеборг, Швеция5-ші орын, 5000 м 14:57.02. IAAF Grand Prix финалы Монако4-ші орын, 3000 м 8:42.55. 1996 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Стелленбос, Оңтүстік Африка19-шы орын. Кросс-кантри (6.3 км) 21:13. Олимпиада ойындары Атланта, АҚШ5-ші орын, 5000 м 15:13.11. IAAF Grand Prix финалы Милан, Италия4-ші орын, 5000 м 14:56.36. 1997 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Турин, Италия2-ші орын. Кросс-кантри (6.6 км) 20:55. Еуропа кубогы Мюнхен, Германия3-ші орын, 3000 м 8:52.79. Әлем чемпионаты Афина, Греция4-ші орын, 5000 м 15:01.74. IAAF Grand Prix финалы Фукуока, Жапония3-ші орын, 5000 м 15:17.02. 1998 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Марракеш, Марокко2-ші орын. Кросс-кантри (8 км) 25:42. Еуропа кубогы Санкт-Петербург, Ресей1-ші орын, 5000 м 15:06.87. Еуропа чемпионаты Будапешт, Венгрия5-ші орын, 10,000 м 31:36.51. 1999 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Белфаст, Солтүстік Ирландия3-ші орын. Кросс-кантри (8.012 км) 28:12. Еуропа кубогы Париж, Франция1-ші орын, 5000 м 14:48.79. Әлем чемпионаты Севилья, Испания2-ші орын, 10,000 м 30:27.13. IAAF Grand Prix финалы Мюнхен, Германия4-ші орын, 3000 м 8:46.19. 2000 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Виламура, Португалия4-ші орын. Қысқа кросс-кантри (4.18 км) 13:01, 5-ші орын. Ұзын кросс-кантри (8.08 км) 26:03. Олимпиада ойындары Сидней, Австралия4-ші орын, 10,000 м 30:26.97. 2001 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Остенд, Бельгия2-ші орын. Қысқа кросс-кантри (4.1 км) 14:47, 1-ші орын. Ұзын кросс-кантри (7.7 км) 27:49. Еуропа кубогы Бремен, Германия2-ші орын, 5000 м 14:49.84. Әлем чемпионаты Эдмонтон, Канада4-ші орын, 10,000 м 31:50.06. 2002 жылғы әлем чемпионаты кросс-кантри Дублин, Ирландия1-ші орын. Ұзын кросс-кантри (7.974 км) 26:55. Достастық ойындары Манчестер, Англия1-ші орын, 5000 м 14:31.42. Еуропа чемпионаты Мюнхен, Германия1-ші орын, 10,000 м 30:01.09. 2004 жылғы Еуропа кубогы Быдгощ, Польша1-ші орын, 5000 м 14:29.11. Олимпиада ойындары Афина, Греция — Марафон (аяқтамады), — 10,000 м (аяқтамады). 2005 жылғы әлем чемпионаты Хельсинки, Финляндия1-ші орын, Марафон 2:20:57. 2008 жылғы Олимпиада ойындары Бейжің, Қытай23-ші орын, Марафон 2:32:38.
Жеке рекордтар
Жер бетіндегі оқиға уақыты күні орны Қосымша жол 400 м 58.9 1992 800 м 2:05.22 1995 1,000 м 2:47.17 1993 1500 м 4:05.37 1 шілде 2001 Глазго, Шотландия 1 Майл 4:24.94 14 тамыз 1996 Цюрих, Швейцария 2000 м 5:37.01+ 29 тамыз 1993 Шеффилд, Англия 3000 м 8:22.20 19 шілде 2002 Монако Британдық рекорд 2 Майл 9:17.4 23 мамыр 1999 Логборо, Англия 4000 м 11:35.21+ 5000 м 14:29.11 20 маусым 2004 Бидгощ, Польша Британдық рекорд 10 000 м 30:01.09 6 тамыз 2002 Мюнхен, Германия Ең жақсы тоғызыншы нәтиже 5 км 14:57+ 2 қыркүйек 2001 Лондон, Англия 4 Майл 19:51+ 5 Майл 24:47+ 8 км 24:05+ Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (IAAF емес арақашықтық) 10 км 30:21 23 ақпан 2003 Сан-Хуан, Пуэрто-Рико Әлемдік рекорд 15 км 46:41+ 7 қазан 2001 Бристоль, Англия Британдық рекорд (бейресми/төменгі бағыт) 10 Майл 50:01+ 13 қазан 2002 Чикаго, АҚШ Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (расталмаған/төменгі бағыт) 20 км 1:02.21+ 21 қыркүйек 2003 Ньюкасл Саут Шилдс, Англия Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (расталмаған/төменгі бағыт) Жарты марафон 1:05:40 21 қыркүйек 2003 Ньюкасл Саут Шилдс, Англия Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (расталмаған/төменгі бағыт) 25 км 1:20.36+ 13 сәуір 2003 Лондон, Англия 30 км 1:36:36+ 13 сәуір 2003 Лондон, Англия Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (расталмаған) 20 Майл 1:43:33+ 13 сәуір 2003 Лондон, Англия Әлемдік ең жақсы көрсеткіш (расталмаған) Марафон 2:15:25 13 сәуір 2003 Лондон, Англия Әлемдік рекорд
Қаланың бостандығы
2004 жылғы 28 маусым: Чарнвуд.