Кіріспе

Наным жүйесі
тобы

Хаос магиясы, сондай-ақ хаос сиқыры деп те аталады, – қазіргі заманғы сиқыр дәстүрі. 1970 жылдары Англияда неоязықтық және эзотерикалық субмәдениеттің бір бөлігі ретінде пайда болған, ол суретші Остин Осман Спардың бірнеше онжылдық бұрын білдірген оккульттік сенімдерінен көп нәрсе алды. Бұл ойлап табылған дін ретінде сипатталған, кейбір сарапшылар осы қозғалыс пен Дискордиандық арасындағы ұқсастықтарды көрсетеді. Бұл дәстүрдегі сиқырлы ұйымдарға Танатеростың Иллюминаттары және Психикалық Жастар Храмы кіреді. Хаос магиясының негізін қалаушылар басқа оккульттік дәстүрлердің тым діни сипатқа ие болғанына сенді. Олар осы оккульттік дәстүрлердің символдық, ритуалдық, теологиялық немесе басқа да әшекейлік аспектілерін жоюға тырысты, осылайша сиқырдың негізі деп санайтын негізгі техникалар жиынтығын қалдырды. Хаос магиясы сенімдердің қабылдауды анықтайтынын және біз әлемді осы сенімдерді қасады түрде өзгерту арқылы өзгерте алатынымызды үйретеді. Хаос сиқыршылары сенімді құрал ретінде қарастырады, көбінесе өздерінің ерекше сиқырлық жүйелерін жасайды және жиі басқа сиқырлық дәстүрлерден, діни қозғалыстардан, халық мәдениетінен және философияның әртүрлі салаларынан қарыз алады. Хью Урбан хаос магиясын дәстүрлі оккульттік техникалардың бірігуі және қолданған постмодернизм ретінде сипаттады – әсіресе объективті шындықтың болуы немесе танылуына қатысты постмодернистік күмәнділік. Оның сөзіне сүйенсек, хаос магиясы абсолютті шындықтың бар екенін жоққа шығарады және барлық оккульттік жүйелерді тек тәжірибешінің сеніміне байланысты тиімді болатын кездейсоқ символдар жүйесі ретінде қарастырады.

Шығуы мен әсері (1900-1982)

Остин Осман Спардың 1900 жылдардың басында және ортасындағы еңбектері хаос сиқырының теориясы мен практикасының басты көзі болып табылады. Атап айтқанда, Спар сигилдерді пайдалануды және оларды күшейту үшін гнозисті пайдалануды дамытты. Спар хаос сиқыры пайда болғанға дейін қайтыс болғанмен, оны «хаос сиқырының әкесі» деп атайды. Спармен шамалас кезеңде жұмыс істеген Алистер Кроулидің жарияланымдары да сиқырға синкретизм тұрғысынан қарауымен және тәжірибелер мен декондиционирлеуге баса назар аударуымен маңызды, бірақ ерте және үздіксіз әсер етті. Кейін, 1950 және 1960 жылдары Викка сияқты діндердің өркендеуімен бірге, сиқырдың түрлі формалары кеңірек таралды, олардың кейбіреулері «көзге түспейтіндей ұйымдастырылмаған, радикалды түрде жекеленген және көбінесе «хаостық» формаларда» келді. 1960 жылдары және одан кейінгі он жылдықта Дискордиандық, панк қозғалысы, постмодернизм және Роберт Антон Уилсонның жазбалары пайда болды, олар хаос сиқырының қалыптасуына маңызды ықпал етті. 1970 жылдардың ортасында хаос сиқыры «окультизмнің алғашқы постмодерн көрінісінің бірі» ретінде пайда болды, ол «бір жүйелі конвенцияны» қабылдау қажеттілігін жоққа шығарып, дәстүрге негізделген нақты тәжірибелерді емес, нәтижеге бағытталған тәсілге дейін сиқырлық тәжірибелерді ықшамдауға бағытталды. Питер Кэрроллдың жиі цитаталанатын сөзі: «Біз соңғы жұлдыз жорамалды соңғы рухани ұстаздың ішегімен жоқ қылғанша, сиқыр окультизмнен азат бола алмайды». Питер Дж. Кэрролл мен Рей Шервин хаос сиқырының негізін қалаушылары деп есептеледі, бірақ Фил Хайн «Сток Ньюингтон сиқыршылары сияқты» тағы басқалар да болғанын атап өтеді. Кэрролл Шервин редакциялаған «Жаңа Эквинокс» журналына тұрақты түрде үлес қосып, осылайша олар танысты. 1976-77 жылдары алғашқы хаос сиқыры ұйымы Танатерос Иллюминаттары (ТИО) құрылды. Келесі 1978 жыл хаос сиқырының пайда болуындағы маңызды жыл болды, онда Кэрроллдың «Liber Null» және Шервиннің «The Book of Results» кітаптары жарық көрді – хаос сиқыры туралы алғашқы жарияланған кітаптар. Кэрроллдың айтуынша, «жергілікті символизм мен терминологиядан айырғанда, барлық жүйелер әдісте таңғажайып бірлік көрсетеді. Бұл себебі барлық жүйелер түпкілікті шамандық дәстүрінен бастау алады. Келесі тараулар осы дәстүрді түсіндіруге арналған».

Даму және таралу (1982-1994)

Жаңа хаос сиқыры топтары 1980 жылдардың басында пайда болды – алғашқыда Йоркширде, Шервин мен Кэрролл екеуі де тұрған жерде. Алғашқы орталық Крис Брейге тиесілі Лидстегі "Солдат шәкірті" дүкеніне бағытталған. Брей сонымен қатар хаос сиқыры туралы мақалалар жариялаған "Тофтың лампасы" журналын шығарды, ал оның "Солдат шәкірті" баспасы "Liber Null" және "Нәтижелер кітабы", сондай-ақ "Psychonaut" және "Сиқыр театры" кітаптарын қайта басып шығарды. 1982 жылы Дейв Ли кіретін, "қысқа ғұмырлы" Хаос шеңбері құрылды. Бұл топтың ритуалдары Паула Пагани 1985 жылы "Хаос кардиналдық ритуалдары" деген атпен жарияланды. Германияда кітап дүкені басқарған және өзінің "мұз сиқырының" тәжірибесін жүргізген Ральф Тегтмейер (Frater U∴D∴) "Liber Null" кітабын неміс тіліне аударды. Тегтмейер 1980 жылдардың ортасында IOT-ға қабылданды, кейіннен орденнің неміс бөлімін құрды. Хаос сиқыры кеңіреген сайын, Кэрролл мен Шервиннің шеңберінен тыс адамдар да осы тақырыпта жариялай бастады. Фил Хайн, Джулиан Уайльд және Джоэл Бирокомен бірге, интернет арқылы хаос сиқыры техникаларын таратуға ерекше үлес қосатын бірнеше кітап жариялады. 1981 жылы Жаратылыс П. Оридж Thee Temple ov Psychick Youth (TOPY) құрды. П. Оридж 1970 жылдары Уильям С. Берроуз бен Брион Гиссиннен сиқырды оқыған, сонымен қатар Алестер Кроули мен Остин Осман Спар, және психоделикалық қозғалысқа да ықпал еткен. TOPY басқа да іс-әрекеттерімен қатар хаос сиқырын да қолданды, сондай-ақ Acid House және Industrial музыкалық ағымдар сияқты субмәдениеттерде хаос сиқыры туралы хабардарлықты арттыруға көмектесті. П. Ориджге ғана емес, Берроуз да 1990 жылдардың басында IOT-ға қабылданды.

Поп-мәдениет: (1994-2000 жылдар)

Бастапқыда хаос сиқыры дәстүрлі сиқыр жүйелерінен өзге, поп-мәдениет символикасын пайдалануға бейімделген; себебі барлық символ жүйелері тең дәрежеде кездейсоқ, демек, тең дәрежеде жарамды – оларға сенім артқан нәрсе маңызды. Мысалы, хаос символы Майкл Муркоктың фантастикалық романдарынан алынған. Кеннет Грант бастамасымен – ол Краули мен Спэрден оқыған және өзінің сиқырлық жазбаларына Х.П. Лавкрафттың құрастырған Ктулху мифологиясының элементтерін енгізген – хаос сиқыршылары Лавкрафттың туындыларынан, мысалы, Ұлы Ежелгілер сияқты тұлғаларды шақыру немесе олармен әрекеттесу рәсімдерін орындауға бейімделді. Мысалы, Хайн Лавкрафттық ғұрыптар кітабын – "Псевдономиконды" (1994) жариялады. 1994 жылдан 2000 жылға дейін Грант Моррисон DC Comics Vertigo баспасы үшін "The Invisibles" атты туындыны жазды, Моррисон оны "гиперсигиль" деп сипаттады: "сиқыршының ғаламының динамикалық кіші үлгісі, голограмма, микрокосмос немесе "вуду қуыршағы", оны "нақты" өмірдің макрокосмостық ортасында өзгерістер жасау үшін нақты уақытта манипуляциялауға болады". "The Invisibles" және Моррисонның өзінің қызметі 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында хаос сиқырын көптеген жаңа адамдарға жеткізуге септігін тигізді. Жазушы хаос сиқырына қатысты өз көзқарастарын "Поп сиқыры!" ("Адамның ақылына") кітабының (2003) тарауында және Disinfo Convention сөздерінде баяндады. Моррисонның хаос сиқырына деген ерекше көзқарасы дәстүрдің құрметсіз, поп-мәдени элементтерін көрсетеді, Моррисон әртүрлі діндердің құдайларының (Гермес, Меркурий, Тот, Ганеш және т.б.) жай ғана әртүрлі мәдени "түсіндірмелер" екенін, олардың барлығы бірдей әмбебап "үлкен идеялар" үшін және сондықтан бір-бірімен және басқа поп-мәдениет белгілерімен – The Flash, Metron немесе Madonna сияқты – алмастырылатынын айтты.

Қауіп-қатерден кейінгі сиқыр: 2010 жылдар

Алан Чэпман хаос магиясын "Батыс оккультизміне жаңа тыныс бергені" үшін жоғары бағалап, оны "тыныс-құбылыстың тым күрделі символизмі мен көне мораль қабырғасының артында қалып қоюдан" сақтап қалды деді. Бірақ, ол хаос магиясын "бастау білімінің" жетіспеуі үшін де сынады: яғни, "кітаптардан үйрену мүмкін емес, тек ауызша беріліп немесе көрсетіліп үйретілетін" білімдер, дәстүрлі сиқыр мектептерінің барлығында кездесетін нәрсе.

Ықылас құралы

Хаос сиқырлылығының ең басты қағидасы – сенімнің әсерге жету құралы екендігі. Хаос магиясында Қабала, Енох жүйесі, астрология немесе И-Цзин сияқты күрделі символдар жүйесі карталар немесе "символикалық және тілдік құрылымдар" ретінде қарастырылады, оларды белгілі бір мақсаттарға жету үшін қолдануға болады, бірақ олардың өзінде абсолютті немесе объективті шындық жоқ. Діни ғалым Хью Урбан хаос магиясының "нақтылықтың барлық бекітілген үлгілерін қабылдамауы" оның негізгі қағидаларының бірін көрсетеді: "Ешнәрсе шын емес, бәрі рұқсат". Урбан мен діни ғалым Бернд Кристиан Отто бұл көзқарасты постмодернизмнің қазіргі оккультизмге тигізген әсерімен байланыстырады. Тағы бір ықпал Спэрден келді, ол сенімнің өзі "психикалық энергияның" бір түрі екеніне сенді, ол қатаң сенім құрылымдарында тұтқындалып, оларды бұзу арқылы босатылуы мүмкін. Осы "бос сенім" содан кейін жаңа мақсаттарға бағытталуы мүмкін. Отто хаос магиясы "ақиқат мәселесін толығымен елемеді, осылайша жеке сенімді ғана ырым-жырымның құралы ретінде босатып, пайдалануға мүмкіндік берді" деп санайды.

Кесу техникасы

Кесу техникасы – бұл кездейсоқ әдеби тәсіл, онда жазба мәтін кесіліп, көбінесе ретсіз түрде қайта құрастырылып, жаңа мәтін жасалады. Бұл тәсілді фильм, фотосурет, аудио жазбалар сияқты басқа да медиа түрлеріне қолдануға болады. Оның негізін қалаушылар Брайон Гиссин мен Уильям С. Берроуз болды. Хаос сиқырын тәжірибелеген және 1990-шы жылдардың басында Танатеростың Иллюминаттары қатарына енген Берроуз, бұл техниканың сиқырлы функциясы бар екенін қатысты түрде айтып, «кесулер көркемдік мақсаттар үшін емес» екенін мәлімдеді. Берроуз кесулерді «саяси соғыс, ғылыми зерттеу, жеке терапия, сиқырлы болжам және рух шақыру» үшін пайдаланды. Негізгі идея – кесулер пайдаланушыға «санның айналасын қоршаған тосқауылдарды бұзуға» мүмкіндік береді. Берроуз былай деді:

Менің алдыңғы техникалармен жасаған ең қызықты тәжірибем – кесу кезінде сөздердің жай ғана ретсіз үйлесімін емес, олардың мағынасы бар екенін, және көбінесе бұл мағыналар болашақ оқиғаға сілтеме жасайтынын түсінуім болды. Мен көптеген кесулер жасадым, кейіннен олардың газетте немесе кітапта оқығандарыммен, не болған оқиғамен байланысты екенін анықтадым. Мүмкін, оқиғалар бұрыннан жазылған және жазылған болар, ал сөздерді кескен кезде болашақ ашыққа шығады. Дэвид Боуи кесу техникасының ретсіздігін И Цзин немесе Таро сияқты дәстүрлі болжау жүйелеріндегі ретсіздікпен салыстырды. Берроуздың шәкірті болған Жаратылыс П. Оридж оны «өмірдің барлық деңгейде кесулер ағыны екенін анықтау және басқаруды қысқарту» жолы ретінде сипаттады. Олар – шындықты және көп қырлы жеке тұлғаны сипаттау және ашу құралы, онда шындық пайда болады.