Кіріспе

Лондондағы сауда көшесі, Regent Street. Лондонның Вест-Энд аймағындағы маңызды сауда көшесі – Regent Street. Ол Джордж, принц-регент (кейіннен Джордж IV) құрметіне аталған және сәулетшілер Джон Нэш пен Джеймс Бертонның жетекшілігімен жоспарланып салынған. Көше оңтүстік жағындағы Сент-Джеймс қаласындағы Ватерлоо алаңынан басталып, Пикадилли циркі мен Оксфорд циркі арқылы өтіп, Олд Соулс шіркеуіне дейін созылады. Одан әрі Лэнгем Плейс және Портленд Плейс бағыттары Регент паркіне қарай жалғасады. Көшенің жоспары 1825 жылы аяқталды және Англиядағы қала құрылысының ерте мысалы болды, ол бұрынғы жолдарды, оның ішінде Сваллоу көшесін алмастырды. Нэш және Бертонның көше жоспары сақталған, бірақ 19 ғасырдың соңындағы қайта құру кезінде Олд Соулс шіркеуінен басқа барлық бастапқы ғимараттар жаңаларымен ауыстырылды. Көше Liberty, Hamleys, Jaeger және Apple Store сияқты жетекші сауда орталықтарымен танымал. Корольдік политехникалық институты, қазіргі Вестминстер университеті, 1838 жылдан бері Regent Street-те орналасқан.

Бағыт

Регент көшесі шамамен ұзын және Ватерлоо алаңының жалғасы ретінде Карл II көшесімен қиылыса басталады. Ол солтүстікке қарай Пикадилли Циркусқа дейін созылады, онда солға бұрылып, содан кейін Квадрант айналып, қайтадан солтүстікке беттейді, Oxford Circus-та Oxford көшесімен кездеседі. Ол Кавендиш Плейс және Мортимер көшесінің қиылысында, BBC Broadcasting House жанында аяқталады, ал алдындағы жол Лэнгем Плейс, одан кейін Портленд Плейс болып жалғасады. Көшенің оңтүстік бөлігі солтүстікке қарай бір бағытты және Батыс Лондоннан өтетін маңызды A4 тас жолының бөлігі. Пикадилли Циркустан солтүстікке қарай A4201 нөмірімен белгіленген, бірақ Лондонның қауіпсіздік аймағындағы жолдар сияқты, бұл нөмір жол көрсеткіштерінде көрсетілмейді. Бұл жерде үш маңызды метро желісі (Central, Bakerloo және Victoria) кездеседі. Регент көшесінде 6, 12 және 13 нөмірлі автобус маршруттары жүреді.

Басталуы: 18111825

Реджент көшесі Лондонның алғашқы жоспарланған дамуларының бірі болды. Лондон көшелерінің реттелген құрылымы, ортағасырлық жоспарлауды алмастырып, Ұлы Лондон өртінен (1666) кейін, сэр Кристофер Рен мен Джон Эвелин қаланың классикалық формальды үлгіде қайта құрылу жоспарларын жасағаннан бастап жоспарланған болатын. Бірақ, ілгерілеудің жоқтығынан кейін, үйлер бұрынғы көше желісінде қайта салынды. 1766 жылы Джон Гвинн «Лондон мен Вестминстер жақсартылды» еңбегінде Вест-Эндтің барлығында жоспарлаудың жетіспеушілігіне шағымданып, Мэрилебон паркін (қазіргі Регент паркі) Принц-Регенттің Карлтон үйімен байланыстыратын магистраль салудың пайдалы болатынын айтты. Джон Фордайс 1793 жылы Орман және орман шаруашылығының бірінші комиссарының бас геодезисі болып тағайындалды және 1811 жылға дейін, Мэрилебон паркіне берілген жалға мерзімі аяқталғанда және меншік таққа қайтарылғанда, қолайлы жол салынуы керек деген қорытындыға келді. Жол Палл Молл мен Хеймаркетті байланыстыруы күтілді, олар құлдырап, төмендеп кеткен еді. Тағы бір мәселе – Чаринг-Кросс маңындағы жолдардың тығырылуының күшеюі, оған жол жақсартулардың көмегі тиер еді. Көшені Джон Нэш (1806 жылы Орман және орман шаруашылығы кеңсесіне тағайындалған және бұрын Принц-Регенттің кеңесшісі болған) және құрылысшы Джеймс Бертон жобалады. Нэш Фордайс қайтыс болғаннан кейін 1810 жылы көшеге өз жоспарларын ұсынды, кең, сәулеттік ерекшеліктері бар магистральдар мен қоғамдық кеңістіктерді көздеді, француз қалаларындағыдай тура бульвар салуды жоспарлады, бірақ жер иелігі мәселелеріне байланысты бұл мүмкін болмады. Нэштің соңғы дизайны бұрынғы жоспарларға қарағанда жолды батысқа қарай жылжытты, және Нэш жолдың Мейфэрдегі жоғарғы сыныптар мен аристократияны Соходағы жұмысшы табынан бөлетін нақты сызық бойынша өтеді деп сенді. Жаңа көшенің солтүстік бөлігін салу қазіргі Суоллоу көшесінің көп бөлігін бұзуды талап етті, ол тозығы жетіп, қайта жаңғыртуға лайықты болып еді. Жол Оксфорд көшесі мен Пикадилли арасында шығысқа қарай иіліп салынды, осылайша Сент-Джеймс алаңымен қиылыспады, ал айналымдар көше бойымен көрнекі байланысты қамтамасыз етті. Квадрант деп аталатын орталық бөлім «мода және талғамға сай заттарға арналған дүкендерге» арналды және Нэштің көшедегі басты бөлігі болды. Ол темір бағаналардан жасалған галереямен салынды, бұл жолаушыларға жаман ауа-райына қарамастан көше бойымен жүруге мүмкіндік берді. Квадрант бойындағы ғимараттардың әртүрлі фасады болды, бұл Нэштің өткен ғасырдың біртекті дизайнынан жаңартуға және қолда бар құрылыс материалдарын және клиенттердің тілектерін ескерудің практикалық жолы болды. Жол Уэльс принцінің резиденциясы Палл Моллдегі Карлтон үйінің алдында аяқталуы жоспарланған. Нэш көшедегі бизнес жақын маңдағы Бонд көшесімен бәсекелесуге лайықты сапалы болуын талап етті; қасапшылар немесе көкөніс сатушылар сияқты қарапайым кәсіптерге рұқсат берілмеді. Жоба 1813 жылы Парламент актісімен бекітілді, ол комиссия мүшелеріне құрылысқа 600 000 фунт стерлинг қарыз алуға рұқсат берді. Көше коммерциялық мақсаттар үшін көзделді және кірістің көп бөлігі жеке капиталдан түседі деп күтілді. Нэш барлық мүліктің жобалау және бағалау жауапкершілігін өз мойнына алды. Жолды салу үшін көптеген мүлікті бұзу, сауданы тоқтату және ауаны шаңмен ластау қажет болды. Барлық бұрынғы жалға алушыларға жаңа мүлікті сатып алуға алғашқы ұсыныс жасалды. Қазынашылық бұл ұсынысты қолдады, өйткені Наполеон соғыстарынан кейін үкіметке жұмыс орындарын құру қажеттілігі туды. Үкіметтік шығындар төмен болды, өйткені жоба Нэш сияқты жеке құрылысшыларға көп көңіл бөлді. Ғимараттар сол кездегідей 99 жылға жалға берілді, ал кіріс жер жалғасы түрінде қайтарылуы мүмкін еді.

Джеймс Бёртон

Джеймс Бертон, грузин стиліндегі Лондонның көрнекті құрылысшысы, Реджент көшесіндегі 191 үйді және олардың біріктіретін аркаларын жобалап, салдырды. 1817 жылы Бертон Реджент көшесінің ең ірі бес блогын сатып алды. Бертонның Реджент көшесіндегі үйлері: No. 4 – No. 12; No. 17 – No. 25; No. 106 – No. 128; No. 132 – No. 154; No. 133 – No. 167; No. 171 – No. 195; және No. 295 – No. 319. Қазіргі Реджент көшесі осы жаңартудың нәтижесі. Оксфорд циркінің оңтүстігінде Нэш жобалаған кейбір канализациялық құбырлардан басқа, бастапқы құрылыстар сақталған жоқ. Ағымдағы дизайн – қала құрылысына қатысты Beaux Arts тәсілінің мысалы: үлкен масштабтағы жеке ғимараттардың жиынтығы, үйлесімділік пен әсерлі жалпы көрініс жасау үшін жобаланған. Жаңарту кезінде қатаң ережелер сақталды. Әрбір блок үздіріссіз, біріктіретін көшелік фасадымен және Портленд тасымен аяқталуы тиіс болды. Алғашқы жаңарту Оксфорд циркінің оңтүстігінде орналасқан Регент Хаус болды. Сэр Реджинальд Бломфилдтің Квадранты жаңартудың стильдік бағытын белгіледі. Жұмысты Артур Джозеф Дэвис және Генри Таннер жүзеге асырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс жұмыстың барысын кешіктірді және ол 1927 жылға дейін аяқталмады. Аяқталуы король Георг V және королева Марияның осы көше бойымен мерекелік кортежмен өтуімен белгіленді. Нэш салған жалғыз ғимарат – All Souls Church, ал көшедегі барлық ғимараттар кемінде ІІ санаттағы мұражайлық ескерткіштер тізіміне енген. Барлық мүліктер Реджент көшесінің ескерткіштерді қорғау аймағында орналасқан. Сонымен қатар, Лондон метрополитенінің Бейкерлу желісі 1902 жылдан 1906 жылға дейін, сол жылдың 10 наурызында ашылғанға дейін көше астынан өтті. Аргилл көшесіне жақын Оксфорд циркі метро станциясының кіреберісін Лесли У. Грин әйнекті терракотадан жасалған облицовкалық материалды пайдаланып жобалады.

Корольдік мүлікті қайта дамыту

1970 жылдары Реджент-стрит инвестиция жетіспеуінен және Оксфорд-стрит сияқты көршілес аймақтардың, сондай-ақ Лондон орталығынан алыс орналасқан сауда орталықтарының бәсекесінен құлдырауға бастады. 2002 жылы монархтың атынан Реджент-стрит көшесінің көп бөлігіне иелік ететін Корольдік мүлік, кең ауқымды қайта құру бағдарламасын бастады. 2013 жылы Estate Regent Street Quadrant 3 ғимаратының ширегін Норвегияның Мұнай қорына сатты, ал сол жылдың соңында Hackett London Реджент-стриттегі Ferrari дүкенінің жалға алу құқығын 4 миллион фунт стерлингке сатып алды. Кішкентай дүкендеріңіз ірі сауда орындарымен алмастырылды; қазіргі таңдағы көше Apple және Banana Republic сияқты бірнеше ірі брендтердің флагмандық орны болып табылады. Crown Estate 2006 жылы өзінің бас кеңсесін Карлтон Хаус Террасасынан Реджент-стритке көшірді.

Кішігірім сауда

Дикинс пен Джонс дүкені 1835 жылы №54 Оксфорд көшесінде Дикинс және Смит ретінде ашылды, кейін 1890 жылдары Джон Притчард Джонс серіктес болғаннан кейін Дикинс пен Джонс деп аталды. 20 ғасырдың басында 200-ден астам адам жұмыс істеді. 1914 жылы Harrods тобының құрамына кірді және 1922 жылы сэр Генри Таннер жобалаған жаңа ғимаратта №224–244 көшелеріне кеңейді. 1959 жылы House of Fraser Harrods тобын сатып алып, дүкенді өз иелігіне алды. 2005 жылы House of Fraser дүкен бірнеше жылдан бері зиян келтіріп, басқа жерлердегі сәнге бейімделмегендіктен, келесі жылы жабылатынын хабарлады. Ғимараттың төменгі қабаттарында шағын дүкендер, ал үстінде пәтерлер мен кеңселер орналасқан. Liberty дүкені №210–220 Регент көшесінде орналасқан. Оны 1862 жылғы Халықаралық көрмеден шабыттанған және шығыс тауарларын сатуды қалаған кәсіпкер Артур Ласенби Либерти құрды. Ол 1875 жылы №218a мекенжайында алғашқы дүкенін ашты, онда жібек киімдер мен түрлі шығыс тауарлары сатылды. 1880 жылдары дүкен Регент көшесіндегі басқа да мүліктерге кеңейді, олар зергерлік дүкенмен бөлінді, олардың арасында "Түйенің арқасы" деп аталған екі қабатты баспалдақ салынды. Кейіннен Liberty №140–150 Регент көшесінің барлық мүліктерін иеленді. 1925 жылы бұл кешен екі жаңа ғимаратпен ауыстырылды, ал көршілес Ұлы Марлборо көшесіндегі ғимарат екі кеменің ағаштарынан салынған және Кингли көшесі арқылы жаяу өтетін көпірмен жалғастырылды. Hamleys ойыншық дүкені №188 Регент көшесінде, Оксфорд циркінің оңтүстігінде орналасқан. Ол 1760 жылы №231 Жоғарғы Холборнда "Нойдың кемесі" деп аталды. 1881 жылы №64–66 Регент көшесінде қосымша филиал ашылды, ал бастапқы Жоғарғы Холборн ғимараты 1901 жылы өртеніп, №86–87 мекенжайына көшірілді. Дүкен әдетте ең соңғы ойындар мен ойыншықтарды бірінші болып ұсынды және 19 ғасырдың соңында үстел теннисі жабдықтарының ірі сатушысы болды, бұл спорттың танымалдылығына ықпал етті. Бизнес №200–202 мекенжайына көшіріліп, 1981 жылы қазіргі орнына көшірілді. Ол әлемдегі ең үлкен ойыншық дүкені деп мәлімдейді. Jaeger киім дүкенінің лондондық бас филиалы №200–206 Регент көшесінде орналасқан. Ол 1884 жылы Льюис Томалин құрды, оған натуралист Густав Йейгердің жануарлар талшығына негіделмеген киімдерді қолдануы шабыт берді. Алғашқы дүкеннің есігінің үстінде "Доктор Йейгердің санитарлық жүн жүйесі" деген жазу болды. Оскар Уайльд дүкенге жиі келіп тұратын. Генри Мортон Стэнли Африкада Дэвид Ливингстонды іздеген кезде, ал Роберт Фалькон Скотт Оңтүстік полюске жасаған сапарында Ягер киімдерін кигені белгілі. Компания 1935 жылы Регент көшесіне көшіп келді және 2016 жылдың қаңтар айында одан шығып кетті. Apple Store 2004 жылдың 20 қарашасында Регент көшесінде ашылды. Ол кезде бұл Еуропадағы алғашқы Apple дүкені болды, ал қалғандары АҚШ және Жапонияда орналасқан. 2010 жылдың тамызында Ковент-Гарденде одан да үлкен дүкен ашылғанға дейін бұл әлемдегі ең үлкен Apple дүкені болды. Дүкен орналасқан ғимарат 1898 жылы венециялық мозаика шебері Антонио Сальвиати үшін салынған II дәрежелі мұражай болып табылады. Austin Reed-тің флагмандық дүкені 85 жылдан астам уақыт бойы №103–113 Регент көшесінде орналасқан, ол 1911 жылы осы жерге көшірілді. Оның ортасында барлық қабаттарды көруге мүмкіндік беретін шыны лифтілері бар атриум болды. Төменгі қабатта әйелдер киімдері сатылды, сондай-ақ жаңартылған арт-деко шаштараз дүкені орналасқан. 2011 жылдың мамыр айында британдық Superdry сәнді дүкені ғимаратқа көшіп баратынын жариялады және жалға алу үшін 12 миллион фунт төледі. Остин Рид Aquascutum дүкеніне көшіп кетті. 2016 жылы Остин Рид әкімшілікке арыз беріп, Регент көшесіндегі 100 жылдан астам тарихын аяқтады. Aquascutum 1851 жылы Мейфэрде құрылған, ал 1895 жылы 100 Регент көшесінде өзінің флагмандық дүкенін ашты. Ол 2011 жылдың 7 тамызында жабылды. Swan and Edgar 1820 жылдары өздерінің гардеробтық бизнесін жаңадан дамыған Регент көшесіне көшірді; олар алғаш рет 49-шы нөмірде ашылды, ал 1848 жылы 45–51 нөмірлерге дейін кеңейді. Пикадилли Циркіндегі көрнекті фасады бар үй-жайлар 1910–20 жылдары сэр Реджинальд Бломфилд тарапынан қайта салынды. Дүкен 1982 жылы жабылды. 1667 жылы құрылған Hedges and Butler шарап және спирт саудагерлері 1819 жылы 153 Регент көшесіне көшіп келді және 200 жылға жуық уақыт бойы сонда қалды.

Хабар тарату

Регент көшесінің солтүстігінде Бі-Би-Сидің бас кеңсесі, Broadcasting House орналасқан, оның алдыңғы кіреберісі Лэнгем-плейс орналасқан. Осы ғимараттан бірнеше ұлттық радиостанциялар хабар таратады. Бұл жер бұрын Джеймс Уайт жобалаған және Уайт үйі деп аталған Фоли үйінің бақшасындағы ғимарат болған. Ол 1928 жылы бұзылды (көптеген жиһаздары Виктория және Альберт мұражайына жеткізілді) Телерадио хабар тарату үйін салу үшін. Құрылыс қиын болды, өйткені ғимарат Регент көшесіндегі басқа ғимараттарға ұқсас болуы керек болды, сонымен қатар жиырмадан астам дыбыс өткізбейтін студияларды қамтуы тиіс еді. Сыртқы қабырғасы Портленд тасымен салынған, ал алдыңғы кіреберіс үстінде Эрик Гиллдің мүсіні орналасқан. Broadcasting House-ты Бі-Би-Си алғаш рет 1932 жылдың 2 мамырында пайдаланды, ал жалпы құрылыс құны 350 000 фунт стерлингті құрады. Ол барлық қызметтерге тым кішкентай болды, сондықтан All Souls-тің жанындағы St George's Hall түрлі хабарлар үшін пайдаланылды, бірақ ол Blitz кезінде қиратылды. 1940 жылдың 15 қазанында ғимаратқа тікелей оқ тиіп, жеті адам қаза тапты, ал сол жылы Портленд-плейсте жер минасы жарылып, Broadcasting House-та кең ауқымды өрттерге себеп болды. Зақымдарға қарамастан, ол соғыстан аман қалды және радио хабарларын таратумен байланысты ең танымал ғимараттардың біріне айналды. Кейіннен Бі-Би-Си Maida Vale-де қосымша студиялармен кеңейтілді, содан кейін BBC Телевизиясының бұрынғы бас кеңсесі, Вуд-Лейндегі BBC Телевизия орталығы пайда болды. 2000-шы жылдары Broadcasting House жаңа қанатты қосу және нысанды жаңғырту үшін кеңейтілді, бұл бұрынғы кеңейтулерді алмастырды. Оны MacCormac Jamieson Prichard жобалады. Алғашында Egton House деп аталған бұл ғимарат 2012 жылы радио хабар таратушының құрметіне Джон Пил қанаты деп қайта аталды. Париж театры Төменгі Регент көшесіндегі қайта жаңартылған кинотеатрда, басқа Бі-Би-Си ғимараттарының жанында орналасқан. The Beatles, Queen және Pink Floyd сияқты бірнеше рок-топтары осында тікелей концерттер өткізді, олар бір уақытта хабар тарату үшін жазылды. Бі-Би-Си 1995 жылы театрды пайдалануды тоқтатты.

Білім

Вестминстер университетінің негізгі кампусы Регент көшесі, 309 нөмірде орналасқан. 1838 жылы Джордж Кейлидің төрағалығымен құрылған, ол Орталық Лондонның ең көне білім беру мекемелерінің бірі. Ол Корольдік политехникалық институты ретінде бастаған (1839 жылдың тамыз айында ресми түрде корольдік жарғы алғаннан кейін, Принц Альберт осы институттың қамқоршысы болды). Политехникалық институт 1881 жылы жабылды, бірақ Квинтин Хогг оны Регент көшесіндегі Политехникалық ретінде тез арада қайта құрды. 1970 жылы ол Холборн заң, тілдер және коммерция колледжімен біріктіріліп, Орталық Лондон политехникалық институты (PCL) атанды, ол 1992 жылы Вестминстер университетіне айналды. Университетте Регент-стрит кинотеатры орналасқан, ол Чарльз Диккенс, Джон Генри Пеппер және Люмьер ағайындылары (Огюст және Луи Люмьер) сияқты көрнекті ғалымдар, суретшілер мен жазушылар үшін платформа болды, онда Cinématographe-тің жеке және қоғамдық көрсетілімдері өтті. Кинотеатр 2015 жылдың мамыр айында қайта жаңартылып, көпшілыққа қайта ашылды.

Басқа

"Барлық жандар шіркеуі" Ризент көшесінің жоғарғы бөлігінде, радиостанция ғимаратының қасында орналасқан. Ол 1823 жылы Бат тасынан салынған және 1824 жылы киеленген. Бұл Джон Нэш жобалаған Регент көшесіндегі жалғыз сақталған ғимарат. Квадранттағы 68 Регент көшесінде орналасқан "Кафе Рояль" 1865 жылы Дэниел Николс ашқан және Лондонның жоғары қоғамының орталығына айналған. 1895 жылы Оскар Уайльд кафеде Франк Харриспен Уайльдтың әлеуетті гомосексуализміне байланысты Квинсбери маркизін қорлау үшін сотқа беру туралы ұсынысы тақырыбында пікір таластырды. Уайльд сот процесін бастады, ол оның өзінің қамалуына және түрмеге түсуіне әкелді. Қазіргі ғимарат, сэр Реджинальд Бломфилдтің жобасы бойынша 1928 жылы салынған және II санаттағы ескерткіш болып табылады. Ол 2008 жылы жабылды, ал кафе орналасқан ғимарат Crown Estate компаниясының Регент көшесінің осы бөлігін қайта құру жоспарының аясында Alrov Group еншілес компаниясы сатып алды. 1926 жылдан бері 99-101 Регент көшесінде орналасқан "Веерасвами" Лондондағы ең көне, әлі жұмыс істеп тұрған үнді мейрамханасы.

Оқиғалар

Реджент көшесінде жыл бойы көптеген іс-шаралар өтеді. Регент көшесі фестивалі жыл сайын ұйымдастырылады, және осы кезеңде көше көлік қозғалысы үшін жабылады. Қыркүйек айында 2015 жылдан бері жалғасып келе жатқан, «Сән және Дизайн айы» (Fashion and Design Month - FDM) деп аталатын сәнге қатысты іс-шаралар сериясы өткізіледі. «Регент Стрит Портфолио» бас директоры Дэвид Шоумен болған сұхбатта ол FDM 2016 үшін көптеген «талантты мамандармен түрлі іс-шараларда жұмыс істегендерін, шығармашылық қабілетті біздің белгілі дүкендерімізбен үйлестіргендерін» айтты. Реджент көшесінде 1882 жылдан бері түрлі форматта Рождестволық жарықтар орнатылып келеді. Қазіргі үнемі орнатылатын жарықтар 1948 жылға дейін барады, ол кезде Регент-стрит қауымдастығы көшені ағаштармен безендірген. 1954 жылдан бері Регент-стрит қауымдастығы жыл сайын Рождество жарықтарын ұйымдастырып келеді. Әр жылдары әртүрлі жарықтар орнатылады және оларды іске қосу рәсімі қараша айында өтеді. 2004 жылдың 6 шілдесінде жарты миллиондай адам Реджент көшесі мен төңіректегі көшелерге Формула-1 автомобильдерінің шеруін тамашалау үшін жиналды. 2016 жылы спорттың бас менеджері Берни Экклстоун болашақта Лондон Гран-приі өтуі мүмкін екенін болжады, онда Реджент көшесі трассаның бір бөлігі болуы мүмкін.

Мәдени сілтемелер

Чарльз Диккенстің "Николас Никлби" романындағы Лорд Фредерик Верисофт кейіпкері Реджент көшесіндегі пәтерде тұратын. Бұл 19-ғасырдың ортасындағы көшенің мәнерлі жоғары топ өкілдерінің тұрағы болған сипатын көрсетеді. 1839 жылдың тамызында Реджент көшесіндегі үйдің бірінде дагерротип фотосуреттерінің алғашқы британдық коммерциялық өндірісі жүзеге асырылды, бұл процеске қатысты ақпарат көп ұзамай жария етілді. Артур Конан Дойлдың "Баскервильдің иті" романының 4-тарауында Холмс пен Уотсон Стейплтонды Реджент көшесі бойымен қууға тырысады. Heddon Street көшесінде 1972 жылы Дэвид Боуидің "The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars" альбомының обложкасына сурет түсірілді. Боуи обложка үшін сурет салған жерді белгілеу үшін көк тақта орнатылған.