20 ғасырдың басындағы Батыс әлеміндегі солшыл қозғалыстар
Old Left
Батыс әлемінде 1960 жылға дейінгі солшыл қозғалыстар: марксизм, еңбек одақтары, әлеуметтік класс. Мәдени мәселелерден гөрі экономикаға баса назар аударған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960 жылдарға дейінгі Батыс әлеміндегі солшылдар.
Pre 1960s left wing in the Western world
Ескі солшылдар – 1960 жылдарға дейін Батыс әлеміндегі әртүрлі солшыл саяси қозғалыстарды сипаттауға қолданылатын бейресми термин. Осы қозғалыстардың көпшілігі марксистік болды және әлеуметтік әділеттілікке көбірек авангардтық көзқарас танытты; Батыста негізінен еңбек одақтарын құру және әлеуметтік таптарға бағытталды. Жалпы алғанда, Ескі солшылдар, Жаңа солшылдардан өзгеше, мәдени мәселелерге қарағанда экономикалық мәселелерге көбірек назар бөлді. Ескі солшылдар көбінесе аборт, есірткі, феминизм, гомосексуалдардың құқықтары, гендерлік рөлдер және иммиграция сияқты әлеуметтік мәселелерді назарға алмады. Ескі солшылдардың кейбір партиялары, Еурокоммунизм сияқты қозғалыстардың ықпалымен, гомосексуалдардың құқықтарын қабылдаса, ал басқалары, мысалы Грекияның Коммунистік партиясы және Ресей Федерациясының Коммунистік партиясы, тек жұмысшы табының мүддесін қорғауға бағытталды. Ескі солшылдар көбінесе иммиграцияға қарсы болды, оны жұмыс берушілердің жалақыны төмендету стратегиясы ретінде қарастырды. Маркс және Энгельс сияқты тарихи лидерлер гомосексуализмге немқұрайлылық танытты немесе оған жаулық көрсетті. Шындығында, Кеңес Одағында еркектердің гомосексуализмі қылмыс деп есептелді, бұл заң КСРО тарағаннан кейін 1993 жылға дейін күшін жоймады. Бастапқыда Ұлыбританияда пайда болған Жаңа солшылдардың пайда болуы, сыныптық күрес пен марксистік еңбек көзқарастарынан алшақтауға әкелді. Герберт Маркузе сияқты Жаңа солшылдардың теоретиктері оның орнына адамның сексуалдық азаттығын баса назар аударды.
The Old Left is an informal umbrella term used to describe the various left wing political movements in the Western world prior to the 1960s. Many of these movements were Marxist movements that often took a more vanguardist approach to social justice; focused primarily on labor unionization and social class in the West. Generally, the Old Left, unlike the New, focused more on economic issues than cultural ones. The Old Left often overlooked social matters such as abortion, drugs, feminism, gay rights, gender roles, and immigration. While some parties within the Old Left eventually embraced gay rights, influenced by movements like Eurocommunism, others remained focused on only advocating for the working class, like the Communist Party of Greece and the Communist Party of the Russian Federation. The Old Left frequently opposed immigration, viewing it as a strategy employed by employers to lower wages. Historical leaders such as Marx and Engels either disregarded or displayed hostility towards homosexuality. In fact, in the Soviet Union, male homosexuality was considered a crime, a law which would not be revoked until 1993 after the dissolution of the USSR. The emergence of the New Left, which initially originated in the UK, witnessed a shift away from the focus on class struggle and Marxist views of labor. New Left theorists like Herbert Marcuse emphasized instead the liberation of human sexuality.
Әлеуметтік саясат
Жаңа солшылдардан өзгеше, Ескі солшылдар жеке тұлға саясаты, қиылысқандық, аборт, есірткі, феминизм, гомосексуалдық құқықтар, гендерлік рөлдер, иммиграция және өлім жазасын жою сияқты әлеуметтік мәселелерге көбірек мән бермейді; кейбір Ескі солшылдар осы мәселелерде Жаңа солшылдардың ұстанымдарына тікелей қарсы шығады. 1970-ші жылдардың ортасынан бастап, еурокоммунизм (және одан бұрын англосферада Жаңа солшылдық) сияқты ревизионистік қозғалыстардың пайда болуымен, Батыстағы кейбір солшыл партиялар өз платформаларының бір бөлігі ретінде Жаңа солшылдардан гомосексуалдық құқықтарды қабылдауға кірісті, ал Шығыстағы Грекия Коммунистік партиясы және Ресей Федерациясы Коммунистік партиясы бұл қадамды қабылдамады және Ескі солшылдар сияқты жұмысшы табына ғана назар аударуды жалғастырды. Партия «Сириза» ұсынған азаматтық серіктестік туралы заңға қарсы дауыс берді, осылай деп мәлімдеді: «Социалистік коммунистік қоғам құрылғанда, сөзсіз, серіктестіктің жаңа түрі қалыптасады – салыстырмалы түрде тұрақты гетеросексуалдық қарым-қатынас және ұрпақ өрбіту». Militant – 1964 жылы жарық көрген Militant газетінің негізінде құрылған, Ұлыбританияның Лейборист партиясындағы троцкистік жақтас топ. Майкл Криктің сөзіне сүйенсек, оның саясатына Карл Маркс, Фридрих Энгельс, Владимир Ленин және Леон Троцкий ықпал еткен, және «басқа ешкім әсер еткен жоқ». Militant 1980-ші жылдардың басында жұмысшы қозғалысы ішіндегі феминизмге және гомосексуалдық құқықтарға қарсы солшыл оппозицияның мысалы ретінде жиі келтірілді, әсіресе Кен Ливингстон басшылығымен Үлкен Лондон кеңесінің гомосексуалдық құқықтар ұйымдарын қаржылық тұрғыдан қолдауына наразылық ретінде. Лейборист партиясының әйелдер секцияларында болғанымен, 1981 жылғы Лейборист партиясының әйелдер конференциясына қырық делегат қатысқанын мәлімдеді, Militant ерлерді жау деп немесе әйелдердің қанаушысы деп жариялаған феминизмге қарсы болды.
Unlike the New Left, the Old Left puts less emphasis on social issues such as identity politics, intersectionality, abortion, drugs, feminism, gay rights, gender roles, immigration and the abolition of the capital punishment; some Old Leftists outright oppose the New Left positions on these issues. Since the mid 1970s with the advent of revisionist movements such as Eurocommunism (and earlier in the Anglosphere, the New Left), some parties on the far left in the West have begun to adopt homosexual rights from the New Left as part of their platform while parties in the East such as the Communist Party of Greece and the Communist Party of the Russian Federation have rejected this move and continue to focus exclusively on working class as the Old Left. The party voted against the Civil Partnerships Bill proposed by Syriza, responding: "With the formation of a socialist communist society, a new type of partnership will undoubtedly be formed—a relatively stable heterosexual relationship and reproduction". Militant was a Trotskyist entryist group in the British Labour Party, based around the Militant newspaper launched in 1964. According to Michael Crick, its politics were influenced by Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Lenin and Leon Trotsky and "virtually nobody else". Militant has been cited as an example of left wing opposition to feminism and gay rights initiatives within the labour movement in the early 1980s, specifically within the context of reaction to the financial support given to gay rights groups by the Greater London Council under the leadership of Ken Livingstone. While Militant was present in Labour Party women's sections, claiming forty delegates attended the Labour Party women's conference in 1981, it opposed feminism which declared that men were the enemy, or the cause of women's oppression.
Иммиграция
Ескі солшылдар кейде иммиграцияға қарсы ұстаным қабылдап, елдің этникалық біртектілігін сақтауға бағытталған саясатты қолдады. Австралияның премьер-министрі Джон Кертин, Австралияның Еңбек партиясының мүшесі болған, «Ақ Австралия» саясатын нығайтып, оны қорғай отырып былай деді: «Бұл ел Оңтүстік теңізде британдық ұлттың алғы шебін құру үшін бейбіт түрде келген адамдардың ұрпақтарының мәңгілік үйі болып қала береді». 1960 жылдары Австралияның Еңбек партиясын басқарған тағы бір ескі солшыл Артур Калвелл «Ақ Австралия» саясатын қатты қорғап, былай деді: «Мен өзімнің ақ теріммен мақтанамын, қытайлар сары терілерімен, жапондар қоңыр терілерімен, ал үндістер қарадан кофе түсіне дейінгі әртүрлі түстерімен мақтанады. Өзінің нәсілімен мақтанбайтын адам ер адам емес. Австралиялық қоғамды нәсілшіл деп айыптауға тырысатын әркім, олар осы елді ақ нәсіл үшін сақтағысы келгендіктен, біздің ұлтқа зор зиян келтіреді. Мен Австралияның көпұлтты қоғамға айналуы және оның өмір сүруі мүмкін емес деген ойдан саналы түрде бас тартамын». Солшыл лейбористер шектеусіз иммиграцияны жалақыны төмендету үшін иеленушілердің амалы ретінде қарады, нәтижесінде кәсіподақтардың басшылығы иммиграцияны кеңейтуге күмәмен қарады. 2015 жылға дейін Берни Сандерс ашық шекараларды «Кох ағайындыларының ұсынысы» деп сынады, бірақ кейіннен иммиграцияны қолдайтын Жаңа солшыл позициясына көшті.
The Old Left sometimes took a stance hostile to immigration, promoting policies that would preserve the ethnic homogeneity of the country. Australian Prime Minister John Curtin, who was part of the Australian Labor Party, reinforced the White Australia Policy and said the following in his defense: "This country shall remain forever the home of the descendants of those people who came here in peace in order to establish in the South Seas an outpost of the British race." Arthur Calwell, another Old Leftist who led the Australian Labor Party in the 1960s, strongly defended the White Australia Policy and said the following: "I am proud of my white skin, just as a Chinese is proud of his yellow skin, a Japanese of his brown skin, and the Indians of their various hues from black to coffee coloured. Anybody who is not proud of his race is not a man at all. And any man who tries to stigmatize the Australian community as racist because they want to preserve this country for the white race is doing our nation great harm I reject, in conscience, the idea that Australia should or ever can become a multi racial society and survive." Left wing Labor members perceived unrestricted immigration as a ploy by owners to drive down wages, resulting in the leadership of labor unions often being skeptical of expanded immigration. As late as 2015, Bernie Sanders criticized open borders a "Koch brothers proposal", although he later switched to the more New Left position welcoming to immigration.
Гомосексуализм
Коммунистік басшылар мен зиялылар ЛГБТ құқықтары мәселесінде әртүрлі пікірлер білдірді. Маркс пен Энгельс бұл тақырыпта аз жазды; Маркс, әсіресе, жалпы сексуалдық туралы сирек пікір айтты. Норман Марковиц «Саяси істер» журналында былай деп жазады: «Шындығында, Маркс бұл мәселеге ден қоймайтынын, ал Энгельс осы мәселеге қатысы бар адамдарға ашық қарсылық танытатынын көруге болады». Себебі Энгельс жеке өмірінде еркектердің гомосексуализмін сынап, оны ежелгі гректердің педерастикасымен байланыстырып, «ежелгі гректер содомияның (кнабенлибе, яғни «балаларға құштарлық» немесе педерастика) ұятты әдетіне салынып, өздерінің құдайларын да, өзін де Ганимед аңызымен лайлады» деді. Энгельс сондай-ақ педерасттер қозғалысы «жеңіске жетпей қалмайтынын» айтты. «Соғыс – құрттарға, бейбітшілік – құрттарға» деген ұран енді қолданылады. Энгельс сонымен қатар доктор Карл Боруттауды жеке өмірінде «гей пик» (Schwanzschwule) деп атады. Гомосексуализм туралы энциклопедияның 2-томы Маркс пен Энгельстің гомосексуализмге деген көзқарасы туралы былай дейді: «Маркс пен Энгельс бұл мәселені ойлағанда, олардың жеке өзі гомофобиялық екендігіне күмән жоқ, бұл туралы 1869 жылы Жан Батист фон Швайцерге жазылған хаттарда көрсетілген, ол неміс социалистік бәсекелесі болды. Швайцер паркте моральдық құқық бұзғаны үшін тұтқындалды, Маркс пен Энгельс оны қорғау комитетіне қосылудан бас тартқаннан басқа, олар бұл жағдай туралы жеке пікірлерінде ең арзан әзілдерге жүгінді». 1933 жылы Иосиф Сталин бүкіл Кеңес Одағының қылмыстық кодексіне 121-бапты қосты, ол еркектердің гомосексуализмін бес жылға дейін қатаң түрмемен жазаланатын қылмыс деп жариялады. 121-баптың нақты себебі тарихшылар арасында даулы. Заң туралы ресми үкіметтік мәлімдемелер гомосексуализмді педофилиямен шатастырып, оның тек фашистер мен аристократия арасында таралғаны туралы сеніммен байланысты болды. Заң Кеңес Одағы тарағанға дейін күшінде болды және 1993 жылы жойылды. 20 ғасырда гей ерлерге көптеген коммунистік партиялар мүшеліктен бас тартты немесе оларды партиядан шығарды, өйткені көптеген коммунистік партиялар Кеңес Одағы белгілеген әлеуметтік үлгіге еліктеді. Батыс кеңес идеяларына осылай мойынсұнбады. Батыстың коммунистік партияларының гей мүшелерінің арасында Марк Эштон, «Лесбиянкалар мен гейлер таушыларды қолдайды» және ЛГБТ құқықтарын қорғаушы, Ұлыбритания Коммунистік партиясының мүшесі; және Гарри Хей, гейлер құқықтары жөніндегі белсенді, еңбек қорғаушы, америкалық үндістердің азаматтық құқықтары үшін күрескен, Маттахин қоғамын құрған, Лос-Анджелес гейлерді азат ету майданының негізін қалаушы және АҚШ Коммунистік партиясының мүшесі бар. Молдова Республикасының Социалистер партиясы (PSRM) Молдовадағы ЛГБТ құқықтарына қарсы күреседі және «АҚШ көмегімен Молдовадағы жамандықтардың таралуына қарсы тұру» үшін ұлтшыл, оңшыл және діни қозғалыстармен жұмыс істейді; Молдова Республикасының Коммунистер партиясы (PCRM) ұқсас ұстанымдарды ұстанады. 2013 жылы Ресей Федерациясының Коммунистік партиясы (КПРФ) гейлерге қарсы заңды қолдады. Грек Коммунистік партиясы (KKE) 2015 жылы бір жынысты азаматтық одақтарды енгізуге қарсы дауыс берді, бірақ гомофобияны және жалпы дискриминацияны сынға алды.
Communist leaders and intellectuals took many different positions on LGBT rights issues. Marx and Engels wrote little on the subject; Marx in particular commented rarely on sexuality in general. Writing for Political Affairs, Norman Markowitz writes: "Here, to be frank, one finds from Marx a refusal to entertain the subject, and from Engels open hostility to the individuals involved". This is because in private Engels criticized male homosexuality and related it to ancient Greek pederasty, saying that "[the ancient Greeks] fell into the abominable practice of sodomy [Knabenliebe, meaning 'boy love" or pederasty] and degraded alike their gods and themselves with the myth of Ganymede". Engels also said that the pro pederast movement "cannot fail to triumph. Guerre aux cons, paix aus trous de cul [war on the cunts, peace to the arse holes] will now be the slogan". Engels also referred to Dr. Karl Boruttau as a Schwanzschwule ("gay prick") in private. The Encyclopedia of Homosexuality is unequivocal on Marx and Engels view of homosexuality, stating in volume 2: "There can be little doubt that, as far as they thought of the matter at all, Marx and Engels were personally homo phobic, as shown by an acerbic 1869 exchange of letter on Jean Baptiste von Schweitzer, a German socialist rival. Schweitzer had been arrested in a park on a morals charge and not only did Marx and Engels refuse to join a committee defending him, they resorted to the cheapest form of bathroom humor in their private comments about the affair". In 1933, Joseph Stalin added Article 121 to the entire Soviet Union criminal code, which made male homosexuality a crime punishable by up to five years in prison with hard labor. The precise reason for Article 121 is in some dispute among historians. The few official government statements made about the law tended to confuse homosexuality with pedophilia and was tied up with a belief that homosexuality was only practiced among fascists or the aristocracy. The law remained intact until after the dissolution of the Soviet Union and was repealed in 1993. Gay men were sometimes denied membership or expelled from Communist parties across the globe during the 20th century as most Communist parties followed the social precedents set by the Soviet Union. The West was less beholden to Soviet ideas. Notable Western gay members of Communist parties included Mark Ashton, founder of Lesbians and Gays Support the Miners and LGBT rights advocate, a member of the Communist Party of Great Britain; and Harry Hay, a gay rights activist, labor advocate, Native American civil rights campaigner, Mattachine Society founder, co founder of Los Angeles Gay Liberation Front, and a member of the Communist Party USA. The Party of Socialists of the Republic of Moldova (PSRM) is a party which strongly opposes LGBT rights in Moldova and works with nationalist, right wing and religious movements to counter the "promotion of vice spread with the help of the US in Moldova"; the Party of Communists of the Republic of Moldova (PCRM) holds similar positions. The Communist Party of the Russian Federation (KPRF) supported an anti gay law in 2013. The Communist Party of Greece (KKE) voted against the introduction of same sex civil unions in 2015, but has also criticized homophobia and discrimination in general.
Жаңа солшылдықтың пайда болуы
Жаңа солшылдық алғаш Ұлыбританиядағы наразылық білдірген зиялылар мен университет топтарында пайда болды, кейін АҚШ және Батыс блогындағы университеттерде тарады. Неміс сыншы-теоретигі Герберт Маркузе «Жаңа солшылдықтың әкесі» деп есептеледі. Маркузе таптық күрес теориясын және марксистік еңбек мәселелеріне деген қызығушылықты қабылдамады. Лешек Коляковски айтуынша, Маркузе «барлық материалдық мәселелер шешілгендіктен, моральдық талаптар мен тыйымдар енді маңызды емес» деген пікірді қорғады. Ол адамның эротикалық табиғатын адамзаттың нағыз азаттығы деп санады, бұл Джерри Рубин сияқтылардың утопиялық идеяларына ықпал етті. 1943-1950 жылдар аралығында Маркузе АҚШ-тың Стратегиялық қызметтер кеңсесінде (Орталық барлау агенттігінің ізашары) қызмет етті және Совет Одағы Коммунистік партиясының идеологиясын «Советтік марксизм: Сыни талдау» (1958) кітабында сынады. Оқуын аяқтағаннан кейін, 1960-1970 жылдары ол Жаңа солшылдықтың және Батыс Германия, Франция және АҚШ студенттік қозғалыстарының ең көрнекті теоретигі ретінде танылды.
The New Left arose first among dissenting intellectuals and campus groups in the United Kingdom and later alongside campuses in the United States and in the Western bloc. The German critical theorist Herbert Marcuse is referred to as the "Father of the New Left". Marcuse rejected the theory of class struggle and the Marxist concern with labor. According to Leszek Kołakowski, Marcuse argued that since "all questions of material existence have been solved, moral commands and prohibitions are no longer relevant". He regarded the realization of man's erotic nature as the true liberation of humanity, which inspired the utopias of Jerry Rubin and others. Between 1943 and 1950, Marcuse worked in U. S. government service for the Office of Strategic Services (predecessor of the Central Intelligence Agency) and criticized the ideology of the Communist Party of the Soviet Union in the book Soviet Marxism: A Critical Analysis (1958). After his studies, in the 1960s and the 1970s he became known as the pre eminent theorist of the New Left and the student movements of West Germany, France and the United States.