Кіріспе

Канадалық құрылғы гей ерлерді анықтауға арналған. "Жеміс машинасы" – бұл машина емес, 1960 жылдары Карлтон университетінің психология профессоры доктор Фрэнк Роберт Уэйк жасаған психологиялық тесттер жиынтығы. Доктор Уэйктің зерттеу бағдарламасы Канада үкіметіне мемлекеттік қызметте жұмыс істейтін гей ерлерді анықтауға немесе гейлердің мемлекеттік қызметке орналасуына кедергі келтіруге көмектеседі деп күтілген. Бақылаушыларға эротикалық суреттер, "гомосексуалдық сөздер", сондай-ақ тер мен пульсті өлшейтін өтірік анықтағыштың алғашқы нұсқасы көрсетілді. Аппараттың мақсаты – эротикалық суреттер мен сөздерге жауап ретінде көздің қарамағының кеңеюін өлшеу (көзілдік реакция тесті). Бұл құрылғыны RCMP идентификациялық бөлімі жасады. Зерттеу бағдарламасы 1960-1964 жылдары аралығында мемлекеттік қызметтен, Корольдік Канадалық атты полициясынан (RCMP) және Канада Қарулы Күштерінен (CAF) барлық гей ерлерді жою науқанының бір бөлігі ретінде қолданылды. Мыңдаған канадалық жұмысынан айырылды немесе өз еркімен кетті, ал көптеген адамдар өзіне қол жұмсады. Жобаға қаржыландыру 1960 жылдардың соңында тоқтатылса да, RCMP тергеуді жалғастырды және 9000-нан астам адам туралы ақпарат жинады. Машина тіс дәрігерлері қолданатын орындыққа ұқсас болды. Оның алдында суреттерді көрсетуге арналған қара жәшік орналасқан. Суреттер күнделікті жағдайлардан бастап ерлер мен әйелдердің жыныстық сипаттағы суреттеріне дейін әртүрлі болды. Бұрын анықталғандай, көздің қарамағы суретке қызығушылық деңгейіне байланысты кеңейеді, бұл әдіс "көзілдік реакция тесті" деп аталды. Алғашқыда адамдарға машинаның мақсаты стресс деңгейін бағалау деп айтылды. Оның нақты мақсаты кеңінен таралғаннан кейін, оған еріктілердің саны азайды.

Қателік сынақ параметрлері

"Жеміс машинасының" жұмыс істеу механизмі псевдоғылыми болды, ал оның нәтижелері дәл емес еді. Біріншіден, оқушының реакциясын тексеру қате пікірлерге негізделген: таңдалған визуалды стимулдар 1960 жылдарғы технологиямен ғылыми тұрғыдан өлшенетін нақты бір бейістік реакцияны тудырады деген; гомосексуалдар мен гетеросексуалдар осы стимулдарға оларды жіктеу үшін жеткілікті жиілікпен әртүрлі жауап береді деген; және жыныстық бағдардың тек екі түрі ғана бар деген. Әдістің бір физиологиялық кемшілігі – зерттеушілердің оқушылардың мөлшерінің әртүрлілігін және көздер арасындағы қашықтықты ескермегендігі болды. Сара Фодидің 2018 жылғы "Жеміс машинасы" деректі фильмінде осы жобаның зардап шеккен бірнеше адамға тигізген әсері көрсетілген.