Кіріспе

Альфред Кинси және басқалардың адамның жыныстық мінез-құлқы туралы екі кітабы.

Кинсидің баяндамалары – Альфред Кинси, Уорделл Померой, Клайд Мартин және (әйелдердегі жыныстық мінез-құлқы үшін) Пол Гебхард жазған, W. B. Saunders баспасынан шыққан, адамның жыныстық мінез-құлқы туралы екі ғылыми кітап: «Адамның жыныстық мінез-құлқы» (1948) және «Адамның жыныстық мінез-құлқы» (1953). Кинси – Индиана университетінің зоологы және Жыныстық, гендерлік және репродукциялық зерттеулер институтының (көбінесе Кинси институты деп аталады) негізін қалаушы. Жан Браун, Корнелия Кристенсон, Дороти Коллинз, Хедвиг Лесер және Элеонора Рор кітаптың бетінде зерттеушілердің көмекшілері ретінде көрсетілген. Элис Филд – Нью-Йоркте жыныстық зерттеуші, криминолог және әлеуметтанушы; ол «Адамның жыныстық мінез-құлқы» кітабы бойынша ғылыми серіктес ретінде құқықтық мәселелерге көмек көрсетті. «Адамның жыныстық мінез-құлқы» атты еңбектегі талдау мен қорытындыларға негізделген әлеуметтану деректері он бес жыл ішінде шамамен 5300 ер адамнан жиналды. «Адамның жыныстық мінез-құлқы» әйелдермен жеке сұхбаттасу арқылы 6000-ға жуық әйелдің қатысуымен жасалды. Соңғысында Кинси әйелдердің түрлі жыныстық белсенділікке қатысу жиілігі туралы мәліметтерді талдап, жас, әлеуметтік-экономикалық жағдай және діни сенімдер сияқты факторлардың жыныстық мінез-құлқына қалай әсер ететінін зерттеді. Екі кітап та бірден ғылыми қауымдастық пен жалпы жұртшылық арасында қырқыс дау тудырды, себебі олар жыныстық қатынас туралы қалыпты көзқарастарға қарсы шығып, бұрын талқыланбаған тақырыптарды қозғады. Кинсидің зерттеу әдістерінің дұрыстығы кейде күмәндандырылды. Дегенмен, Кинсидің еңбегі новаторлық және барлық уақыттағы ең танымал жыныстық зерттеулердің бірі саналады.

Негізгі мәліметтер мен әдіс

Жыныстық мінез-құлық туралы сауалнамалар американдық қоғамда бұрын-соңды болмаған деп есептелді, дегенмен Клелия Дуэль Мошер Виктория дәуіріндегі әйелдер арасында сауалнама жүргізген болатын. Сапалық зерттеулерді Хавелок Эллис және Магнус Хиршфельд жасады, бірақ бұл зерттеушілер сандық деректерді жинауға тырыспады. Кинси ондаған жылдық зерттеулер нәтижесінде академиялық беделге ие болды және Рокфеллер отбасы қолдаған қайырымдастық ұйымдарының қолдауын алды, бұл оған кең ауқымды талдау жүргізуге мүмкіндік берді. Оның зерттеуі ауқымы жағынан бұрын-соңды болмаған, ол 18 000 адаммен сұхбаттасты. Деректер негізінен зерттеушілер жаттап алған, бірақ жауап парағында белгіленбеген, құрылымдық сауалнама бойынша жүргізілген субъективті есептерге негізделген сұхбаттар арқылы жиналды. Жауап парақтары осылай кодталды, себебі жауап берушілердің құпиялылығын сақтау қажет болды, ал жауаптар алдын ала анықталған символдарды пайдалана отырып, бос торға енгізілді. Ақ нәсілді ер адамдардың 11,6% (20-35 жас аралығы) өмірі бойында 3 бағасын алды (гетеросексуалдық және гомосексуалдық тәжірибе/жауап шамамен тең). Зерттеу сондай-ақ, сауалнамаға қатысқан американдық ер адамдардың 10% -ы "16 мен 55 жас аралығында кем дегенде үш жыл бойы, көбінесе немесе толығымен гомосексуалдық қатынаста болды" (Кинси шкаласы бойынша 5-тен 6-ға дейін) екенін көрсетті. Жалғыз әйелдердің 7% (20-35 жас) және бұрын үйленген әйелдердің 4% (20-35 жас) осы кезеңде Кинсидің гетеросексуалдық-гомосексуалдық рейтинг шкаласы бойынша 3 бағасын алды (гетеросексуалдық және гомосексуалдық тәжірибе/жауап шамамен тең). 20-35 жастағы әйелдердің 2-6% тәжірибеде/жауапта аздап гомосексуалдық, ал 20-35 жастағы үйленбеген әйелдердің 1-3% тәжірибеде/жауапта толығымен гомосексуалдық болды.

Ерлі-зайыптылардың жыныстық қатынасы

Әйелдердің ересек жас шағының басында аптасына 2,8 рет, 30 жасқа келгенде аптасына 2,2 рет, ал 50 жасқа келгенде аптасына 1,0 рет некелік қатынаста болғаны туралы мәлімдеме жасады. Кинси болжамы бойынша, барлық үйленген еркектердің шамамен 50% өмірінде бір рет некеден тыс қатынасқа түскен. Зерттеуге қатысқан әйелдердің 26% -ы 40 жасқа дейін некеден тыс қатынасқа түскен. 26-дан 50 жасқа дейінгі әйелдердің 6-дан 10-ға дейінгі біреуі некеден тыс қатынаста болған. Дегенмен, Кинси кем дегенде бір жыл бірге тұрған жұптарды "үйленген" деп санап, некеден тыс қатынас туралы статистиканы жоғарылатқан.

Садо-мазохизм

Әйелдердің 12% -ы мен еркектердің 22% -ы садомазохистік әңгімеге эротикалық жауап бергенін хабарлады.

Сын

Кинсидің есептеріндегі статистикасы ол жариялаған кезде де, қазіргі күнде де сыналып келеді. Кинси 100 000 сұхбаттан тұратын толыққанды есеп дайындауды жоспарлаған және 1948 жылғы алғашқы жарияланымды алдын алағы прогресс есебі деп есептегенімен, ғалымдар есептердің әдістемесіндегі үлгіні іріктеу және үлгілік қиыстыққа қатысты сын айтқан. Зерттеушілердің атап көрсеткен басты мәселелері – Кинси деректерді жинағанда кездейсоқ іріктеу әдістерін қолданбаған, үлгілерінің маңызды бөлігі түрмедегілер мен еркектерден ақы төлеп қызмет алатындардан құралған, ал тыйым салынған тақырыптар туралы сұхбат беруге келіскен адамдардың өзіндік таңдауға бейімділігін тудыруы мүмкін. Бұл мәселелер жалпы халықтың қалып-құлықтарын анықтау үшін үлгінің тиімділігін төмендетуі мүмкін.

Статистика

1948 жылы, түпнұсқа басылыммен бірдей жылда, Америка статистикалық қауымдастығының комитеті, оның ішінде Джон Туки сияқты көрнекті статистиктер, сынама алу процедурасын айыптады. Кинсимен өткен шиеленісті кездесуде Туки тіпті кездейсоқ таңдалған үш-бес адамнан тұратын үлгінің, Кинси үлгісіндегі жүздерге қарағанда артық екенін мәлімдеді. 1954 жылы Уильям Геммелл Кокран, Фредерик Мостеллер, Джон Туки және В. О. Дженкинс сияқты жетекші статистиктер Америка статистикалық қауымдастығы үшін Кинсидің 1948 жылғы «Ер адамның сексуалдық мінез-құлқы» есебін сынап, былай деді:

«Критиктердің наразылықтары негізді, себебі [Кинси 1948] кітабындағы ең қызықты және қоздыратын көптеген мәлімдемелер ұсынылған деректерге негізделмеген, және мәлімдемелер қандай дәлелдерге сүйенгені оқырманға түсінікті емес. Бұдан әрі, кітапта ұсынылған деректерден жасалған қорытындылар көбінесе KPM [Kinsey, Pomeroy, and Martin] тарапынан тым батыл және сенімді түрде айтылады. Жиынтық алғанда, бұл наразылықтар кітаптағы жазбалардың көпшілігі жақсы ғылыми жазу деңгейінен төмен екенін көрсетеді». Жауап ретінде Пол Гебхард, Кинсидің жақын әріптесі, «Адамның сексуалдық мінез-құлқы» кітабының авторларының бірі және Кинсидің сексуалдық зерттеулер институтының директорының орынбасары, Кинси деректерін күдікті ластаушылардан тазартты, мысалы, негізгі үлгідегі түрмедегілерден алынған барлық материалдарды жойды. (Гебхард Кинсимен жұмыс істеген кезде, әсіресе түрмедегілерді пайдалану туралы үлкен алаңдаушылық білдірген, бірақ сол кезде Кинси оның сөзін кесіп тастаған.) 1979 жылы Гебхард (Алан Б. Джонсонмен бірге) «Кинси деректері: 1938–1963 жылдар аралығында институт жүргізген сұхбаттардың шеттік кестелері» жариялады. Олардың қорытындысы, Гебхардты таң қалдырды, Кинсидің бастапқы бағалауларының ешқайсысы осы бұрмалаушылықтың әсеріне ұшырамады: яғни, түрмедегілер мен еркектердің жыныстық қызметін көрсетушілер Кинси сұхбаттасқан басқа да ер адамдармен бірдей статистикалық бейімділіктерге ие болды. Нәтижелерді тарихшы, драматург және гомосексуалдық құқықтар қозғалысының белсендісі Мартин Дуберман былай деп қорытты: «Кинсидің 37% (кем дегенде бір гомосексуалдық тәжірибесі бар ерлер) орнына Гебхард пен Джонсон 36,4% көрсетті; түрмедегілерді есепке алмағанда, 10% көрсеткіш (16 мен 55 жас аралығында кем дегенде үш жыл бойы «көп немесе аз гомосексуалдық» болған ерлер) ақ, жоғары білімді ерлер үшін 9,9% -ға, ал білімі аз болғандар үшін 12,7% -ға жетті». Кинси өзінің сынама алу процедураларына қатысты сынға қатты ренжіді, себебі ол кездейсоқ ықтималдық сынамасын пайдалану арқылы сексуалдық қатынас туралы табысты зерттеу жүргізудің жолы жоқ деп мәлімдеді. Кинсидің өмірбаянын жазған Джонатан Гатхорн Хардидің айтуынша, сексуалдық зерттеудің сезімтал сипаты, шынайы кездейсоқ үлгіге хабарласу, қазіргі заманғы сексуалдық зерттеулер көрсеткендей, өте жоғары бас тарту деңгейіне әкеледі. Гатхорн Хардидің өмірбаянында еріктілерге тым көп сенім арту туралы айып та сынға алынады. Барлық зерттеулер еріктілерге негізделген. Кинси топтың президенті немесе жетекшісін сұхбаттасуға келісуін сұрайды, содан кейін жетекшінің ықпалы оған топтан еріктілердің алғашқы топтарын, ерікті болып көрінгісі келмейтін, бірақ сұхбаттасуға келісетін екінші топты, содан кейін үшінші топты әкеледі, негізінен, құрбыларының қысымы арқылы. Бұл Кинсидің сұхбаттасу стилімен түсіндірілуі мүмкін, ол өзі немесе оның командасының жоғары даярланған мүшелері жүргізген тақырыптармен тереңдетілген әңгімелесуге назар аударды; олар сұхбаттасушымен қарым-қатынас орнатуға және оларды ыңғайлы және қауіпсіз сезінуге баса назар аударды. Қазіргі кездегі сұхбаттасушылар аз оқытылған және ғылыми көзқарасқа басымдық береді, бұл респонденттерге жеке мәліметтерді бөлісуге мүмкіндік бермейді. Кинси институты бұл айыпты жоққа шығарады, бірақ балалармен сексуалдық қатынаста болған ер адамдар сұхбаттасқандығын мойындайды, Кинси олардың «осындай табу тақырыптарға адал жауаптар» алу үшін олардың аты-жөнін жасыру қажеттілігімен теңестіріп, олардың қылмыстары жалғасатындығын мойындады. Тарихшы Питер Гей «Ер адамның сексуалдық мінез-құлқы» есебін «әдістемелік тұрғыдан сендіруге келмейді» деп сипаттады. Әлеуметтанушы Эдвард Лауманн Кинсидің есептері сексуалдық қатынастың биологиясымен шектелгенін және психологиялық және клиникалық ақпарат пен талдаудың жоқтығын және бұл «сексуалдық зерттеулердің академиялық сенімнің негізгі ағымына кірмегенін білдірді. Адамдар өздерінің беделін сақтап қалу үшін өздерін қауіпке тігеді». Лауманн «Кинси есебі үлкен мәдени оқиға болды» деп мойындады. Бірге, Кинсидің есептері үш ширек миллион дана сатылды және он үш тілге аударылды, және оларды 20 ғасырдың ең табысты және ықпалды ғылыми кітаптарының бірі деп санауға болады. Олар сонымен қатар сексуалдыққа қатысты қоғамдық пікірдегі өзгерістермен байланысты болды. 1960 жылдары, алғашқы ауыздық контрацептивтің енгізілуінен кейін, бұл өзгеріс сексуалдық революцияда көрінетін болды. Бұдан басқа, 1966 жылы Мастерс пен Джонсон сексуалдық физиологияға қатысты зерттеулерін қамтитын екі томдық еңбектердің біріншісін жариялады, Кинсиден он жылдан астам бұрын ұқсас табуларға тап болды. Коул Портердің «Too Darn Hot» әні есепке сілтеме жасайды.