Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пара – Бразилияның штаты, Бразилияның солтүстігінде орналасқан және төменгі Амазонка өзенімен кесіледі. Ол Бразилияның Амапа, Мараньяо, Токантинс, Мату-Гросу, Амазонас және Рорайма штаттарымен шектеседі. Солтүстік-батысында Гайана және Суринам елдерімен, ал солтүстік-шығысында Атлант мұхитымен шекаралас. Штаттың елордасы және ең ірі қаласы – Белем, ол Амазонка өзенінің сағасына жақын, Маражо шығанағында орналасқан. Бразилия халқының 4,1%-ын құрайтын бұл штаттың Бразилияның ЖІӨ-сінің 2,2%-ы ғана шамасында. Пара – Солтүстік аймақтың ең халқы көп штаты, онда 8,6 миллионнан астам адам тұрады және Бразилиядағы халық саны бойынша тоғызыншы орында тұр. Ауданы бойынша Бразилияның екінші ірі штаты, ауданы 1,25 млн км², тек Амазонас штатынан ғана кішкентай. Штаттың ең танымал нышандары – Амазонка өзені және Амазонка ормандары. Парада каучук (көмір ағаштарынан өндіріледі), кассава, асаи, ананас, какао, қара бұрыш, кокос, банан, махагони сияқты тропикалық қатты ағаштар, темір кені және боксит сияқты минералдар өндіріледі. Сантарем аймағында өсірілетін соя – жаңа тауар дақылы. Әр қазан айында Белемге жылдың ең маңызды діни мерекесі – Círio de Nazaré процессиясына ондаған мың туристер келеді. Елорданың тағы бір маңызды тартымдылығы – Амазонка өзеніндегі үлкен аралда дамыған және жойылған Марахоара мәдениетіне негізделген Марахо стиліндегі керамика.
Pará is a state of Brazil, located in northern Brazil and traversed by the lower Amazon River. It borders the Brazilian states of Amapá, Maranhão, Tocantins, Mato Grosso, Amazonas and Roraima. To the northwest are the borders of Guyana and Suriname, to the northeast of Pará is the Atlantic Ocean. The capital and largest city is Belém, which is located at the Marajó bay, near the estuary of the Amazon river. The state, which is home to 4.1% of the Brazilian population, is responsible for just 2.2% of the Brazilian GDP. Pará is the most populous state of the North Region, with a population of over 8.6 million, being the ninth most populous state in Brazil. It is the second largest state of Brazil in area, at , second only to Amazonas upriver. Its most famous icons are the Amazon River and the Amazon Rainforest. Pará produces rubber (extracted from rubber tree groves), cassava, açaí, pineapple, cocoa, black pepper, coconut, banana, tropical hardwoods such as mahogany, and minerals such as iron ore and bauxite. A new commodity crop is soy, cultivated in the region of Santarém. Every October, Belém receives tens of thousands of tourists for the year's most important religious celebration: the procession of the Círio de Nazaré. Another important attraction of the capital is the Marajó style ceramics, based on the vanished Marajoara culture, which developed on that very large island in the Amazon River.
Этимология
Мемлекеттің атауы тупи тілінен алынған "пара" топонимі – сөзбе-сөз "теңіз", бірақ кейде ірі өзендерді де білдіреді. Штаттың аты сол аттас өзеннен, яғни Амазонка өзенінің саласы – Пара өзенінен шыққан.
The state's name is a toponym of the Tupi word pará – literally "sea", but sometimes used to refer to large rivers. The state was named after the river of the same name, the Pará River, one of the tributaries of the Amazon River.
Тарих
1500 жылы испандық теңізші Висенте Яньес Пинсон Амазонка өзенінің сағасына алғашқы еуропалық болып жетті. 1542 жылдың 26 тамызында испандық Франсиско де Орельяна Эквадордың Кито қаласынан өзен арқылы Амазонка өзенінің сағасына жетті. 1637 жылдың 28 қазанында португалдық Педро Тейшера Белемнен шығып, Китоға бағытталды: экспедиция барысында ол Напо мен Агуарико өзендерінің қосылған жеріне, қазіргі Эквадор мен Перу арасындағы шекараға Португалияның, кейін Бразилияның иелігін белгілеп, Амазонканың көп бөлігін, соның ішінде қазіргі Пара аймағының барлық аумағын бағындырды. Көтерілістің түпкі себебінде Бразилия империясының Гран-Пара провинциясының консервативтік күштеріне қарсы, аймақты португалдық колония ретінде немесе тәуелсіз территория етіп сақтауды көздеген көтерілісшілерді қуу үшін жасалған әскери жинақылық болды. Бразилия үкіметінің орталықтандырылған билігінің шешімдеріне қатысу мүмкіндігі болмауына наразы болған көптеген жергілікті көшбасшылар провинциялық үкіметке қарсы наразылықтың күшеюіне себеп болды.
In 1500, the Spanish navigator Vicente Yáñez Pinzón was the first European to navigate the mouth of the Amazon River. On 26 August 1542, the Spaniard Francisco de Orellana reached the mouth of the Amazon River waterway, by river from Quito, Ecuador. On 28 October 1637, the Portuguese Pedro Teixeira left Belém and went to Quito: during the expedition, he placed a landmark in the confluence of the Napo and Aguarico, in the current border between Ecuador and Peru, to Portugal, and later to Brazil, getting the possession of most of the Amazon, including all of the current territory of Pará. At the bottom of the rebellion, there was a mobilization of the Brazilian Empire against the reactionary forces of the province of Grão Pará in expelling the insurgents who wanted to keep the region as a Portuguese colony or territory independent. Many of the local leaders, who resented the lack of political participation in decisions of the centralizer of the Brazil government, contributed to the climate of dissatisfaction against the provincial government.
Резеңке айналымы және минералдық қазбалау
Көтерілістен кейін 19-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың басында резеңке және латекс өндірісі арқылы жергілікті экономика қарқынды өсті. Осы кезеңде Амазонка аймағы бірдей шикізатты пайдалану арқасында екі ерекше экономикалық циклді бастан өткерді. Интендант Антонио Лемос Белем қаласындағы қалалық өзгерістердің негізгі қозғаушы күші болды, қала «Америкадағы Париж» (Paris n’America) деп аталды, бұл сол кездегі Париждің қала құрылысының ықпалына сілтеме, және Антонио Лемосқа осы қала құрылысы шабыт берді. Мысалы, осы кезеңде қала орталығы Үндістаннан әкелінген манго ағаштарымен тығыз жабылған, ал даму Париж үлгісімен үйлесімді болды. Резеңке өндірісінің екі циклының (1870–1920 және 1940–1945) төмендеуімен қатар, ауыр экономикалық тұрақсыздық келді, ол штаттың оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығының дамуымен 1960-1970 жылдары тоқтады. 1960-шы жылдардан бастап, бірақ негізінен 1970-шы жылдары өсім, негізінен штаттың оңтүстік-шығыс аймағындағы минералдарды өндіру арқасында, сондай-ақ Сера-дос Карахас тауларында темір және Сера-Пелада алтын өндірісімен үдеді.
After the revolt, the local economy grew rapidly during the 19th century and early 20th century by exploitation of rubber, the latex, by extracting it. At this period the Amazon experienced two distinct economic cycles with the exploitation of the same raw material. The intendant Antônio Lemos was the main character of the urban transformation that Belém experienced, which came to be known as Paris n’America (Paris in the America), as a reference to the influence of the urbanization that Paris had experienced at the time, which served as the inspiration for Antônio Lemos. During this period, for example, the city center was heavily lined with mango trees transported from India and development inspired by the model of Paris. With the decline of the two cycles of rubber (1870–1920 and 1940–1945), came a distressing economic stagnation, which stopped in the 1960s and 1970s, with the development of agricultural activities in the south of the state. From the decade of 1960s, but mainly in the 1970s, growth was accelerating with the exploitation of minerals mainly in the southeastern region of the state, as with iron extraction in the Serra dos Carajás and the Serra Pelada gold.
Климат
Тропикалық жаңбырлы орман климаты — тропикалық климаттың бір түрі, онда құрғақ маусым болмайды — барлық айларда орташа жауын-шашын мөлшері кем дегенде 60 мм болады. Бұл климат әдетте экватордан бес градусқа дейінгі ендіктерде кездеседі, ондағы аймақтарды аралық тропикалық конвергенция аймағы басымдықпен билейді. Экваторлық климат Кёппен климаттық жіктелімінде Af деп белгіленеді.
A tropical rainforest climate is a type of tropical climate in which there is no dry season — all months have mean precipitation values of at least It is usually found at latitudes within five degrees of the equator — which are dominated by the Intertropical Convergence Zone. The equatorial climate is denoted Af in the Köppen climate classification.
Өсімдіктер
Амазонка планетадағы қалған жаңбырлы ормандардың жартысынан астамын құрайды және әлемдегі ең үлкен және түрлерге ең бай тропикалық жаңбырлы ормандарды қамтиды. Ылғалды тропикалық ормандар – түрлерге ең бай биом, ал Америкадағы тропикалық ормандар Африка мен Азиядағы ылғалды ормандардан әлдеқайда түрлерге бай. Америкадағы тропикалық жаңбырлы ормандардың ең үлкен бөлігі болғандықтан, Амазония жаңбырлы ормандары теңдесі жоқ биологиялық әртүрлілікке ие. Әлемдегі барлық түрлердің үштен бірінен астамы Амазония жаңбырлы ормандарында мекендейді. Па́ра штатында планетаның ең жоғары биологиялық әртүрлілігі кездеседі.
The Amazon represents over half of the planet's remaining rainforests and comprises the largest and most species rich tracts of tropical rainforest in the world. Wet tropical forests are the most species rich biome, and tropical forests in the Americas are consistently more species rich than the wet forests in Africa and Asia. As the largest tract of tropical rainforest in the Americas, the Amazonian rainforests have unparalleled biodiversity. More than one third of all species in the world live in the Amazon rainforest The largest biodiversity of the planet is present across the state of Pará.
Демография
2022 жылғы IBGE мәліметтері бойынша, штат тарихи жерінде 8 120 131 адам тұрады. Халық тығыздығы: Қалалану: 75,2% (2006); Халық өсімі: 2,5% (1991–2000); Тұрғын үйлер: 1 754 000 (2006). Соңғы PNAD (Ұлттық үй шаруалықтарын үлгілеу бойынша зерттеу) санағы келесі деректерді көрсетті: 5 673 446 қоңыр (аралас нәсілді) адам (69,9%), 1 570 281 ақ нәсілді адам (19,3%), 793 621 қара нәсілді адам (9,8%), 69 180 үнді адам (0,9%), 12 432 азиялық адам (0,2%).
According to the IBGE of 2022, there were 8,120,131 people residing in the state. The population density was Urbanization: 75.2% (2006); Population growth: 2.5% (1991–2000); Houses: 1,754,000 (2006). The last PNAD (National Research for Sample of Domiciles) census revealed the following numbers: 5,673,446 Brown (Multiracial) people (69.9%), 1,570,281 White people (19.3%), 793,621 Black people (9.8%), 69,180 Amerindian people (0.9%), 12,432 Asian people (0.2%).
Этностық топтар
Халықтың көп бөлігі аралас, себебі үлкен жергілікті тұрғындар саны және, азырақ болғанымен, африкалық текті адамдар да бар. IBGE соңғы санағында (2010 жыл) 817 мың бразилиялық өзін жергілікті тұрғын деп атады, бұл ел халқының шамамен 0,26 пайызын құрайды. Параға көптеген португал, испан және жапон иммигранттары келді. Олар өздерінің тарихтарын Белемдегі "Халық ескерткішінің" "Висенте Сalles залында" тұрақты түрде сақтап келеді. Португал отарлаушыларын Иберия түбегіндегі саяси шиеленістерден қашқан испандар да ілесіп келді, онда соғыстар мен әлеуметтік толқулар болды. Жапондықтар аграрлық қауымдастықтар құрып, Томе-Асу сияқты қалаларға қоныстанды. Португал саяхатшылары мен миссионерлері 17 ғасырда бұл штатқа қоныстанды. 1616 жылдың қаңтарында португал капитаны Франсиско Кальдейра Кастелу Бранку жерді жаулауды бастап, болашақ штат астанасының ядросы – Рождество бекінісін құрды. Португалдық діни миссиялар осы жерден Мараньянның Сент-Луис бекінісіне дейінгі аумақта елді мекендер құруға қолданылды. Қоныс аударушылардың көп бөлігі Амазонка өзенімен жоғары қарай жүзіп өтті, себебі құрлықпен саяхаттау өте қиын болды. Португалдықтар Параға алғаш келді, соның нәтижесінде ас-тағамнан бастап сәулетке дейін әртүрлі салаларда үлкен үлес қосты. Амазонкаға қоныс аударған алғашқы жапондық иммигранттар 1926 жылдың 24 шілдесінде Жапонияның Кобе портынан шығып, сол жылдың 22 қыркүйегінде Рио-де-Жанейро мен Белемде тоқтағаннан кейін Томе-Асу қаласына жетті. Жапондықтар 1930 жылдары джут және қара бұрыш сияқты егістерді енгізді; джут өте сәтті болды, бұл аймақтық экономикада өсімге алып келді. 1970 жылдары жапон фермерлері Гавай папайясын және қарбызды өсіруді енгізді, оларға халықаралық сұраныс бар. Бразилиядағы үшінші ірі жапон этникалық қауымы Парада, шамамен 13 000 тұрғыны бар (Сан-Паулу және Парана штаттарындағы қоныстардан кейін ғана). Олар негізінен Томе-Асу, Санта-Изабел-ду-Пара және Кастанхал қалаларында тұрады. Парадағы итальяндық иммигранттар негізінен Италияның оңтүстігінен келді, олардың шығу тегі Калабрия, Кампания және Базиликата. Бұл эмиграция толқынының кезі еді. Олардың барлығы қоныс аударушылар және саудамен айналысты. Алғашқы итальяндық сауда 1888 жылы Сантаремде тіркелген. Иммигранттар Белем, Бревес, Абаэтетуба, Обидос, Ориксимина, Сантарем және Аленкерде отбасылық тамырларын жайды. Батыс Парадағы олардың қатысуы соншалықты айқын болды, Италия консулдығы штаттың итальяндықтар тұратын ең ірі қаласы – Обидоста кеңсе ашты. Консульство Ресифиде, Пернамбуко штатында орналасқан. Белемде итальяндықтар сауда және бөлшек сауда салаларында жұмыс істеді. Олар штат астанасының индустриализациясының басында (1895) маңызды рөл атқарды. 1920 жылғы санақ бойынша, Парада 1000-ға жуық итальяндық тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, жапондықтарды, итальяндықтарды және немістерді қуғынға салғаннан кейін, итальяндықтардың тағы бір толқыны келді. Француз иммигранттары сияқты, бұл толқынның итальяндықтары Парада тұрақтап қалмады. Ливандық иммигранттар 19 ғасырдың ортасында, резеңке өндірісінің өрбу кезінде және 1914 жылға дейін Параға келді. 15 000-нан 25 000-ға дейін сириялық-ливандық иммигранттар болды, олардың үштен бірі Акреге барды. Парада ливандықтар Белемде, сондай-ақ Камета, Мараба, Алтамира, Бревес, Монте-Алегре, Аленкер, Сантарем, Обидос, Соуре, Маракана, Абаэтуба және басқа да қалаларда қоныстанды. Бразилияға алғашқы француз иммигранттары 19 ғасырдың екінші жартысында келді, Белем-ду-Параның метрополиялық аймағындағы Беневидес колониясына қоныстанды. Француздар резеңке өндірісінің өрбуіне байланысты бұл аймаққа тартылып, ақырында Белемде қоныстанды, ол "Париж Н'Америка" деп аталды.
The majority of the population is mixed, due to the large indigenous population and, to a lesser amount, those with African ancestry. In the last IBGE census (2010), 817,000 Brazilians classified themselves as indigenous, about 0.26% percent of the country's population. Pará has attracted numerous Portuguese, Spanish, and Japanese immigrants. They have told their stories in a permanent space, the "Room Vicente Salles" of the "Memorial of the People", in Belém. The Portuguese colonists were followed by Spaniards fleeing wars and social unrest due to political disputes in the Iberian Peninsula. The Japanese have become established in agrarian communities, settling in towns such as Tomé Açu. Portuguese explorers and missionaries settled in the state in the 17th century. In January 1616, the Portuguese captain, Francisco Caldeira Castelo Branco began the occupation of the land, founding the Fort of the Nativity, nucleus of the future state capital. Portuguese religious missions were used to establish settlements between here and the Fort St. Louis of Maranhão. Most settlers sailed up the Amazon River as travel overland was extremely arduous. The Portuguese were the first to arrive in Pará, leaving contributions ranging from cuisine to architecture. The first Japanese immigrants who settled in the Amazon left the Port of Kobe in Japan, on July 24, 1926, and reached the city of Tomé Açu, on 22 September of that year, with stops in Rio de Janeiro and Belém. The Japanese introduced crops such as jute and black pepper in the 1930s; jute was so successful that it drove a boom in the regional economy. In the 1970s, Japanese farmers introduced cultivation of Hawaiian papaya and melon, for which there is international demand. The third largest ethnic Japanese community in Brazil is in Pará, with about 13,000 inhabitants (surpassed only by settlements in the states of São Paulo and Paraná). They live mainly in the cities of Tomé Açu, Santa Izabel do Pará, and Castanhal. Italian immigrants in Pará came predominantly from the south of Italy, originating in Calabria, Campania and Basilicata. It was a time of a wave of emigration. They were all settlers and devoted to trade. The first Italian trade was recorded in 1888 in Santarém. The immigrants planted family roots in Belém, Breves, Abaetetuba, Óbidos, Oriximiná, Santarém and Alenquer. The presence in western Pará was so pronounced that the Consulate of Italy established an office in Óbidos, which is the largest city populated by Italians in the state. The consulate was in Recife, Pernambuco. In Belém, the Italians worked in commercial and retail services. They were important during the beginning of the industrialization of the state capital (1895). According to the 1920 census, about 1,000 Italians lived in Pará. At the end of World War II, another wave of Italian immigrants arrived after the persecution of Japanese, Italians, and Germans. Similar to French immigrants, this wave of Italians did not remain in Pará. Lebanese immigrants arrived in Pará in the mid 19th century, at the time of the rubber boom, and through 1914. There were between 15,000 and 25,000 Syrian Lebanese immigrants, of whom one third went to Acre. In Pará, the Lebanese settled in Belem, and in the cities of Cametá, Marabá, Altamira, Breves, Monte Alegre, Alenquer, Santarém, Óbidos, Soure, Maracanã, Abaetetuba, among others. The first French immigrants arrived in Brazil in the second half of the 19th century, settling in the colony of Benevides, the metropolitan region of Belém do Pará. The French were attracted to the region because of the rubber boom, eventually settling in Belém, which became known as Paris N'América.
Білім
Португал тілі – ресми мемлекеттік тіл, демек мектептерде басты тіл ретінде оқытылады. Ағылшын және испан тілдері ресми жоғары мектеп оқу жоспарының құрамына кіреді.
Portuguese is the official national language, and thus the primary language taught in schools. English and Spanish are part of the official high school curriculum.
Экономика
Қызмет көрсету секторы ЖІӨ-нің ең ірі бөлігін құрайды – 40,9%, одан кейін өнеркәсіп секторы 36,3% үлеске ие. Ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің 22,8%-ын құрайды (2004 ж.). Пара 31,1% темір кені, 22,2% алюминий, 13,5% ағаш, 8,3% алюминий кені, 7,9% басқа кендер (2002 ж.) экспорттайды, бұл Бразилия экономикасының 1,8%-ын құрайды (2005 ж.). Тау-кен секторы мемлекеттің жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) 14%-ын құрайды, ол негізінен темір, боксит, марганец, әк тас және қалайы, сондай-ақ алтынның өндірілуінен туындайды. Алтын жақында ғана тарихтың ең ірі кен орындарының бірінен – Серра Пелададан өндірілді. Пара экономикасы өсімдіктерді өндіруге, ауыл шаруашылығына және мал шаруашылығына негізделген. Жердің байлығы мен маңызды гидрографиялық алабының арқасында қайықтар аймақтағы негізгі көлік құралы болып табылады. Гуарана – ұнтақ өндіріліп, стимулятор ретінде қолданылатын ағаш, ал анатто тұқымы – тамаққа қосылатын, күннен қорғайтын және бояу шығаруға қолданылатын жеміс. Маражо – әлемдегі ең үлкен теңіз аралы, оның аумағында елдегі ең ірі тау-кен аймақтарының бірі – Караджас таулары орналасқан. Бұл тау-кен провинциясында Companhia Vale do Rio Doce компаниясының Ферро-Каражас жобасы орналасқан. 2007 жылы кешен 296 миллион тонна темір кенін өндірді және оны Жапония, Германия, Италия, Франция және Испания сияқты көптеген елдерге экспорттады. Пара маниок, асаи, ананас, кокос (3-орын) және банан (6-орын) өндірісінде жетекші болып табылады. 2018 жылы Бразилияда 17,6 миллион тонна маниок өндірілді, ал Пара 3,8 миллион тонна өніммен елдегі ең ірі өндіруші болды. Пара сонымен қатар Бразилиядағы кокос өндірушілерінің ішінде де маңызды орынға ие. 2019 жылы 191,8 миллион жеміс жиналды, бұл елде 3-орынды баия және Сеарадан кейін иеленді. Какао өндірісінде Пара Бразилия өндірісінде көшбасшылық үшін Баиямен бәсекелесіп келеді. 2017 жылы Пара алғаш рет көшбасшылыққа қол жеткізді. 2019 жылы Пара тұрғындары 135 мың тонна какао, ал Баия тұрғындары 130 мың тонна какао жинады. Баияның какао өсіретін жері Параныкінен үш есе үлкен, бірақ Параның өнімділігі үш есе жоғары. Мұны мына факторлармен түсіндіруге болады: Баиядағы егістер көбінесе табиғаттан алынады, ал Парадағы егістер заманауи және коммерциялық сипатқа ие. Сонымен қатар, паралықтар өнімді және төзімді тұқымдарды қолданады, ал олардың аймағы Жәбірленуші қоқысқа қарсы тұруға мүмкіндік береді. 2018 жылы Пара банан өндірісі бойынша 6-орында болды. 2018 жылы Парада Бразилиядағы ірі қара малдың ең ірі саны болды – 20,6 миллион бас. Сан-Феликс-ду-Сингу қаласы 2,2 миллион жануармен елдегі ең ірі қала. Мараба 1 миллион жануармен елдегі 6-шы ірі қала. 20 негізгі мал тобын санағанда, Параның жеті аты-жөні кездеседі. Мұның себебі Пара муниципалитеттерінің аумағы өте үлкен. 2017 жылы темір кені секторында Пара елдегі екінші ірі өндіруші болды, өндірілген көлемі 169 миллион тоннаны құрады (ел өндірген 450 миллион тоннаның ішінде), құны 25,5 миллиард реалды құрады. Мыс өндірісінде Пара шамамен 980 мың тонна (Бразилиядағы 1,28 миллион тонна) өндірді, құны 6,5 миллиард реалды құрады. Алюминий (боксит) бойынша Пара Бразилияның барлық өндірісін жүзеге асырды (36,7 миллион тоннаның 34,5-і), құны 3 миллиард реалды құрады. Марганец бойынша Пара Бразилия өндірісінің көп бөлігін өндірді (3,4 миллион тоннаның 2,3-і), құны 1 миллиард реалды құрады. Алтын бойынша Пара Бразилияның үшінші ірі өндірушісі болды, 20 тонна алтын өндірілді, құны 940 миллион реалды құрады. Никель өндірісінде Гояс және Пара – елдегі жалғыз екі өндіруші, Пара өндіріс бойынша екінші орында тұр, ол 750 миллион реал құны бар 90 мың тонна өндірді. Пара қалайының үшінші ірі өндірушісі (4,4 мың тонна, құны 114 миллион реал). Пара Бразилиядағы коммерциялық минералдық өндірістің құнының 42,93%-ын құрады, бұл шамамен 38 миллиард реалды құрайды. Темір кен орындарының жақын орналасуына байланысты Марабада Siderúrgica Norte Brasil (Sinobras) құрылды. 2018 жылы компания елімізде өндірілген 35,4 миллион тонна шикі болаттың 345 мың тоннасын өндірді. Параның 2017 жылғы өнеркәсіптік ЖІӨ 43,8 миллиард реалды құрады, бұл ұлттық өнеркәсіптің 3,7%-ын құрайды. Салада 164 989 адам жұмыс істейді. Негізгі өнеркәсіптік секторлар: металл минералдарын өндіру (46,9%), электр энергиясы және су сияқты өнеркәсіптік қосымша қызметтер (23,4%), құрылыс (14,8%), металлургия (4,3%) және тамақ өнімдері (4,3%). Осы бес сектор мемлекеттік өнеркәсіптің 93,7%-ын құрайды.
The service sector is the largest component of GDP at 40.9%, followed by the industrial sector at 36.3%. Agriculture represents 22.8% of GDP (2004). Pará exports iron ore 31.1%, aluminium 22.2%, wood 13.5%, ores of aluminium 8.3%, others ores 7.9% (2002), representing 1.8% of the Brazilian economy (2005). The mining sector represents 14% of the gross domestic product (GDP) of the state, originated mainly from the extraction of iron, bauxite, manganese, limestone and tin, as well as gold, until recently extracted from one of the largest mines of recent history: Serra Pelada. The economy of Pará is based also on the extraction of vegetation, on agriculture and cattle raising. Thanks to the rich soil and the important hydrographic basin – boats are the main means of transport in the region. Guaraná, a tree from which a powder is produced and used as a stimulant, and annatto seeds, a fruit used for cooking, as a sunscreen and for dye extraction. Marajó – the biggest fluvial maritime island in the world, with an area of Its territory has one of the largest mining areas in the country, in the Carajás Mountains, a mining province where the Ferro Carajás Project is based, from Companhia Vale do Rio Doce. The complex produced 296 million metric tons of iron ore in 2007, exporting the product to many countries, among them Japan, Germany, Italy, France and Spain. Pará is the largest producer of cassava, açaí, pineapple coconut (3rd place) and banana (6th place). In cassava production, Brazil produced a total of 17.6 million tons in 2018. Pará was the largest producer in the country, with 3.8 million tons. Pará is also one of the largest Brazilian producers of coconut. In 2019, it was the 3rd largest producer in the country, with 191.8 million fruits harvested, second only to Bahia and Ceará. In the production of cocoa, Pará has been competing with Bahia for the leadership of Brazilian production. In 2017 Pará obtained the leadership for the first time. In 2019, people from Pará harvested 135 thousand tons of cocoa, and Bahians harvested 130 thousand tons. Bahia's cocoa area is practically three times larger than that of Pará, but Pará's productivity is practically three times greater. Some factors that explain this are: the crops in Bahia are more extractivist, and those in Pará have a more modern and commercial style, in addition to paraenses using more productive and resistant seeds, and their region providing resistance to Witch's broom. In 2018, Pará occupied the 6th national position in the banana production. In 2018, Pará had the 5th largest cattle herd in Brazil, with 20.6 million head of cattle. The city of São Félix do Xingu is the largest in the country, with 2.2 million animals. Marabá is the 6th largest city in the country in numbers, with 1 million animals. In the ranking of the 20 main herds, Pará has seven names. Part of this is due to the fact that the municipalities of Pará have gigantic territory. In 2017, in the iron ore sector, Pará was the 2nd largest national producer, with 169 million tons (of the 450 million produced by the country), at a value of R$25.5 billion. In copper, Pará produced almost 980 thousand tons (of the 1.28 million tons in Brazil), at a value of R$6.5 billion. In aluminum (bauxite), Pará carried out almost all Brazilian production (34.5 of 36.7 million tons) at a value of R$3 billion. In manganese, Pará produced a large part of Brazilian production (2.3 of 3.4 million tons) at a value of R$1 billion. In gold, Pará was the 3rd largest Brazilian producer, with 20 tons at a value of R$940 million. In nickel, Goiás and Pará are the only two producers in the country, with Pará being the 2nd in production, having obtained 90 thousand tons at a value of R$750 million. In tin, Pará the 3rd largest producer (4.4 thousand tons, at a value of R$114 million). Pará had 42.93% of the value of commercialized mineral production in Brazil, with almost R$38 billion. Due to the proximity of the iron ore mines, Siderúrgica Norte Brasil (Sinobras) was created in Marabá. In 2018, the company produced 345 thousand tons of crude steel, of the 35.4 million produced in the country. Pará had in 2017 an industrial GDP of R$43,8 billion, equivalent to 3.7% of the national industry. It employs 164,989 workers in the industry. The main industrial sectors are: Extraction of metallic minerals (46,9%), Industrial Public Utility Services, such as Electricity and Water (23.4%), Construction (14.8%), Metallurgy (4.3%) and Food (4.3%). These 5 sectors concentrate 93.7% of the state's industry.
Әуежайлар
Белем халықаралық әуежайы (BEL) Белем қаласының орталығынан 10 км қашықтықта орналасқан. Қазіргі уақытта ол жылына 2,7 миллион жолаушыға қызмет көрсетеді. Бұрын Валь-де-Каес әуежайы деп аталатын бұл әуежай, 2023 жылы өткізілген сауалнама бойынша әлемдегі үздік 10 әуежайдың қатарына енді.
Belém International Airport (BEL) is 10 km from the center of Belém. Currently it serves demand of 2.7 million passengers a year, in a constructed area of Traditionally called Val de Cães Airport, the airport was considered one of the 10 best in the world according to a survey carried out in 2023.
Порт
Белем портында мейрамханалар, өнер галереялары, кішкентай сыра қайнатушылығы, мұздақ дүкендері, қолөнер бұйымдары сататын орындар, аймақтық тағамдар сататын киосктер, кофеханалар, жәрмеңкелер мен шаралар өткізуге арналған алаң, 400 көрерменге шақталған театр және туристік кемежай бар.
The Port of Belém has restaurants, art galleries, a small brewery, ice cream shops, artisan stands, regional food kiosks, coffee houses, a space for fairs and events, a theatre for 400 spectators, and a touristic harbour.
Спорт
Белем қонақтар мен тұрғындарға спорттық іс-шаралар ұсынады. Мангуэирао стадионының архитектуралық жобасы 1969 жылдың тамызында жасалған. 2002 жылы, ашылғанына 24 жыл өткен соң, Мангуэирао Пара штатының Олимпиадалық стадионы ретінде қайта ашылды. Стадионның сыйымдылығы шамамен 50 000 адамға жетеді.
Belém provides visitors and residents with sport activities. The Mangueirão stadium architectural project is from August 1969. In 2002, 24 years after its inauguration, Mangueirão was reinaugurated as an Olympic stadium of Pará. The visiting capacity of the stadium is at around 50,000.
Ту
Пара штатының туындағы ақ жолақ зодиак белгісін, экваторды және Амазонка өзенін көрсетеді. Көк жұлдыз – Вирго шоқжұлдызындағы Спика жұлдызы, ол Бразилияның туында да штатты бейнелейді. Екі қызыл бөлік Кабанагем көтерілісінде Кабанос тарапынан төгілген қанды символдайды.
The white stripe in the Flag of Pará represents the zodiac, the Equator and the Amazon River. The blue star is Spica in the constellation Virgo, which is also depicted on the Flag of Brazil representing the state. The two red areas symbolize the blood shed by the Cabanos in the Cabanagem revolt.