Кіріспе

Нидерландтың агенттігі

Бас барлау және қауіпсіздік қызметі (Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst, AIVD) – Нидерландтың ішкі, сыртқы және сигналдық барлаумен айналысатын, ұлттық қауіпсіздікті қорғайтын және "Бес Көз" тобына шетелдік азаматтарды тергеуде көмектесетін агенттік. Оның әскери бөлімі – Қорғаныс министрлігіне бағынатын Әскери барлау және қауіпсіздік қызметі (MIVD).

Тарих

Голландияның барлау қызметінің тарихы 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде III Генералдық штабтың (GS III) құрылуымен басталады. Соғыс аяқталғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1919 жылы GS III орнына Centrale Inlichtingendienst (CI) келді. Нацистік Германия Нидерландыға басып кіргеннен кейін, эмиграциядағы голланд үкіметі CI-ді соғысқа қатысу үшін жеткіліксіз деп санады және 1942 жылы Bureau Inlichtingen (BI) құрды. Соғыстан кейін, 1945 жылы Нидерланды Ұлттық қауіпсіздік бюросын (Bureau voor Nationale Veiligheid) алмастырды, ал 1947 жылы ол кейіннен AIVD-нің алдағысы болатын Ішкі қауіпсіздік қызметі (Binnenlandse Veiligheidsdienst) (BVD) деп аталды. Шетелде барлау ақпаратын жинау үшін 1946 жылдан бері Шетелдік барлау қызметі – Buitenlandse Inlichtingendienst (BID), 1972 жылы Inlichtingendienst Buitenland (IDB) деп қайта аталды. Бұл қызмет Гааганың солтүстігіндегі Вассенаардағы Вилла Маархизеде орналасқан. IDB 1994 жылы ауыр ішкі дағдарыстардан кейін таратылды. Шетелдік барлау міндеті ақырында BVD-ге берілді, ол осылайша барлау және қауіпсіздік қызметінің біріктірілген құрылымына айналды. Осы себепті ол 2002 жылғы 29 мамырда Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) деп қайта аталды.

Миссия

AIVD негізінен Голландияның ұлттық қауіпсіздігіне қатысты ішкі әскери емес қауіптерге баса назар аударады, ал Әскери барлау және қауіпсіздік қызметі (MIVD) халықаралық қауіптерге, әсіресе әскери және мемлекеттік қолдауға ие қауіптерге, мысалы, тыңшылық сияқты қызметтерге назар аударады. AIVD ақпарат жинаумен және ұлттық қауіпсіздікке төнетін ішкі және сыртқы қауіптермен күресуге көмектесумен жүктелген.

Бас директорлардың тізімі

Қызмет мерзімі Аты-жөні 2011–2018 Роб Бертхоли 2018–2020 Др. Х. В. М. (Дик) Шуф 2020–қазіргі уақытқа дейін Эрик Акербум

Бақылау және есеп беру

Ішкі істер және Корольдік қатынастар министрі AIVD-нің іс-әрекеттеріне саяси жауапты. Бақылауды үш орган жүзеге асырады: Ақпараттық және қауіпсіздік қызметтерінің арнайы өкілеттіктерді пайдалануын тексеру жөніндегі комиссия (голланд тілінде: Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden, TIB), Бас штаттардың Екінші палатасы тағайындайды. Қадағалау комитеті (голланд тілінде: Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten, CTIVD) де Бас штаттардың Екінші палатасы тағайындайды. Ақпараттық және қауіпсіздік қызметтері жөніндегі комитет (голланд тілінде: Commissie voor de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten, CIVD), Бас штаттардың Екінші палатасында өкілдік ететін барлық саяси партиялардың басшыларынан құралады, бірақ 2009 жылға дейін Социалистік партия (SP) бұл комитетке кірмеді және кіргісі келмеді. AIVD өзінің бюджеті қосылған жылдық есепті жариялайды. Жарияланған нұсқада құпия деп саналатын ақпараттың бөліктері өңделген. AIVD-ге сот жеке азамат туралы барлық деректерді жариялауға мәжбүрлеуі мүмкін, бірақ ағымдағы істерге қатысты құпия ақпаратты сақтап қалуға құқылы. Жеке азаматтарға олардың деректері туралы бес жылдан кем мерзімдегі ақпарат ешқандай жағдайда ұсылмайды.

Қатты аю

2018 жылдың 25 қаңтарында de Volkskrant газеті мен Nieuwsuur телебағдарламасы 2014 жылы AIVD Cozy Bear тобының компьютерлеріне сәтті кіріп, Демократиялық Ұлттық Комитеттің бас кеңсесіне жасалған хакерлік шабуылды және одан кейін Ақ үйге жасалған шабуылды бақылағанын, сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік агенттігін (NSA) кибершабуыл туралы ең бірінші хабарлағанын мәлімдеді.

Танымал мәдениетте

In the Lair of the Cozy Bear (әлдебір голланд романының аудармасы – "Интхоль ван де Кози Беар") Кози Беар тобының ішкі әрекеттері туралы, AIVD-ге аттасқан американдық байланыс офицерінің көзқарасынан баяндалған оқиға.