Ха́кси Ху́ді: 650 жылдық дәстүр

Кіріспе

Хакси, Солтүстік Линкольншир азаматтық округіндегі дәстүрлі шара.

Хакси Худ – Англияның Солтүстік Линкольнширдегі Хакси қаласындағы дәстүрлі ойын. Ойынның мәні – үлкен футболдық қақтығыс ("свай") былғары түтікшені ("худ") қаладағы төрт пабтың біріне итеруден тұрады, ол келесі жылғы ойынға дейін сол пабта қалады. Ойын 6 қаңтарда, Рождествоның он екінші күні өтеді (егер 6-сы жексенбіге түсетін болса, онда шара сенбі күні өткізіледі).

Тарих

Хакси мен Вествудсайд Солтүстік Линкольнширдегі Аксхолм аралы деп аталатын аймақта орналасқан. Ресми дерек бойынша, 14 ғасырда Арал жер иесі Джон де Моубрейдің әйелі, леди де Моубрей, Вествудсайдке қарай, Хаксиден бөліп тұрған төбеден атпен келе жатқан. Төбеден өтер кезде оның жібектей мінген қалпағы желмен ұшып кетті. Далада 13 шаруа жұмыс істеп тұрды, олар көмекке асығып, қалпақтың артынан бүкіл егістікке қуды. Ақыры оны шаруалардың бірі ұстады, бірақ ледиге қайтаруға ұялып, екінші біреуіне берді. Ол қалпақты қайтарған шаруаға алғыс айтты, қалпақты ұстаған жұмысшы ақымақ болғанымен, ол өзін дворянша ұстағанын айтты. Осы батырлық әрекеті мен одан туған қуаныштан ол жыл сайын қалпақ үшін күресті қайта өткізу шартымен жер сыйлады. Ғасырлар бойы қайта жаңғырылып келген бұл оқиға "Хакси қалпағы" деп белгілі болды. Халық арасындағы әңгімелерде, дәстүрдің бастауы еске түспей кеткенде, түсініксіз нәрсені ұқсату үшін әңгімелер ойлап табылған. Алайда, "қалпақтың" шығу тегі туралы "ресми" әңгіме соншалықты еліктеулі емес. Басқалар қалпақтың Солтүстік Еуропадағы батпақ жерлерге жерленгендерде киілетін қалпақтармен ұқсастығын байқады және ойын батпақтардың шекарасында өтеді, онда тарихи емес құрбандықтардың табиғи түрде сақталған мумиялары табылған. Дегенмен, қалпақтар Скандинавияда, бірақ Ұлыбритания мен Ирландияда емес, жерленген денелермен бірге табылған. Әңгімеде аталған дворяндар шын мәнінде болған. Мұрағаттар көрсеткендей, Джон де Моубрей (29 қараша 1310 – 4 қазан 1361), 3-ші Аксхолм бароны, ледидің күйеуі болуы мүмкін. Бұл оқиға шамамен 1359 жылға дейін барады, осы жылы барон жалпы халыққа жер сыйлаған жарлыққа қол қойған. Осылайша, қалпаққа шамамен 650 жыл болды, бұл оны Англиядағы ең көне сақталған дәстүрге айналдырады. Ол басқа ауылдық бәсекелерге ұқсас, мысалы, Ашборнның Корольдік Шреветайд футбол, Седжфилд, Дурхам және Альнуиктегі Шреве сейсенбі футбол ойындары, Нортумберленд және Лестерширдегі Халлатон бөтелке тепкілеу жарысы. "Drink Old England Dry" (Roud 882) әні қалпақпен байланысты және басқа жерде сирек жазылған.

Haxey and Westwoodside lie in an area of North Lincolnshire known as the Isle of Axholme. The official story is that in the 14th century, Lady de Mowbray, wife of an Isle landowner, John De Mowbray, was out riding towards Westwoodside on the hill that separates it from Haxey. As she went over the hill her silk riding hood was blown away by the wind. Thirteen farm workers in the field rushed to help and chased the hood all over the field. It was finally caught by one of the farm workers, but being too shy to hand it back to the lady, he gave it to one of the others to hand back to her. She thanked the farm worker who had returned the hood and said that he had acted like a Lord, whereas the worker who had actually caught the hood was a Fool. So amused was she by this act of chivalry and the resulting chase, that she donated of land on condition that the chase for the hood would be re enacted each year. This re enactment over the centuries has become known as "The Haxey Hood". In folklore, when a custom is too old for its origins to be remembered, a story is often devised to rationalise what would otherwise be baffling. However the "official" story of the Hood's origins is not that unlikely. Others have noted possible similarities between the Hood and hoods worn by bog burials in Northern Europe and noted that the game takes place on the border of bogs where naturally preserved mummies of supposed prehistoric sacrifices have been found. However, hoods have been found on deposited bodies in Scandinavia but not in Britain or in Ireland. The nobles mentioned in the story did exist. Records show that John De Mowbray (29 November 1310 – 4 October 1361), the 3rd Baron Mowbray of Axholme, would be the most likely candidate for the husband of the lady. This would date the Hood to about 1359 when a deed granting land to commoners was enacted by the baron. This would make the Hood around 650 years old, making it likely to be the oldest surviving tradition in England. It has similarities to other village combats, such as Ashbourne's Royal Shrovetide Football, the Shrove Tuesday Football Games in Sedgefield, Durham and Alnwick, Northumberland and the Hallaton Bottle Kicking contest in Leicestershire. The song "Drink Old England Dry" (Roud 882) is associated with the hood and has only rarely been recorded elsewhere.

Өткізу орны

Хакси – Аксхолм аралының оңтүстік шекарасында орналасқан үлкен приход. Оған Хакси және Вествудсайд ауылдарымен қатар, Хай Бернхэм, Лоу Бернхэм, Ист Лунд және Грейзелунд кішкентай елді мекендері кіреді. Ескі кездерде Вествудсайд Парк, Ньюбигг, Незергейт, Апперторп (немесе Оверторп) және Коммонсайд деп бөлінген.

Ойын ойнау

Бастапқы әңгіменің он үш кейіпкері келесідей бейнеленген: Лорд, Ақымақ және он бір Боггин, олардың бірі – бас Боггин. Лорд пен бас Боггин қызыл аңшылық пальто киіп, гүлдер мен белгілермен безендірілген жоғары шляпа таққан. Лордтың қолында кеңсе таяғы да бар. Бұл – ортасында кері бұрылған он екі сабаннан жасалған таяқ. Олар он үш рет сабан бұтақтарымен және жоғарғы жағында қызыл лентамен байланған. Он үш сабан он екі апостолды, ал кері бұрылған сабан Яһуданы бейнелейді. Таяқ – қылыш пен сойысқан бұқаның қанының символы. Ақымақтың шалбары мен жоғары шляпасына түрлі-түсті мата тігілген. Ол гүлдермен және жыртық киімдермен безендірілген қауырсын киіп, бетін күйе мен қызыл охромен майлаған. Ол қамшы мен қарабидаймен толтырылған шұлық алып жүреді, осы шұлықпен жеткеннің бәрін ұрады. Қалған он Боггин қызыл свитер киген. Ойынды жергілікті тұрғындар ойнайды, бірақ кез келген адам қатыса алады. Ресми командалар жоқ, бірақ барлығы Худты өздерінің сүйікті пабына қарай итеруге тырысады. Ойын шамамен сағат 15:00-де он екі Сак Худты лақтырумен басталады. Бұл – оралып қалмауы үшін тігілген қаптар. Бұл – негізгі ойынға дайындық, көбінесе балаларға арналған. Жастар оларды лақтырғанда, алаңнан шығарып тастауға тырысады. Егер ұсталса, оны бірден ауаға лақтыруы керек, егер қарсыласы Боггин болмаса, онда Худ «боггин» болып, Лордқа қайтарылады, ол ойынды қайта бастайды. Алғашқы екі-үш Худты Боггиндер алаң шетінде тоқтатады және Лордқа қайтарады. Біраз уақыттан кейін Боггиндер Сак Худтарды алаңнан шығаруға рұқсат береді, оларды кейін екі фунттық сыйлық үшін қайтаруға болады. Осы ойын-сауықтан кейін көпшілікті қыздыру үшін Sway Hood әуеге лақтырылады. Регби стиліндегі скрем (немесе ресми атауы Sway) содан кейін Худқа жиналады және ойын шын мәнінде басталады. Мақсаты – Sway Hood-ты Хакси немесе Вествудсайдтағы төрт пабтың біріне жеткізу. Худты лақтыруға немесе онымен жүгіруге болмайды, ол «сейілдеу» арқылы баяу жылжытылады, яғни Худты және «сейілдеу» ішіндегі адамдарды өз пабына қарай итеру және тарту арқылы. Барлығы белгілі бір бағытта итеруге тырысса да, нақты ұйымдасқан командалар жоқ. Sway өте баяу жылжып, айналып, құлағанда жиі тоқтап, сазға батып қалған денелерді шығарып алуға мәжбүр болады. Қауіпсіздік ең маңызды мәселе, сондықтан барлық нәрсені Боггиндер қадағалайды. Лорд – төреші, ол ойынның әділ өтетінін қадағалайды. Кез келген уақытта сейілде 200-ге жуық адам және оларды шамамен 1000 адам бақылайды. Ойын бірнеше сағаттан бастап түнге дейін созылуы мүмкін. Сейілдеу жолындағы барлық нәрсе, соның ішінде қоршаулар мен қабырғалар құлайды. Боггиндердің тағы бір міндеті – Сейілдеу жолындағы барлық нәрсені бұзуын тоқтату. Ешкім Сейілдеу жүріп өтетін жолдарға көлік қоймайды, себебі оның себебі бар. 2002 жылы бірнеше жүргізуші Дюк Уильямның қарсы жағына тоқтады. Сейілдеу тікелей оларға қарай жүгіріп, бір көлікті жолдан 10 метр төменге, екіншісіне итеріп жіберді. Ойын Худтың бір пабқа жеткенде және үй иесі оған алдыңғы есігінен тигенде аяқталады. Үй иесі содан кейін жыл бойы Худты өз қамқорлығына алады және барлығына тегін сусын беруге міндетті. Жеңімпаз паб Худқа сыра құйып, оны бардың артына іледі (әр пабта осы мақсат үшін арнайы екі ілгек бар). Аңыз бойынша, бұрын оны пабтың отынында, сыраға малынғаннан кейін, түкірікте пісірген, содан кейін оны қатысушылар ішкен. Худ жаңа жылға дейін жеңіске жеткен пабта тұрады, оны Боггиндер келесі ойынға дейін жинап алады.

The thirteen characters from the original story are represented as follows: there is the Lord, the Fool and eleven Boggins, one of the Boggins being the chief Boggin. The Lord and chief Boggin are dressed in hunting pink (red) coats and top hats decorated with flowers and badges. The Lord also carries his wand of office. This is a staff made from twelve willow wands with one more upside down in the centre. These are bound thirteen times with willow twigs and a red ribbon at the top. The thirteen willow wands are supposed to represent the twelve apostles and the upside down one represents Judas. The staff is supposed to represent the sword and the blood from when the game was played with a bullock's head after it had been slaughtered. The Fool has multi coloured strips of material attached to his trousers and top. He wears a feathered hat decorated with flowers and rags, and his face is smeared with soot and red ochre. He carries a whip and sock filled with bran, with which he belabours anyone who comes within reach. The remaining ten Boggins wear red jumpers. The game is played by locals, although anyone can join in. There are no official teams, but everyone involved tries to push the Hood towards their favoured pub. Proceedings start at around 3pm with the throwing of twelve Sack Hoods. These are rolled hessian sacks sewn up to prevent them unrolling. This is a prequel to the main game, mainly for children. The youngsters in the crowd run for them when thrown and attempt to get them off the field. If they are tackled then they must immediately throw it in the air unless the challenger is a Boggin in which case the hood is ‘boggined’ and it is returned to the Lord who starts it off again. The first two or three of these are stopped by the Boggins on the edge of the field and the hoods returned to the Lord. After a while the Boggins let the Sack Hoods be taken off the field in which case they can be returned later for a cash reward, currently two pounds. After this bit of fun to warm up the crowd the Sway Hood is then thrown up in the air. The rugby type scrum (or Sway to give it its official title) then converges on the Hood and the game starts in earnest. The idea is to get the Sway Hood into one of the four pubs in either Haxey or Westwoodside. The Hood, which cannot be thrown or run with, is moved slowly by 'swaying', that is pushing and pulling the Hood and people within the 'Sway' toward the direction of their pub. Although everyone is trying to push in a particular direction, there are no real organised teams. The Sway makes very slow progress, as it snakes around, stopping quite often when it collapses, in order to pull bodies out, that became crushed into the mud. Safety is of prime concern and the whole thing is supervised by the Boggins. The Lord is referee and sees that the game is played fairly. At any one time there are usually around 200 people in the Sway and about one thousand people watching. Games can last anything from a couple of hours onwards and have been known to go on well into the night. Everything in the path of the Sway goes down before it, including hedges and walls. Another of the Boggins' jobs is to stop the Sway destroying everything in its path. Nobody parks on the roads where the Sway may go, and for good reason. In 2002, a couple of drivers parked opposite the Duke William. The Sway headed right for them and pushed one of the cars 10 feet down the road and into the other. The game ends when the Hood arrives at one of the pubs and is touched by the landlord from his front step. The landlord then takes charge of the Hood for the year, and is supposed to give everyone a free drink. The winning pub pours beer over the Hood and then hangs it behind the bar (each pub has two hooks especially for this purpose). According to legend, it used to be roasted on a spit over the pub fire having been doused with ale, which was then drunk by those present. The Hood hangs in the winning pub until New Year's Eve when it is collected by the Boggins in time for the next game.

2000 жылдан бері жеңімпаздар

Жыл Паб Уақыт кеткені Пікірлер2024Кингс Армс2023Локо~2:002022 COVID-19 пандемиясынан тоқтатылды2020Кингс Армс 2019Карпентерс Армс~3:00Бұл жылы Хакси шатырында Фрэнки тағы да үлкен рөл атқарды. Хаксилер карптар құрған тосқауылды бұзуға тырыспады. 2018Карпентерс Армс~2:00Капот төбеден көтерілген бойда Вествудсайдқа қарай баратыны анық болды. Капот Карпентерс Армсқа қарай жалғасты, Хакси аз қарсылық көрсетті. 2017Кингс Армс 2016Карпентерс Армс 2:00 Бастапқыда бұл жылы батысқа қарай жылжытуға күш салынды. Ол Хаксиге қарай жылмады, керісінше солтүстікке қарай Апперторп жолына, содан кейін батысқа қарай Уэствудсайдқа жылды. Ұйымдастырушылар оны Милл-Лейн арқылы Тауэр-Хиллге бұруға тырысты, бірақ тербелісті оңай бағындыруға болмады; ол Голлардс-Лейннен оңтүстікке қарай бұрылмас бұрын Апперторптан төмен қарай жалғасты. Хакси жақтастары соңғы сәтте қарсылық көрсетуді жалғастырды, тіпті Карпентерс Армстың сыртында соңғы тұғыр жасады; үй иесіне есіктегі тербелістен капотты ұстап алуға тырысқанда қиындықтар тудырды. 2015Локо 1:35 Он жылдық күтістен кейін, капот ақыры Локоға оралды. 15:50-де басталған ойын басында Вествудсайдқа бара жатқандай көрінді. Алайда, таудың басына жеткенде, ол тек бір жерге бет алды – герцог Уильямның қасынан өтті. Локоның иесі Джейми Бентам көпшілік алғыс айтқанда, тербелістен капотты қуана алды. Тамаша жағдайда рекордтық уақыт.2014Кингс Армс 2:05 Апта күніндегі жылдам капот, ауа-райы жақсы болды және көп адам қатысты.2013Кингс Армс 2:55 Оқиға сенбі күні болғандықтан, жергілікті тұрғындар қатысуды ең жақсыларының бірі деп сипаттады. Қаңтар айының басында жағдай өте жақсы болғандықтан, ойын далаға тез жетті. 2012 жылы "Худ" үшін күрес үш жарым сағатқа созылды, ал биылғы жылы ойын екі сағаттан кейін аяқталды. Хаксидің сыртындағы қысқаша қарсылық тез жеңілді және капот Локо мен өткен жылғы жеңімпаз герцог Уильямды басып өтті. Еңбекке шалқан жандар капотты үш сағаттан кем уақытта "Кингс Армсқа" жеткізіп, керемет жеңіске жетті, пабқа жанкүйерлер толысып кетті.2012Герцог Уильям 3:30 Герцог Уильям пабы 2003 жылдан бері алғаш рет капотты алды, қаңтардың суығындағы ұзақ күрестен кейін. 2011Карпентерс Армс 3:35 Төбеден өтіп, жолға шыққаннан кейін, Хакси жігіттері жеңілісті қабылдады; содан кейін Вествудсайдқа оңай итеріп жіберді. 2010Кингс Армс 1:35 Кингс Армс үш жыл қатарынан жеңіске жетті. 2009Кингс Армс ? ?:?? Кингс Армс екінші жыл қатарынан чемпион атанды, капотты 18:23-те иеленді. 2008Кингс Армс 3:48 Капотты бастау кешікті, негізгі оқиға 15:50-де басталды. Хакси мен Уэствудсайд жақтастары алаңға шықты, тербеліс екі сағаттан астам уақыт алаңда болды және 18:00-де ғана негізгі жолға шықты. Тағы 15 минуттық күреснен кейін, тербеліс тез арада Хаксиге қарай жылжыды, тек Чёрч-Лейнде 18:30-да Уэствудсайд қарсы шабуыл жасады. Бұл көп ұзамай аяқталды және тербеліс герцог Уильямды 18:35-те және Локоны шамамен 18:50-де кедергісіз өтті. Локоны өткеннен кейін алға жылжу тез болды, ол Кингс Армсте аяқталды, үй иесі 19:38-де иелікке алды. 2007Карпентерс Армс 4:00 Уэствудсайд жақтастары капотты төбеден Уэствудсайдқа итеруге тырысты, бірақ бір рет ол тез арада Карпентерс Армсқа дейін төмен түсті, сапар жалпы төрт сағатқа созылды. 2006Кингс Армс ? ?:?? Капот Хаксиге қарай баяу жылжыды, Герцог Уильямның сыртында қысқа үзіліс болды; ол арқылы өтті, капотты тоқтатуға ешқандай әрекет болмады. 2005Локо ? ?:?? Капот Локоға сыртқы есік арқылы кірді. Есік сыртқа ашылды және кейін тербеліс салмағынан қиылып қалды. 2004Кингс Армс ? ?:?? ? ??? 2003Герцог Уильям 1:50 Бір сағаттан астам уақыт бойы тербеліс ешқайда жылмады, бірақ кейін біріккен күш-жігер оны жолға шығарды және Хаксиге қарай қозғалды. Ол Герцог Уильямдың айналасында 30 минутқа жуық уақыт болды, Герцогты өткізу керек пе, жоқ па, деген қызу шайқас болды. Бір кезде ол жолдың екінші жағында Герцогты басып өтті, бірақ бірнеше аялдамадан кейін ол кері қарай жолдың екінші жағына және ақырында Герцогқа қарай кетті. 2002Кингс Армс 2:15 Капот Кингс Армске өте тез жетті. Ол 2 сағат 15 минутқа созылды – өткен жылы Герцог Уильямға жету үшін кеткен уақытпен бірдей. 2001Герцог Уильям 2:15 2000Карпентерс Армс ? ?:?? 1991Кингс Армс ? ? ? ? ?

Year Pub Time taken Comments2024Kings Arms2023The Loco~2:002022 Cancelled due to COVID 19 Pandemic2020Kings Arms 2019Carpenters Arms~3:00The hill played a massive part again in this year's Haxey hood, with Frankie dominating throughout. Haxey were unable to break through the barrier that the carps created. 2018Carpenters Arms~2:00As soon as the hood started to move up the hill it was clear it was going to Westwoodside. The hood continued towards the Carpenters Arms with little resistance offered by Haxey. 2017 Kings Arms 2016 Carpenters Arms 2:00 It was obvious from the start there was a determined effort this year to move the sway in a westerly direction. It never made any progress towards Haxey, moving instead north onto Upperthorpe Road, then west towards Westwoodside. The organisers attempted to divert it back down onto Tower Hill via Mill Lane, but the sway cannot be corralled so easily; it merely continued down Upperthorpe before turning south at Gollards Lane. The Haxey supporters continued to offer token resistance to the last, even making a final stand right outside the Carpenters Arms; creating a few difficulties for the landlord trying to grab the hood from the sway in his doorway. 2015 The Loco 1:35 After a ten year wait, the hood finally returned to the Loco. Starting at 15:50, the hood initially looked as if it were going to Westwoodside. However once it got over the brow of the hill, there was only one place it was headed as it raced past the Duke William. Loco landlord Jamie Bentham eagerly took the hood from the Sway, as the crowd cheered. A record time in perfect conditions.2014Kings Arms 2:05 A fast hood on a very mild and well attended weekday.2013Kings Arms 2:55 With the event falling on a Saturday, locals described the attendance as one of the best they have ever seen. And with conditions near perfect for early January, the sway got off to a quick start across the fields. Battle for control of the Hood lasted three and half hours in 2012, but this year the game seemed to be up after just two. Brief resistance outside Haxey was quickly overcome and the Hood rolled past The Loco and the Duke William, last year's winner. The exhausted sway then drove the Hood on to The Kings Arms for a glorious victory in just under three hours, with the pub already packed to the rafters with cheering patrons.2012Duke William 3:30 The Duke William pub in Haxey took the hood for the first time since 2003, after a long struggle in the bitter January cold. 2011Carpenters Arms 3:35 Once over the hill and onto the road, the Haxey boys accepted defeat; it was then an easy push down to Westwoodside. 2010 Kings Arms 1:35 The Kings Arms took the hood for the third year on the trot in an easy win. 2009 Kings Arms ? ?:?? The Kings Arms take the title for the second year running, gaining possession of the hood at a respectable 18:23. 2008 Kings Arms 3:48 A late start to the hood saw the main event commencing at 15:50. Both Haxey and Westwoodside supporters were out in force, ensuring that the Sway stayed on the field for over two hours and only made it to the main road at 18:00. After another 15 minutes battle, the sway was soon moving towards Haxey, stopping only momentarily at Church Lane, where a defiant counterattack by Westwoodside occurred at 18:30. This was soon over and the Sway glided virtually unhindered past the Duke William at 18:35 and the Loco at around 18:50. Once past the Loco progress was reasonably swift ending at the Kings Arms with the landlady taking possession at 19:38. 2007 Carpenters Arms 4:00 Westwoodside supporters struggled to get the hood pushed over the hill into Westwoodside, but once done it quickly went down to the Carpenter's Arms, a journey lasting about four hours altogether. 2006 Kings Arms ? ?:?? The hood made its way slowly towards Haxey, and there was a brief pause whilst outside the Duke William; once it was passed through, there was no real attempt to stop the hood going to the Kings. 2005 The Loco ? ?:?? The Hood entered the Loco via the side door. The door opened outwards and was subsequently sheared off under the weight of the sway. 2004 Kings Arms ? ?:?? ? ??? 2003 Duke William 1:50 For over an hour the Sway went nowhere, but then a concerted effort made it move to the road and on its way to Haxey. It lingered around the Duke William for about 30 minutes while a fierce battle took place over whether it should pass the Duke or not. At one point it actually passed the Duke on the other side of the road, but after several stops it finally headed backwards and to the other side of the road and eventually to the Duke. 2002 Kings Arms 2:15 The Hood made a very fast journey to the Kings Arms. It took 2 hours and 15 minutes—the same time it took just to reach the Duke William the year before. 2001 Duke William 2:15 2000 Carpenters Arms ? ?:?? 1991 Kings Arms ? ?:? ?