Кіріспе

Канадалық криптологиялық агенттік – Communications Security Establishment (CSE; , CST), бұрын (2008 жылдан 2014 жылға дейін) Communications Security Establishment Canada (CSEC) деп аталған, Канада үкіметінің ұлттық криптологиялық агенттігі. Ол шетелдік сигналдар барлау (SIGINT) және байланыс қауіпсіздігі (COMSEC) салаларында жауапты, федералды үкіметтің электрондық ақпарат және коммуникациялық желілерін қорғайды, сондай-ақ кибер қауіпсіздік және ақпаратты қамтамасыз ету жөніндегі техникалық орган болып табылады. Ұлттық қорғаныс министрлігі (DND) басқаруында ресми түрде ұйымдастырылған CSE қазір Ұлттық қорғаныс ведомствосына бағынған жеке агенттік. CSE өзінің орынбасары, CSE бастығы арқылы Ұлттық қорғаныс министріне есеп береді. Ұлттық қорғаныс министрі өз кезегінде Министрлер кабинеті мен Парламент алдында жауапты. CSE-нің қазіргі бастығы – Каролина Ксавье, ол 2022 жылдың 31 тамызында лауазымға кірді. 2015 жылы агенттік жаңа штаб-пәтер және кампусты салды. Бұл нысан шамамен жабады және CSIS-ке іргелес орналасқан.

Тарих

CSE Канаданың Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі бірлескен әскери және азаматтық шифрларды бұзу және барлау жұмысынан туындады.

Тексеру бөлімі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1941 жылғы маусымда Ұлттық зерттеулер кеңесінің бөлімшесі ретінде Сараптама бөлімі (XU) құрылды. Бұл Канададағы байланыс сигналдарын шифрлауға толыққандай арналған алғашқы азаматтық кеңсе болды; оған дейін SIGINT Канада әскерінің бақылауында болды және көбінесе ақпаратты тыңдаумен шектелді. 1942 жылғы наурыз айында XU Оттава қаласының Сэнди Хилл ауданындағы Лориер үйіне көшірілді; олар бұл орынды жауларға күдік тудырмайды деп ойлағандықтан таңдады. 1945 жылға қарай Канаданың Әскери-теңіз, Құрлық әскері және Әуе күштерінің SIGINT ақпаратын жинау бөлімшелері Оттавадағы XU орналасқан ғимаратта Бірлескен дискриминациялық бөлімшеге (JDU) біріктірілді. Соғыс аяқталған кезде әскери JDU және азаматтық XU SIGINT ақпаратын жинау, талдау және таратуды тиімді үйлестіре алды, бұл шенеуніктерді бейбіт уақыттағы SIGINT операциясын құруды қарастыруға итермеледі. 1946 жылғы 13 сәуірдегі құпия Кеңес жарлығы соғыстан кейінгі криптологиялық жұмыстарды жалғастыруға рұқсат берді, осылайша Канаданың Ұлттық зерттеулер кеңесінің (CBNRC) Байланыс бөлімшесі құрылды. Бұл мекеме бүгінгі Коммуникациялық қауіпсіздік мекемесінің (CSE) алдағысы болмақ. Бұл бөлімше соғыс барысында осы шетелдік сигналдарды шифрлап, аударып, талдап, шикі ақпаратты пайдалы барлау мәліметтеріне айналдырды. CBNRC 1947 жылғы 1 қаңтарда COMSEC-тің ішкі жұмыстарын бастады. 1950 жылғы ақпан айында Р. С. Макларен Вашингтон, округ Колумбияға CBNRC-нің бірінші аға байланыс қызметкері (CBSLO) болып тағайындалды. 1962 жылғы наурызда CBNRC өзінің алғашқы IBM суперкомпьютерін орнатты, оған 372 мың канад доллары жұмсалды. 1964 жылғы желтоқсанда CBNRC британдық ALVIS (BID 610) негізінде жасалған алғашқы және жалғыз канадтық шифрлау машинасы – «Канадалық ALVIS» (CID 610) бойынша ынтымақтастықты бастады. Бұл ұйым туралы алғаш рет көпшілік алдында айтылған оқиға еді.

Байланыс қауіпсіздігі мекемесі

1975 жылы CBNRC Ұлттық қорғаныс департаментіне (DND) Үкімет жарлығымен берілді және Байланыс қауіпсіздігі мекемесіне (Communications Security Establishment) айналды. Бұл Канаданың сенімді компьютерлік өнімдерді бағалау критерийлерін жариялауға әкелді. CSE «Communications Security Establishment Canada» (CSEC; , CSTC) деген атауды қабылдады. 2014 жылдың ортасынан бастап ұйым өз веб-сайтында және қоғамдық мәлімдемелерінде заңды атын (Communications Security Establishment) және аббревиатурасын (CSE) пайдалана бастады. 2011 жылдың қараша айында CSE тәуелсіз агенттік мәртебесіне ие болды, бірақ ол әлі де Ұлттық қорғаныс ведомствосының құрамында жұмыс істейді және Ұлттық қорғаныс заңымен шектеледі. Бірнеше заңдарды біріктірген заң жобасының аясында CSE қызметін бақылау жаңадан құрылған Ұлттық қауіпсіздік және барлау агенттігіне (NSIRA) жүктелді.

Таңба

CSE Федералдық идентификация бағдарламасымен белгіленген жалпы идентификаторларды пайдаланады. Дегенмен, CSE – құқық қорғау, қауіпсіздік немесе реттеу функцияларын атқаратын бірнеше федералдық департаменттер мен агенттіктердің (бастысы солар) бірі, оларға Канада Геральдикалық органынан белгі берілген. Белгі 1994 жылы мақұлданды, ал CSE туы 1996 жылы ұйымның 50 жылдығын атап өту үшін алғаш рет көтерілді. 1990-шы жылдардан 2000-шы жылдардың ортасына дейін CSE ақпараттық технологиялар қауіпсіздігі бағдарламасы өнімдері мен жарияланымдарын анықтау үшін логотип қолданды. Үшбұрыш қауіптерді, ал доға қорғауды бейнеледі.

Операциялар

Канаданың қауіпсіздік және барлау саласындағы бірегей мекеме болып табылатын Байланыс қауіпсіздігі мекемесі (CSE) Канада үкіметін ақпараттық технологиялар қауіпсіздігі (IT Security) және шетелдік сигналдар барлау қызметтерімен қамтамасыз ету үшін код жасайтын және кодты бұзатын мамандарды (криптоанализ) жұмысқа алады. CSE сондай-ақ, Канада Корольдік атты полициясына және федералдық құқық қорғау және қауіпсіздік органдарына, оның ішінде Канада шекаралық қызмет агенттігіне және Канада әуе көлігі қауіпсіздігі басқармасына техникалық және операциялық көмек көрсетеді.

Сигналдық барлау

CSE өзінің ең жақын шетелдік барлау одақтастары – АҚШ, Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияға ақпарат жинау жұмысын бөлісу және оның нәтижелерін пайдалану үшін сенеді. Канада бұл серіктестікте шетелдік байланыстарды жинау және есеп беру жөніндегі бірлескен жұмыстың маңызды иесі және қатысушысы болып табылады. Бұл машиналары қазір қолданыстан шығарылды. CSE сол кезден бері қандай компьютерлерді қолданғаны туралы ақпарат аз. Дегенмен, АҚШ-тағы Cray компаниясы содан бері бірнеше жақсартылған суперкомпьютерлер жасады. Оларға 2000-жылдардың басындағы Cray SX 6, 2003 жылғы Cray X1 (NSA қаржыландыруымен жасалған), Cray XD1, 2004, Cray XT3, Cray XT4, 2006, Cray XMt, 2006 және Cray CX1, 2008 кіреді. CSE осы модельдердің кейбіреулерін қолданған және олар бүгінге дейін қолданыста болуы мүмкін.

Канадалық киберқауіпсіздік орталығы

Канаданың киберқауіпсіздік орталығы (CCCS немесе Cyber Centre;) – қауіп-қатерлерді бақылау, кибершабуылдарға қарсы ұлттық маңызды инфрақұрылымды қорғау және киберқауіпсіздікке қатысты кез келген оқиғаларға ұлттық жауапты үйлестіруге жауапты Канада үкіметінің органы. Коммуникациялық қауіпсіздік мекемесіне (CSE) қарасты бөлімше ретінде, агенттік Канаданың компьютерлік төтенше жағдайларға жауап беру тобы (CSIRT) және Канада үкіметінің компьютерлік оқиғаларға жауап беру тобы (CIRT) болып табылады.

Мекемелер

CSE Оттавадағы бірнеше ғимаратты, соның ішінде Эдвард Дрейк ғимаратын және көршілес Сэр Леонард Тилли ғимаратын иеленеді. CSE 1961 жылғы маусым айында Тилли ғимаратына көшірілді. Оттаваның шығыс бөлігінде, Канада қауіпсіздік барлау қызметінің бас кеңсесіне жақын, жаңа нысан салынды. Құрылысы 2011 жылдың басында басталып, 2015 жылы аяқталды.

Заңнама

CSE төменде аталғандардан басқа, Қылмыстық кодекс, Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасы, Жеке өмір туралы заң, Ақпараттың қауіпсіздігі туралы заң және Шетелдік ұйымдардың зәбірлеушілігіне қатысудан сақтану туралы заң сияқты, Канаданың барлық басқа да заңдарына бағынады.

Байланыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы заң

2019 жылдың маусым айында 2017 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңының бір бөлігі ретінде Байланыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету туралы заң (CSE Act) қабылданды. Қабылданғаннан кейін екі ай өткен соң күшіне енген заңда CSE-нің міндеттерінің бес бағыты қарастырылған:

ЭЧЕЛОН

1948 жылғы UKUSA келісіміне сәйкес, CSE-нің барлау ақпараты АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігімен (NSA), Ұлыбританияның Үкіметтік коммуникациялар штабымен (GCHQ), Австралияның Сигналдар дирекциясымен (ASD) және Жаңа Зеландияның Үкіметтік коммуникациялар қауіпсіздік бюросымен (GCSB) бөліседі.

Даулар

CBNRC және ол жинаған және бөліскен ақпарат 1974 жылдың 9 қаңтарына дейін 34 жыл бойы құпия сақталды, содан кейін CBC Television телеарнасының «The Fifth Estate» деректік бағдарламасы Джеймс Дуброның зерттеулеріне негіделген ұйымға арналған бөлімді эфирге шығарды. 1996 жылы CSE Ұлттық қорғаныс штабы мен Сомали арасындағы барлық байланысты бақылап, Канада әскерінің қолынан қарусыз екі сомали азаматының қазасына қатысты Сомалидегі тергеуден ақпаратты жасырған деген күдік туды. 2006 жылы CTV Монреальдің «On Your Side» бағдарламасы CSE туралы үш бөлімді деректі фильм түсіріп, оны «Канаданың ең құпия тыңшылық агенттігі» деп атады және «бұл аса құпия агенттік қазір өте қуатты» екенін, телефон қоңырауларын, электрондық пошталарды, чат топтарын, радио, микротолқынды және спутниктік байланысты бақылау арқылы қадағалау жүргізіп жатқанын мәлімдеді. 2007 жылы Онтарионың бұрынғы вице-губернаторы Джеймс Бартлмен 3 мамырда Air India ісі бойынша тергеуде 1985 жылдың 22 маусымында Air India Flight 182 рейсіне жасалған бомбалау туралы CSE байланыс арқылы алдын ала хабарлама алғанын куәландырды. Кейіннен CSE-нің екі бұрынғы қызметкері CSE ешқандай есеп дайындамағанын растады. 2013 жылы азаматтық бостандықтарды қорғайтын ұйымдар коалициясы агенттікке қатысты мәселелерде үкіметтің ашықтық танытпауына қарсы науқан бастап, оның ішкі қадағалау қызметі туралы толыққанды ақпарат беруді талап етті. Агенттіктің Оттавадағы жаңа штаб-пәтерінің құрылыс бағасы да сынға түсті. Жобаға 1,1 миллиардтан астам канад доллары жұмсалмақ, бұл Канада тарихындағы ең қымбат мемлекеттік ғимарат етеді. 2014 жылы «IP Profiling Analytics & Mission Impacts» деген тақырыптағы құпия презентация жарияланды, онда Торонто Пирсон халықаралық әуежайы арқылы өтетін жолаушылардың ұялы телефондарын қадағалау бойынша жүргізілген тәжірибелер сипатталды. Сыншылар тәжірибе жеке өмірге қатысты және кемсітусіз екенін айтты, ал CSE бұл барлық қатысты заңдар мен өкілеттіктерге сәйкес келеді деп мәлімдеді. 2016 жылы CSE комиссары агенттіктің метадеректерді жинау қызметі заңға сәйкес келмейтінін анықтады. Атап айтқанда, CSE шетелдік үкіметтерге жібермес бұрын кейбір канадалықтардың жеке ақпаратын тиісінше қысқарта алмады, бұл Ұлттық қорғаныс заңы мен Жеке өмірге қатысты заңның талаптарын бұзу болып табылды.

БАҚ-тағы бейнелеу

"Жақсы әйел" телесериалының "Қону" атты эпизодында NSA және CSE жеке телефон созвондарын бақылап, жеке ұялы телефондардың жазу құрылғыларын бұзу арқылы жеке әңгімелерді тыңдайды. Бір сотқа шағымданушы CSE-ні "Канадалық ҰҚА-ның аналогы" деп сипаттады.