Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1982 жылғы балалар романы Роальд Даль
1982 children's novel by Roald Dahl
"Үлкен Достық Алып" (The Big Friendly Giant) – 1982 жылы британдық автор Роальд Даль жазған балалар романы. Бұл Дальдың 1975 жылғы "Дэнни, әлем чемпионы" романындағы бір қысқа әңгіменің кеңейтілген нұсқасы. Кітап Роальд Дальдың үлкен қызы Оливияға арналған, ол 1962 жылы жеті жасында қызылша салдарынан туған энцефалиттен қайтыс болды. 1989 жылы Дэвид Джейсон BFG-нің даусын, ал Аманда Рут Софидің даусын сомдаған анимациялық бейімделу шықты. Сондай-ақ, кітап театрлық қойылым ретінде де қойылды. Стивен Спилберг режиссерлік еткен Disney-дің тірі актерлік бейімделуі 2016 жылы көрсетілді. 2009 жылға дейін роман 37 миллион данада сатылды, ал әлем бойынша жыл сайын бір миллионнан астам данасы сатылып тұрады. 2003 жылы "Үлкен Достық Алып" BBC-нің "The Big Read" британдық зерттеуінде 56-шы орынды иеленді.
The BFG (short for The Big Friendly Giant) is a 1982 children's novel by British author Roald Dahl. It is an expansion of a short story from Dahl's 1975 novel Danny, the Champion of the World. The book is dedicated to Dahl's oldest daughter, Olivia, who had died of measles encephalitis at the age of seven in 1962. An animated adaptation was released in 1989 with David Jason providing the voice of the BFG and Amanda Root as the voice of Sophie. It has also been adapted as a theatre performance. A theatrical Disney live action adaptation directed by Steven Spielberg was released in 2016. As of 2009, the novel has sold 37 million copies, with more than one million copies sold around the world yearly. In 2003, The BFG was listed at number 56 in The Big Read, a BBC survey of the British public.
Сюжет
Софи есімді сегіз жасар қыз бала үйінде ұйықтай алмайды. Терезеден сыртқа қарап, ол көшеде құпия алып адамды көреді, оның қолында әуен және керней бар. Айдаһар Софиді көреді, ол төсекте жасырынуға тырысады, бірақ Айдаһар оны терезеден көтеріп алады. Софиді шөл даланың ортасындағы үлкен үңгірге алып барады, онда алып оны жерге қояды. Ол оны жеуге ниетті деп сеніп, Софи оның өмірі үшін жалбарынады, бірақ алып күледі және бұл идеяны жоққа шығарады. Ол көптеген алыптар адамдарды жейді, бірақ ол оны жасамайды, өйткені ол Үлкен Достық алып немесе BFG; ол Софиді тек ол шынайы алыпты көргенін көрсетпеу үшін алып кетті, бұл оны жануарлар дүниесіндегі көрме үшін тұтқындау қаупіне ұшыратады. BFG өзінің ерекше әрі әуре сөзінде оның тоғыз көршісінің әлдеқайда үлкен және күшті алыптар екенін түсіндіреді, олардың барлығы әр түн сайын адамдарды қуана жейді. Олар бағытын әртүрлі таңдайды, себебі олар байқалмайды, ал адамдар шыққан жері олардың дәмін өзгертеді. Мысалы, Грекиядан келгендердің дәмін майлы деп білетіндіктен, ешбір алыптар сол жаққа бармайды, ал Панамадан келгендердің дәмін шапқыштар ұнатады. Ол Софиге өзінің бар екендігін ешкімге айтпаса, ешқашан кетуге рұқсат бермейтіндіктен, BFG өзінің чемоданы мен кернейінің мақсатын ашады: ол арман елінде армандарды ұстап, оларды ыдыстарға жинап, жақсыларын бүкіл әлемдегі балаларға береді, бірақ жамандарын жояды. Ол адамдарды жемейтіндіктен, өз жерінде өсетін жалғыз өсімдікті - қызанаққа ұқсайтын, жағымсыз қарлы ағаш жеуге мәжбүр. Басқа алыптардың бірі, Bloodbottler, шақырусыз үңгірге кіргенде, Софи қар құрмасында жасырынады; мұны білмей, BFG, оның жиренішті дәмі Bloodbottler-ді қуып, Софиді табуға кедергі келтіреді деген үмітте, Bloodbottler-ді көкөніс жеуге алдап қояды. Қан құюшы қарлығаннан бір түйір алып, Софиді өз бетімен аузына салады. Бақытымызға орай, үлкен алып оны байқамай түкіріп тастап, қатты ренжіген күйінде кетеді, бұл BFG мен Софидің көңілін көтереді. Олар содан кейін "фробскаттл" деп аталатын дәмді газдалған сусын ішеді, онда көпіршіктер жоғары емес, төмен қарай құлайды, бұл күшті және шулы жел алуды тудырады, оны BFG "whizzpopping" деп атайды. BFG Софиді арман еліне алып барады, бірақ оны көршілері, ең үлкені және ең күшті Fleshlumpeater бастаған. Софи БФГ-ның екі түсті ұстағанын көреді. Бірі жақсы түс болса, екіншісі - қасірет. Басқа алыптардың оған сол күні ертерек жасаған жамандығына ренжіген БФГ олар ұйықтап жатқан жерге жасырын кіреді және Флешлампетерде қасіретке ұшырайды, ол Джек есімді алып өлтіруші туралы түсіп, оның ұйқыда кездейсоқ ұрысып, ұрысып жатқанынан оның серіктерімен қақтығысқа түседі. Софи BFG-ді Англия королевасына басқа алыптармен көмек сұрауға көндіреді. Ол алыпты Букингем сарайына апарады, онда ол оны патшайымның жатын бөлмесіне орналастырады. Содан кейін ол патшайымға нақты оқиғаларға жақын болатын түстер береді; өйткені оның жатын бөлмесіндегі Софидің BFG-і түстің бір бөлігі болғандықтан, патшайым оған сеніп, ертеңгілік тамақта алыппен сөйлеседі. Ол осыған толықтай сенімді болып, ұйқыда жатқан алыптардың отанына барып, оларды қауіпсіз етуге арнайы топқа рұқсат береді. BFG ұйқыдағы алыптарға дейін тікұшақ флотын жетелейді. Сегізін сәтті бұғаулады, бірақ Fleshlumpeater оянады; Софи мен BFG оны байлап қою үшін айла жасайды. BFG-нің армандық коллекциясын жинағаннан кейін, вертолеттер тоғыз алыпты Англияға алып келеді, онда олар үлкен шұңқырға қамалады. Бұрын алыптар келген әрбір ел БФГ мен Софиге алғыс пен сыйлық жібереді, олар үшін Виндзор Ұлы саябағында тұрғын үйлер салынады. Туристер ұңғымадағы алыптарды көруге көптеп келеді, оларды тек қар құйрықтарымен ғана тамақтандырады (бірақ олар үш мас адам бір түнде қауіпсіздік қоршауына көтеріліп, құлап түскенде күтпеген сәтті тамақ алады). BFG Патшалық арманды шашушының ресми атағын алады және балаларға армандарды беруді жалғастырады; ол сонымен қатар романның өзі ретінде танылған кітапты басқа біреудің атымен жазу арқылы сөйлесуді және жазуды үйреніп, түсініктірек жазуды үйренді.
Sophie, an eight year old girl in an orphanage, cannot sleep. Looking out of her window, she sees a mysterious Giant Man in the street, carrying a suitcase and a trumpet. The giant sees Sophie, who tries to hide in bed, but the giant picks her up through the window. Sophie is carried to a large cave in the middle of a desolate land, where the giant sets her down. Believing that he intends to eat her, Sophie pleads for her life, but the giant laughs and dismisses the idea. He explains that although most giants do eat humans, he does not because he is the Big Friendly Giant, or BFG; he had carried Sophie off merely so she would not reveal that she had seen a real giant, which would put him at risk of being captured for a zoo exhibit. The BFG explains, in a unique and messy speech, that his nine neighbours are much bigger and stronger giants, who all happily eat humans every night. They vary their choice of destination both to avoid detection and because the humans' origins affect their taste. For example, people from Greece taste greasy, so no giant goes there, while people from Panama taste like hats. As he will never allow Sophie to leave in case she tells anyone of his existence, the BFG reveals the purpose of his suitcase and trumpet: he catches dreams in Dream Country, collects them in jars, and gives the good ones to children all around the world, but destroys the bad ones. Since he does not eat people, he must eat the only crop which grows on his land — the repulsive snozzcumber, which looks like a cucumber. When the Bloodbottler, one of the other giants, enters the cave uninvited, Sophie hides in the snozzcumber; not knowing this, the BFG, in the hope that its revolting taste will drive the Bloodbottler away and thus prevent him from discovering Sophie, tricks the Bloodbottler into eating the vegetable. The Bloodbottler takes a bite of the snozzcumber; unknowingly putting Sophie in his mouth. Luckily, the larger giant spits her out unnoticed and leaves in disgust, much to the BFG's and Sophie's relief. They then drink frobscottle, a delicious fizzy drink where the bubbles sink downwards rather than upwards, causing powerful and noisy flatulence, which the BFG calls "whizzpopping". The BFG takes Sophie to Dream Country but is bullied along the way by his neighbors, led by Fleshlumpeater, the largest and strongest. Sophie watches the BFG catch two dreams—while one would be a good dream, the other is a nightmare. Resentful of the other giants' mistreatment of him earlier that day, the BFG sneaks up to where they are napping and looses the nightmare on Fleshlumpeater, who has a dream about a giant killer named Jack and accidentally starts a brawl with his companions due to his indiscriminate flailing and thrashing about while still asleep. Sophie persuades the BFG to approach the Queen of England for help with the other giants. She navigates the giant to Buckingham Palace, where he places her in the Queen's bedroom. He then gives the Queen a nightmare that closely parallels actual events; because the BFG setting Sophie in her bedroom was part of the dream, the Queen believes her and speaks with the giant over breakfast. Fully convinced, she authorizes a task force to travel to the giants' homeland and secure them as they sleep. The BFG guides a fleet of helicopters to the sleeping giants. Eight are successfully shackled, but the Fleshlumpeater awakes; Sophie and the BFG trick him into being tied up. Having collected the BFG's dream collection, the helicopters carry all nine giants back to England, where they are imprisoned in a massive pit. Every country that the giants had visited in the past sends thanks and gifts to the BFG and Sophie, for whom residences are built in Windsor Great Park. Tourists come in huge numbers to watch the giants in the pit, who are only fed snozzcumbers (although they receive an unexpected welcome snack when three drunks manage to climb the safety fence one night and fall in). The BFG receives the official title of Royal Dream Blower, and continues bestowing dreams upon children; he also learns to speak and write more intelligibly, writing a book identified as the novel itself, under another's name.
Кейіпкерлер
София: Қиялға толы, шығармашылыққа толы, көрегендік пен мейірімділік танытатын қаһарманның оқиғасының басты кейіпкері батыл халықаралық қаһарманға айналады. Ол Дальдің тұңғыш немересі Софи Дальдің есімімен аталған. 1989 жылғы фильмде Аманда Рут дауыстаған және 2016 жылғы фильмде Руби Барнхилл бейнелеген. BFG: Адамнан гөрі естігіш және өте жылдамдықты 24 фут биіктіктегі жанашыр алып. Оның басты кәсібі - балалардың жақсы арманын жинау және тарату. Ол сондай-ақ басқа романда, Дэнни, әлем чемпионы, ол фольклорлық кейіпкер ретінде таныстырылады. Оның есімі "Үлкен достық алып" деген сөздің бастамасы. 1989 жылғы фильмде Дэвид Джейсонның дауысы және 2016 жылғы фильмде Марк Райланс түсірген қозғалыс. Королева: Ұлыбритания монархы. Ол Софи мен БФГ-ға көмектесуде маңызды рөл атқарады. 1989 жылғы фильмде Анжела Торнның дауысы және 2016 жылғы фильмде Пенелопа Уилтонның бейнесі. Мэри: Корольдің қызметшісі. 1989 жылғы фильмде Молли Сагден дауыстаған және 2016 жылғы фильмде Ребекка Холл бейнелеген. Мистер Тиббс: Корольдің үй басқарушысы. 1989 жылғы фильмде Фрэнк Торнтонның дауысын берген және 2016 жылғы фильмде Раф Споллдың бейнесі. Клонкерс ханым: Романның басында Софи тұратын жетімдер үйінің көрінбейтін директоры; оның қамқорлығына қатыгездік танытады. 1989 жылғы фильмде Мифанви Талогтың дауысы және 2016 жылғы фильмде Мэрилин Норридің бейнесі. Әскер және Әуе күштері басшылары: Корольге жауап беретін екі әмірші. 1989 жылғы фильмде Майкл Ноулз мен Баллард Берклидің дауысы берілген және 2016 жылғы фильмде Крис Шилдс пен Мэтт Фревердің бейнесі берілген. Тоғыз адам жейтін алыптар: Әр адам жейтін алыптың биіктігі шамамен 15 метр, ал ені мен күші соған сәйкес келеді. Олардың жалғыз киімдері - белдерінің айналасындағы шымшықтар. BFG-ге сәйкес, адам жейтін алыптар тамақтанатын адамдардың дәмдері олардың шыққан елдеріне байланысты: түріктердің дәмi күрішке ұқсайды, гректер тым майлы (осыдан кейін бұл елге ешқандай алып бармайды), Панамадан келгендердің дәмi шапкаға ұқсайды, Уэльстердің дәмi балыққа ұқсайды, Джерсиден келгендердің дәмi кардиганға ұқсайды, ал даниялықтар итке ұқсайды. "Тіл құртқаны" - тоғыз адам жейтін алыптардың басшысы және олардың ішіндегі ең үлкені және ең қорқыныштысы. Ол көптеген жылдар бойы көптеген адамдарды жегеніне ешқандай мейірімділік танытпайды, және ол жасаған ісіне қуанышты және егер ол мүмкін болса, оны жалғастыра береді. 1989 жылғы фильмде Дон Хендерсонның дауысы және 2016 жылғы фильмде Джемейн Клементтің қозғалысы. Қан құюшы: Ет құюшыдан кейінгі екінші, сонымен қатар топтағы ең ақылды. Оның адам қанының дәмін жақсы көретіндігі белгілі. 1989 жылғы фильмде Дон Хендерсонның дауысы және 2016 жылғы фильмде Билл Хейдердің қозғалысы. Адамды құшақтайтын: Тоғыз адам жейтін алыптардың бірі. Адам Годлидің 2016 жылғы фильмдегі түсірген бейнесі. "Ет жегіш": тоғыз адам жейтін алыптардың бірі. Ол өзінен төмен қарай қарайтын адамдарды немесе өзінен төмен қарай пикникке шыққан отбасыларды өлтіру үшін саябақтағы ағаш болып көрінеді. 2016 жылғы фильмде Пол Монис де Са түсірген. Бала жегіш: тоғыз адам жейтін алыптардың бірі. Ол әңгіменің ет құюшысымен жақсы дос және сонымен қатар оның атынан балалардың дәмін барынша ұнататынын білдіреді. 2016 жылғы фильмде Джонатан Холмс түсірген қозғалыс. "Кескінің баласы": тоғыз адам жейтін алыптардың ең кішісі. Майкл Адамтвейттің 2016 жылғы фильмдегі түсірген бейнесі. Қызды жегіш: Тоғыз адам жейтін алыптардың бірі. Оның аты қыздарды ұнататынын көрсетеді, бірақ бұл оның оларды тістерімен ұрып-соғатынын білдіретінін растаған жоқ. 2016 жылғы фильмде Олафур Дарри Олафссон түсірген қозғалыс. Сүйек сызатын: тоғыз адам жейтін алыптардың бірі. Ол әр түнде кешкі асқа екі адамды жейді және әсіресе Түркиядан келген адамдарды жеуді ұнатады, бұл оны топтың таңдаулы тамақтанушысы етеді, бірақ ол Англияға саяхаттаған сегіз адамға қосылу сияқты басқа елдерге барады. 2016 жылы түсірілген фильмде Дэниел Бэкон түсірген. "Жыртқыр" - адам жейтін тоғыз алыптың ең кішісі. Ол көшеде жүрген адамдарды ұстап алу үшін қалалардың төбелерінде жатуды әдетке айналдырады. Крис Гиббстің 2016 жылғы фильмдегі түсірген бейнесі.
Sophie: The imaginative, creative, nearsighted and kind hearted protagonist of the story who becomes a brave international heroine. Named after Dahl's first grandchild, Sophie Dahl. Voiced by Amanda Root in the 1989 film and portrayed by Ruby Barnhill in the 2016 film. The BFG: A friendly 24 foot tall giant who has superhuman hearing and immense speed. His primary occupation is the collection and distribution of good dreams to children. He also appears in another novel, Danny, the Champion of the World, in which he is introduced as a folkloric character. His name is an initialism of 'Big Friendly Giant'. Voiced by David Jason in the 1989 film and motion captured by Mark Rylance in the 2016 film. The Queen: The British monarch. Firm, bold, and ladylike, she plays an important role in helping Sophie and the BFG. Voiced by Angela Thorne in the 1989 film and portrayed by Penelope Wilton in the 2016 film. Mary: The Queen's maid. Voiced by Mollie Sugden in the 1989 film and portrayed by Rebecca Hall in the 2016 film. Mr. Tibbs: The Queen's butler. Voiced by Frank Thornton in the 1989 film and portrayed by Rafe Spall in the 2016 film. Mrs. Clonkers: The unseen director of the orphanage in which Sophie lives at the start of the novel; described as cruel to her charges. Voiced by Myfanwy Talog in the 1989 film and portrayed by Marilyn Norry in the 2016 film. The Heads of the Army and the Air Force: Two bombastic officers answering to the Queen. Voiced by Michael Knowles and Ballard Berkeley in the 1989 film and portrayed by Chris Shields and Matt Frewer in the 2016 film. Nine Man Eating Giants: Each man eating giant is about 50 feet tall and proportionately broad and powerful. Their only clothes are skirt like coverings around their waists. According to the BFG, the flavours of the humans that the man eating giants dine on depends on their country of origin: Turks taste like turkey, Greeks are too greasy (and hence apparently no giant ever visits that country), people from Panama taste like hats, the Welsh taste like fish, people from Jersey taste like cardigans, and the Danes taste like dogs. The Fleshlumpeater: The leader of the nine man eating giants and the largest and most horrible of the bunch. He shows no mercy for eating so many humans over the years, and is happy with what he has done and would continue it if he could. Voiced by Don Henderson in the 1989 film and motion captured by Jemaine Clement in the 2016 film. The Bloodbottler: Second in command to the Fleshlumpeater and also the smartest of the bunch. He has a fondness for the taste of human blood. Voiced by Don Henderson in the 1989 film and motion captured by Bill Hader in the 2016 film. The Manhugger: One of the nine man eating giants. Motion captured by Adam Godley in the 2016 film. The Meatdripper: One of the nine man eating giants. He pretends to be a tree in a park so that he can pick off the humans that go under him or families that stop to have a picnic underneath him. Motion captured by Paul Moniz de Sa in the 2016 film. The Childchewer: One of the nine man eating giants. He is best friends with the Meatdripper in the story and also by the name, suggests he enjoys the taste of children most of all. Motion captured by Jonathan Holmes in the 2016 film. The Butcher Boy: The youngest of the nine man eating giants. Motion captured by Michael Adamthwaite in the 2016 film. The Maidmasher: One of the nine man eating giants. The name suggests he likes to smash maidens, but it is never confirmed it could mean he smashes them with his teeth. Motion captured by Ólafur Darri Ólafsson in the 2016 film. The Bonecruncher: One of the nine man eating giants. He crunches up two humans for dinner every night and especially enjoys eating people from Turkey, making him the picky eater of the bunch, although he will go to other countries such as joining the other eight in a trip to England. Motion captured by Daniel Bacon in the 2016 film. The Gizzardgulper: The shortest of the nine man eating giants. He often lies above the rooftops of the cities to grab people walking down the streets. Motion captured by Chris Gibbs in the 2016 film.
Аудио
1991 жылы сэр Майкл Хордерн BBC Radio 5 арнасында 25 наурыздан 3 сәуірге дейін 8 бөлімдік бейімдеуді оқып берді. 2006 жылы Наташа Ричардсон Harper Childrens Audio үшін толық нұсқадағы аудиожазбаны оқыды. 2016 жылы Дэвид Уоллиамс Puffin Audio үшін толық нұсқадағы аудиожазбаны оқыды.
In 1991, Sir Michael Hordern narrated an 8 part adaptation on BBC Radio 5, running from 25 March to 3 April. In 2006, Natasha Richardson narrated an unabridged recording for Harper Childrens Audio. In 2016, David Walliams narrated an unabridged recording for Puffin Audio.
Комикстер
1986 және 1998 жылдар аралығында роман журналист Брайан Ли және суретші Билл Аспрейдің газет комиксіне көшірілді. Ол Mail on Sunday газетінде жарияланды және бастапқыда Роальд Дальтің өзі мақұлдаған сценарийлермен тікелей бейімделген нұсқасы болды. Кейбір уақыттан соң комикс өзінің жеке сюжеттік желісін бастады және 1990 жылы Роальд Даль қайтыс болғаннан кейін де жалғасты.
Between 1986 and 1998, the novel was adapted into a newspaper comic by journalist Brian Lee and artist Bill Asprey. It was published in the Mail on Sunday and originally a straight adaptation, with scripts accepted by Roald Dahl himself. After a while the comic started following its own storylines and continued long after Dahl's death in 1990.
Сахналық ойын
Бұл пьеса Дэвид Вуд тарапынан сахнаға қойылым ретінде бейімделді және 1991 жылы Уимблдон театрында тұңғыш рет көрсетілді.
The play was adapted for the stage by David Wood and premiered at the Wimbledon Theatre in 1991.
1989 жылғы фильм
1989 жылғы 25 желтоқсанда ITV телеарнасы кітап негізінде Cosgrove Hall Films компаниясы жасаған анимациялық фильмін көрсетті, онда Дэвид Джейсон Ұлы Адамның (BFG) дауысын, ал Аманда Рут Софидің дауысын сомдады. Бұл фильм көптеген Cosgrove Hall туындыларында жұмыс істеген аниматор Джордж Джексонға арналған.
On 25 December 1989, ITV broadcast an animated film based on the book and produced by Cosgrove Hall Films on television, with David Jason providing the voice of the BFG and Amanda Root as the voice of Sophie. The film was dedicated to animator George Jackson who worked on numerous Cosgrove Hall productions.
2016 жылғы фильм
Walt Disney Pictures компаниясы жасаған, Стивен Спилберг режиссерлік еткен, Марк Райланс BFG рөлінде, сондай-ақ Руби Барнхилл, Пенелопа Уилтон, Джемейн Клемент, Ребекка Холл, Раф Сполл және Билл Хейдер түскен көркем фильм шығарылды. Фильм 2016 жылдың 1 шілдесінде көрсетілімге шықты және сыншылар тарапынан жағымды баға алды. Дегенмен, фильм қаржылық тұрғыдан сәтті болмады.
A theatrical live action film adaptation was produced by Walt Disney Pictures, directed by Steven Spielberg, and starring Mark Rylance as the BFG, as well as Ruby Barnhill, Penelope Wilton, Jemaine Clement, Rebecca Hall, Rafe Spall, and Bill Hader. The film was released on 1 July 2016, to positive critical reception. However, the film was financially unsuccessful.
Телесериалдар
Роалд Дальдың кітаптары негізінде «The BFG» телесериалы Netflix-тің «анимациялық сериалдар іс-шарасы» аясында дамытылуда.
A TV series based on The BFG is being developed as part of Netflix's "animated series event", based on Roald Dahl's books.