Кіріспе

Алис Перррс, сондай-ақ Алис де Виндзор (шамамен 1348 – 1400/1401) – ағылшын корольдік сүйіктісі, Англия королі Эдуард III-нің сүйікті әйелі. Оның қамқорлығының арқасында ол елдегі ең бай және ықпалды әйелге айналды. Ол қарт патшаны пайдаланды деген айыптармен көпшілік тарапынан жек көрілді.

Ерте өмір

Алиса шамамен 1348 жылы дүниеге келген. Туғандығы туралы жазба қалмаған, бірақ Перрерстер оның бірінші күйеуінің тегі болғанға ұқсайды. Оның әулеті туралы көптеген болжамдар бар, олар төменде толық сипатталған. 1360 жылы, 12 жасында ол 1364 жылы қайтыс болған зергер Жанин Перрерстерге үйленді.

Патша сарайындағы өмір

Перрлер 1359 жылға дейін домицелла ("қыз") ретінде Филиппа патшайымның (1310/1315–1369) үй шаруашылығының бір бөлігі болды. Патшайымның тірісінде олардың үш баласы болды. Олардың қарым-қатынасы басталғаннан кейін үш жыл өткен соң патша қайтыс болды, бұл патшаны қатты күйзеліске түсіріп, Перрлерге көбірек сүйенуге мәжбүр етті. Осының салдарынан, ол соттан көбінесе жағымсыз назарға ілікті. Перриерс Эдвардтың қарттығына байланысты нашарлаған жағдайын пайдаланып, оны бірнеше рет бірдей зергерлік бұйымдар сатып алуға көндірді, оларды ол кейін қолма-қол ақшаға айналдырды. Ол осылайша 20 000 фунт стерлингтен астам байлық жинады, 2016 жылғы есеп бойынша бұл шамамен 6 000 000 фунт стерлингке тең болатын. Патшаның бұйрығымен ол Лондон көшелерінде алтын киіммен "Күннің ханымы" ретінде көрсетілді, бұл халық арасында кеңінен сынға түсті. Перрдің билігі 1370–1376 жылдар аралығында одан да артты. Ол адамдарда үрей тудырды, сондықтан ешкім оған қарсы сотқа жүгіруге батыл болмады. Ол амбициялы, есептеуші, суыққан, мүмкіндікті пайдаланатын, қарт патшаны манипуляциялаған адам ретінде танылды. Эдуард III-нің өмірінің соңында Перрлер оның өмірін бақытсыздыққа толы еткені үшін айыпталды, тіпті патша қайтыс болғаннан кейін оның саусақтарынан жүзіктер ұрлағаны да хабарланды. Патшаның денсаулығы нашарлаған кезде Перрлер 1375 жылдың қараша айында 27 жасында, 53 жастағы сэр Уильям де Виндзормен (шамамен 1325–1384), Виндзор баронымен, Эдвард қайтыс болғаннан кейін өзінің қауіпсіздігі мен тұрмысын қамтамасыз ету үшін құпия некеге тұрды. Ол корольдің Ирландиядағы өкілі болған. Де Виндзор Англиядан ұзақ уақыт бойы кетіп жүргендіктен, корольдің олардың некесі туралы білуі аз ғана болжамды еді. Жұбайлар 1384 жылдың 15 қыркүйегінде күйеуінің қайтысына дейін бірге өмір сүрді, бірақ балалары болмады.

Жер аудару

1376 жылы Перрлерге арналған жарлықта заңның қалыпты жүрісіне кедергі келтіріп, "көмек көрсету" ісімен айналысатын әйелдерге жазалар белгіленді. Осы жарлықтың замандас сипаттамасы былай делінеді: "Патшаға кейбір әйелдер патшаның соттарында түрлі істер мен дауларды жүргізіп, төлемдер жасап, пара алып, тараптарға ықпал ететіні туралы шағым түсті, бұл патшаны наразы қылды; сондықтан патша кез келген әйелге, әсіресе Элис Перрлерге мұны істеуге тыйым салады, осы Перрлер неден айырыла алатынына және елден қуылмауына байланысты жаза тартады. Кейін ол қайта оралып, бір бөлігін қайтарып алды, бірақ өмірінің қалған бөлігін барлығын қайтаруға талпынып өткізді, соның ішінде Эссекс округінің Апминстер қаласындағы Гейнс сарайын. 1374 жылы Сент-Олбанс аббатымен мүлік дауы туындағанда, Перрерс патшаның өкілеттігімен сотқа отырып, судьяларды қорқытып, аббатты талабынан бас тартуға мәжбүр етті."

Әдебиетке әсері

Перррс Джеффри Чосердің «Кентербери ертегілеріндегі» Бат әйелінің прототипі болған деп саналады. Ол Чосердің ірі демеушісі де болды. Оның әдебиетке тигізген әсері Уильям Лэнглендтің «Пирс Плоумен» туындысындағы Леди Медеге де тараған болуы мүмкін. Лэнгланд Леди Мидтің ең таза «перрейз» сақиналарын таққанын сипаттайды, бұл Perrers тегімен байланысты ойын жасау үшін таңдалған құнды тастарды білдіретін сөз.

Шығу тегі

Алиса Перррстің тууы туралы ешқандай жазба қалмағандықтан, оның тегі туралы көптеген негізсіз теориялар пайда болды. Ең алғашқы дәстүрде ол Уильям Уайкхэмнің (1320/1324–1404), Винчестер епискобы және лорд-канцлерінің немере қызы немесе Девоннан шыққан тоқымашының қызы ретінде қарапайым отбасыда дүниеге келгені айтылады. Сол замандағы тарихшы Томас Уолсингхэмнің сөзіне қарағанда, ол «Хенни қаласынан» және «төмен дәрежелі» сабаншының қызы болған. Уолсингхэмнің баяндамасы оның патша сарайына, әсіресе Перррстің өзіне деген ашық қарсылығынан күдік тудырады. Басқа мәліметтер оның туған тегі Солсбери болғанын және Джон есімді ағасы болғанын көрсетеді. Кейінірек пайда болған дәстүрлер оның жоғары текті екенін айтады: ол Холттан шыққан Джон Перррстің қызы және сэр Томас Нарфордтың әйелі немесе Уоррен графының (көбінесе Ричард Фицлан, 1346–1397) заңды емес қызы, ал оның анасы Нарфорд отбасынан шыққан болуы мүмкін. Халдин Брэдди оның Лондондық Уильям Шомпиньнің екінші әйелі және Сесилия Шомпиньнің анасы болғанын айтты. Джеффри Чосер осы әйелді ұрлауға немесе зорлауға қатысқан болуы мүмкін, бірақ Марта Пауэлл Харли бұл жорамалды жоққа шығарды. «Британ энциклопедиясы» мәліметінше, ол Гертфордширдегі Перррстер отбасына жатады, олар Роберт Скернеге, заңгер және парламент мүшесіне үйленді. Уильям де Виндзормен некесінен балалары болмады. Ол Аня Сетонның 1954 жылғы «Кэтрин» романында кейіпкер болып бейнеленген. Элис Перррс – Ванора Беннеттің 2010 жылғы «Халық патшайымы» романының басты кейіпкері. Ол Жан Плейдидің «Еріндегі серт» романында да кездеседі. Ол Ребекка Габледің «Das Lächeln der Fortuna» романында сомдалған, бұл неміс тіліндегі тарихи роман, ол сол дәуірдегі оқиғаларды баяндайды. Ол 2012 жылғы Энн О'Брайеннің «Патшаның сүйіктісі» романының басты кейіпкері. Сондай-ақ, ол Кэтрин А. Уилсон мен Кэтрин Т. Уилсонның «Арыстан мен лилиялар» сериясының төртінші романы «Сатқынның ілмегінде» романында да пайда болады.