Жакетта Люксембург: Гүлдер соғысындағы ақсүйек әйел
Jacquetta of Luxembourg
Жакетта Люксембург – Гүлдер соғысындағы маңызды тұлға, Ланкастер және Йорк үйлерімен байланысы, Англия королевасы Элизабет Вудвилльдің анасы, қолданылған қара магия айыпталуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XV ғасырдағы люксембург ақсұлуы Жакетта (1415 немесе 1416 – 30 мамыр 1472) – Розалар соғысындағы маңызды, бірақ көбінесе назардан тыс қалған тұлға. Король Генрих V-нің інісі Бедфорд герцогымен жасаған қысқа мерзімді бірінші некесі арқылы ол Ланкастер әулетімен берік байланыста болды. Дегенмен, Таутон шайқасында Ланкастерлердің күйреуінен кейін, ол және оның екінші күйеуі Ричард Вудвилл Йорк әулетімен жақын қарым-қатынас орнатты. Шайқастан және Англияның Эдуард IV таққа отырғаннан үш жыл өткен соң, Жакеттаның үлкен қызы Элизабет Вудвилл оған үйленіп, Англия патшайымы атанды. Жакетта Вудвилл 14 бала туды және колдовство айыбымен сотқа тартылды, бірақ ол ақталды.
15th century noble
Jacquetta of Luxembourg (1415 or 1416 – 30 May 1472) was a prominent, though often overlooked, figure in the Wars of the Roses. Through her short lived first marriage to the Duke of Bedford, brother of King Henry V, she was firmly allied to the House of Lancaster. However, following the emphatic Lancastrian defeat at the Battle of Towton, she and her second husband Richard Woodville sided closely with the House of York. Three years after the battle and the accession of Edward IV of England, Jacquetta's eldest daughter Elizabeth Woodville married him and became queen consort of England. Jacquetta bore Woodville 14 children and stood trial on charges of witchcraft, of which she was exonerated.
Отбасы және ата-бабалары
Жакетта Люксембургтың I Петрі, Сент-Поль, Конверсано және Бриен графы және оның әйелі Маргарет Бау (Андриялық Маргарита дель Бальцо) ең үлкен қызы болды. Оның әкесі, Сент-Поль графы Люксембургтың Петрі, 1397 жылдан 1433 жылы қайтыс болғанға дейін Бриенн графтығының мұрагерлік графы болды.
Jacquetta was the eldest daughter of Peter I of Luxembourg, Count of Saint Pol, Conversano and Brienne, and his wife Margaret of Baux (Margherita del Balzo of Andria). Her father Peter of Luxembourg, Count of Saint Pol, was also the hereditary Count of Brienne from 1397 until his death in 1433.
Бірінші неке
1433 жылы 22 сәуірде Жакетта 17 жасында Теруанда Джон Ланкастерге, Бедфордтың 1-ші герцогына үйленді. Герцог Англия королі Генрих IV пен Мэри де Боунның үшінші ұлы болды, сондықтан Джон Гонттың, Ланкастердің 1-ші герцогының немересі, ал ол король Эдуард III-нің үшінші ұлы еді. Бұл неке баласыз аяқталды, герцог 1435 жылы 15 қыркүйекте Руанда қайтыс болды. Сол кездегі дәстүр бойынша, Жакетта екінші некесіне тұрғаннан кейін де бірінші күйеуінің титулын сақтап, әрқашан Бедфорд герцогинясы деп аталды, бұл титул граф титулынан жоғары еді. Жакетта жесір ретінде герцогтың негізгі иеліктерінің үштен бір бөлігін мұраға алды.
On 22 April 1433 at age 17, Jacquetta married John of Lancaster, 1st Duke of Bedford, at Thérouanne. The Duke was the third son of King Henry IV of England and Mary de Bohun, and thus the grandson of John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster, himself the third son of King Edward III. The marriage was childless, and the Duke died on 15 September 1435 at Rouen. As was customary at the time, Jacquetta retained the title of her first husband after her second marriage and was always known as the Duchess of Bedford, this being a higher title than that of countess. Jacquetta inherited one third of the Duke's main estates as her widow's share.
Екінші неке
Жакетта Англияға саяхат еткенде, оны Англияның Генри VI тапсырған сэр Ричард Вудвилл сүйемелдеді. Саяхат барысында Жакетта мен Ричард патшаның рұқсатынсыз, жасырын түрде (1437 жылдың 23 наурызына дейін) некеге тұрды. Жакеттаға бірінші күйеуінің қайтысынан кейін, патша рұқсатысыз қайта үйленбеу шартымен күйеулік мүлік берілген еді. Олардың үйленгеніне Генрих VI хабардар болған соң, оларды қабылдаудан бас тартты, бірақ 1000 фунт стерлинг айып төленгеннен кейін ол ыңғайлы болды. Бұл неке ұзақ және өнімді болды: Жакетта мен Ричардтың он төрт баласы болды, соның ішінде болашақ патшайым Элизабет Вудвилл де бар. Ол тұңғыш ұлы Льюисті 12 жасында қызбадан жоғалтты. 1440 жылдардың ортасына қарай Вудвиллдер күшті беделге ие болды. Жакетта Генрих патшамен және Маргарет патшайыммен неке арқылы туысқандық байланыста болды. Оның әпкесі, Изабел де Сент-Поль, Маргареттың туысы Чарльз дю Мэнге үйленді, ал Жакетта Генрих VI-ның інісінің жесірі еді. Ол сарайдағы барлық әйелдерден, патшайымнан басқа, жоғары дәрежеде тұрды. Ол патшаның сүйіктісі болғандықтан, сарайда ерекше құрмет пен ықпалға ие болды. Маргарет Генриді 1448 жылы оның күйеуін Барон Риверс етіп тағайындауға ықпал етті, және ол Розалар соғысы басталғанда Ланкастер үйінің белді жақтасы болды.
On Jacquetta's journey to England, she was escorted by Sir Richard Woodville, who was commissioned by Henry VI of England. During the journey, Jacquetta and Richard fell in love and married in secret (before 23 March 1437), without seeking the king's permission. Jacquetta had been granted dower lands following her first husband's death on condition that she not remarry without a royal licence. On learning of the marriage, Henry VI refused to see them, but was mollified by the payment of a fine of £1000. The marriage was long and very fruitful: Jacquetta and Richard had fourteen children, including the future Queen consort Elizabeth Woodville. She lost her first born son Lewis to a fever when he was 12 years old. By the mid 1440s, the Woodvilles were in a powerful position. Jacquetta was related to both King Henry and Queen Margaret by marriage. Her sister, Isabelle de Saint Pol, married Margaret's uncle Charles du Maine while Jacquetta was the widow of Henry VI's uncle. She outranked all ladies at court with the exception of the queen. As a personal favourite, she also enjoyed special privileges and influence at court. Margaret influenced Henry to create her husband Baron Rivers in 1448, and he was a prominent partisan of the House of Lancaster as the Wars of the Roses began.
Розалар соғысы
Эдуард IV Таутон шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Жакеттаның қызы Елизавета Англия патшайымы болды. Вудвиллдер Елизаветаның ықпалы арқасында зор бедел мен билікке көтерілді. Жакеттаның күйеуі Ричард 1466 жылғы наурыз айында Риверс графы болып тағайындалды және Жоғары қазынашылыққа (Лорд-совет қазынашысы) тағайындалды. Жакетта балаларына бай және ықпалды күйеулер тауып, немерелеріне жоғары лауазымдарға қол жеткізуге көмектесті. Ол 20 жасар ұлы Джонды кемінде 45 жас үлкен, жесір және өте бай Кэтрин Невилл, Норфолк герцогинясына үйлендірді. Вудвиллдердің билікке өсуі Йорктер арасында, соның ішінде Уорвик пен корольдің бауырлары Джордж пен Ричард арасында кең тараған ашу-ыза тудырды, себебі корольдің назары бұрынғы Ланкастерлерге ауысты. 1469 жылы Уорвик Эдуард IV-тен ашық түрде бас тартып, оны уақытша тақтан түсірді. Риверс графы мен оның ұлы Джон 12 тамызда Кенилвортта Уорвик тарапынан тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Жакетта күйеуінен үш жыл кейін, 1472 жылы шамамен 56 жасында қайтыс болды.
Following Edward IV's victory at Towton, Jacquetta's daughter Elizabeth was now Queen of England. The Woodvilles rose to great prominence and power, through Elizabeth's influence. Jacquetta's husband Richard was created Earl Rivers and appointed Lord High Treasurer in March 1466. Jacquetta found rich and influential spouses for her children and helped her grandchildren achieve high posts. She arranged for her 20 year old son, John, to marry the widowed and very rich Katherine Neville, Duchess of Norfolk, who was at least 45 years older than John. The rise of the Woodvilles created widespread hostility among the Yorkists, including Warwick and the king's brothers George and Richard, who were being displaced in the king's favour by the former Lancastrians. In 1469, Warwick openly broke with Edward IV and temporarily deposed him. Earl Rivers and his son John were captured and executed by Warwick on 12 August at Kenilworth. Jacquetta survived her husband by three years and died in 1472, at about 56 years of age.
Сиқыршылыққа қатысты айыптаулар
1469 жылы Уорик Жакеттаның күйеуін өлімге кесіп тастағаннан кейін, оның ізбасары Томас Уэйк оны сиқыршылықпен айыптады. Уэйк Уорвик қамалына "ортасынан сынған және сыммен біріктірілген қарулы адам бейнесіндегі" қорғасыннан жасалған мүсінді әкелді және Жакеттаның оны, сондай-ақ тағы екеуін патша отбасын бейнелеу үшін сиқыр мен жалаң жұмыс үшін жасағанын мәлімдеді. Ол бұл бейнелерді Нортгемптонширдегі Сток Брюэрнеден шыққан "адал адам" Гарри Кингстон солдаттар кеткеннен кейін үйінен тауып, оны Шутлангердің (Сток Брюэрне приходындағы) шіркеу писары Джон Даунгерге тапсырғанын айтты. Даунгер Жакеттаның үш бейнені өзі жасағанын куәландыра алады делінген. Уорвик IV Эдуардты бостандыққа жібергенде, іс күшін жойды және 1470 жылғы 21 қаңтарда Жакетта патшаның кеңесі тарапынан айыптаулардан ақталды. 1484 жылы Ричард III Titulus Regius деп аталатын заңмен, қайтыс болған Жакеттаға қарсы сиқыршылық айыптауларын қайта көтерді. Ол Елизавета мен Жакеттаның Елизаветаның IV Эдуардқа үйленуіне сиқыр арқылы қол жеткізгенін мәлімдеді. Алайда Ричард өзінің бұл сөздерін растайтын ешқандай дәлел келтірген жоқ.
Shortly after Jacquetta's husband's execution by Warwick in 1469, Thomas Wake, a follower of Warwick, accused her of witchcraft. Wake brought to Warwick Castle a lead figurine "made like a man of arms broken in the middle and made fast with a wire," and alleged that Jacquetta had fashioned it and two others to represent the king's family to use for witchcraft and sorcery. He claimed that the images had been found by "an honest person", Harry Kyngeston of Stoke Bruerne, Northamptonshire, in his house after the departure of soldiers, who delivered it to the parish clerk John Daunger of Shutlanger (in the parish of Stoke Bruerne). Daunger could allegedly attest that Jacquetta had made the three images. The case fell apart when Warwick released Edward IV from custody, and Jacquetta was cleared by the king's great council of the charges on 21 January 1470. In 1484, Richard III, in the act known as Titulus Regius, revived the allegations of witchcraft against the dead Jacquetta when he claimed that she and Elizabeth had procured Elizabeth's marriage to Edward IV through witchcraft; however, Richard never offered any proof to support his assertions.
Көркем шығармаларда
Жакетта – Филиппа Грегоридің 2009 жылғы «Ақ патшайым» романының басты кейіпкері, оның үлкен қызы Елизаветаның өміріне арналған көркем әңгіме. Романда Жакеттаның сиқыршылықпен тым көп айналысқаны және шынайы күшке ие болғандай көрінетіні бейнеленеді. Ол сондай-ақ Грегоридің 2011 жылғы «Өзендердің ханымы» романының басты кейіпкері. Грегоридің туындылары Жакеттаның әулетінің су құдайы Мелузиннің ұрпағы екендігі туралы тарихи дәуірдегі талапты зерттейді. Грегори Жакеттаның Мелузин мен Жанна д’Аркпен байланысын оның сиқыршылыққа қатысы болу мүмкіндігін күшейту үшін пайдаланады. 2013 жылғы BBC One/Starz телесериалы «Ақ патшайым» адаптациясында Жакеттаны актриса Джанет МакТир сомдайды. Жакетта Маргарет Фрейзердің бесінші «Player Joliffe» романы «Сатқындық ойыны» (2009) романындағы маңызды кейіпкер. Оқиға 1435-6 жылдары, оның бірінші күйеуі, Бедфорд герцогы Джон қайтыс болғаннан кейін өрбуде. Бұл тарихи роман оның сэр Ричард Вудвиллмен некесі туралы баяндайды. Бұл романда сиқыршылыққа қатысты ешқандай айтылмаған. Жакетта сонымен қатар Эдвард Бульвер-Литтонның «Барондардың соңғысы» (1843) романындағы көрнекті кейіпкер. Кітаптың атауы Уорвик графы Ричард Невиллге сілтеме жасайды.
Jacquetta is a main character in Philippa Gregory's 2009 novel The White Queen, a fictionalized account of the life of her eldest daughter Elizabeth. In the novel, Jacquetta is portrayed as having indeed dabbled quite a bit in witchcraft, displaying what would seem to be actual power. She is also the main protagonist in Gregory's 2011 prequel novel The Lady of the Rivers. Gregory's works explore the historical claim by Jacquetta's family that they were descended from the water deity Melusine. Gregory uses Jacquetta's tenuous ties to Melusine and Joan of Arc to further her potential ties to witchcraft. In the 2013 BBC One/Starz television series adaptation The White Queen, Jacquetta is portrayed by actress Janet McTeer. Jacquetta is also an important character in Margaret Frazer's fifth "Player Joliffe" novel, A Play of Treachery (2009). The story is set in 1435–6, after the death of her first husband, John, Duke of Bedford. This historical novel tells a tale regarding her marriage to Sir Richard Woodville. There is no mention of witchcraft in this novel. Jacquetta is also a prominent character in The Last of the Barons (1843), a novel by Edward Bulwer Lytton (1803–1873). The book's title is a reference to Richard Neville, Earl of Warwick.