Кіріспе

Құрғауға немесе суыққа төзімсіз тұқымдарды егу керек. Рекальцирант тұқымдар – бұл құрғату мен мұздату кезінде сақтау мүмкін болмайтын тұқымдар. Көбінесе, олар құрғау әсеріне немесе 10 °C (50 °F) төмен температураға төтеп бере алмайды, сондықтан оларды ортодоксальды тұқымдар сияқты ұзақ сақтауға болмайды, себебі олар тірі қалу қабілетін жоғалтады. Рекальцирант тұқымдарды өндіретін өсімдіктерге авокадо, манго, мангостин, личи, какао, резеңке ағашы, кейбір жеміс ағаштары, Nymphaea caerulea сияқты су өсімдіктері жатады.

Зақымдану механизмдері

Рекалцирант тұқымдарға зиян келтіретін екі негізгі механизм – жасуша ішіндегі құрылымдарға кептірудің әсері және еркін радикалдар сияқты уытты химиялық заттардың түзілуінен туындайтын метаболизмік зақымдану. Бірінші типтегі зақымданудың мысалы кейбір қатал, тропикалық емес қатты ағаш тұқымдарында, әсіресе қатал еменнің алқаптарында кездеседі, оларды кептіруден сақтай отырып, екі жылға дейін мұздатусыз сақтауға болады. Бұл тұқымдардың жасушалық мембраналарының липидтері мен ақуыздары 3-4 күн кептіргеннен кейін нашарлай бастайды. Басқа рекалцирант тұқымдар, мысалы, тәтті қаштан (Castanea sativa) тұқымдары, кептіру процесінде бақыланбайтын метаболизм нәтижесінде туындайтын тотығу зақымдануын көрсетеді.

Сақтау

Қиын сақталатын тұқымдарды сақтау әлі де тәжірибелік сипатта. Кейбір тәсілдер: ұрықты криоконсервациялау үшін алып тастау (сұйық азот). Аралық тұқымдар – ортодокстық және қиын сақталатын тұқымдардың арасындағы тіршілікке төзімділік деңгейі бойынша жатады. Олар бастапқыда дәстүрлі құрғақ мұздатуда сақталуға жарамсыздығымен, бірақ тұтастай криоконсервациядан аман қалу қабілетімен анықталады. Сақтау бойынша ұсынымдар: оларды 45–65% салыстырмалы ылғалдылықта тоңазытқышта сақтау, мерзімі ең көп бес жыл.