Моңғол хандарының тізімі және Юань әулеті

Кіріспе

Монғол билеушілерінің тізімі келтірілген. Мемлекеттер тізімі хронологиялық ретпен берілген, бірақ әртүрлі династиялардың даму жолын көрсетеді.

Хамаг моңғол тілі (1120-шы жылдар)

БилеушіТаққа отыру мерзіміАқпаратКайду1030–1060Монғол тайпаларын біріктірген алғашқы ханҚабул хан1130–1148Хамағ монғол конфедерациясының бірінші ханыАмбағай хан1148–1156Хамағ монғол конфедерациясының екінші ханыХотола хан1156–1161Хамағ монғол конфедерациясының үшінші ханыЕсугей1160–1171Хамағ монғол конфедерациясының іс жүзіндегі билеушісіШыңғыс хан1160–1206Боржигин тайпасының басшысы

Ұлы хандар және Юань әулеті

Құбылай хан 1271 жылы "Ұлы Юань" династиялық атауын жариялағанға дейін, Моңғол империясының хағандары (Ұлы хандары) (Их Моңғол Ульс) Шыңғыс хандан бастап қытай тілінде императордың қытайлық атауын қолдана бастады. Юань әулеті 1271 жылы құрылғаннан кейін, Кублайлар Юань императорлары болды, олар моңғолдар үшін Хаган және этникалық хандар үшін Хуанди деген қос мәртебе алды. Билеушілер туралы мәлімет:

Before Kublai Khan announced the dynastic name "Great Yuan" in 1271, Khagans (Great Khans) of the Mongol Empire (Ikh Mongol Uls) already started to use the Chinese title of Emperor practically in the Chinese language since Genghis Khan (as ). With the establishment of the Yuan dynasty in 1271, the Kublaids became Yuan emperors, who took on a dual identity of Khagan for the Mongols and Huangdi for ethnic Han. RulerReignInformationGenghis Khan1206 1227The first Khan of the Mongol EmpireTolui Khan1227 1229Regent of the Mongol Empire until his brother, Ögedei became KhanÖgedei KhanSeptember 13, 1229 December 11, 1241The second Khan of the Mongol EmpireTöregene Khatun1242 1246Regent of the Mongol Empire until the election of her son, Güyük KhanGüyük KhanAugust 24, 1246 April 20, 1248The third Khan of the Mongol EmpireOghul Qaimish1248 1251Regent of the Mongol Empire until her death in 1251Möngke KhanJuly 1, 1251 August 11, 1259The fourth Khan of the Mongol EmpireAriq BökeAugust 11, 1259 August 12, 1264Claimed the title of Great Khan and fought against Kublai in the Toluid Civil War. Kublai KhanDecember 18, 1271 February 18, 1294The first emperor of the Yuan DynastyTemür KhanMay 10, 1294 February 10, 1307The second emperor of the Yuan DynastyKülüg KhanJune 21, 1307 January 27, 1311The third emperor of the Yuan DynastyAyurbarwada Buyantu KhanApril 7, 1311 March 1, 1320The fourth emperor of the Yuan DynastyGegeen KhanApril 19, 1320 September 4, 1323The fifth emperor of the Yuan DynastyYesün TemürOctober 4, 1323 August 15, 1328The sixth emperor of the Yuan DynastyRagibagh KhanOctober 1328 November 14, 1328The seventh emperor of the Yuan DynastyJayaatu Khan Tugh TemürOctober 16, 1328 February 26, 1329 (first reign)September 8, 1329 – September 2, 1332 (second reign)The eighth emperor of the Yuan DynastyKhutughtu Khan KusalaFebruary 27, 1329 August 30, 1329The ninth emperor of the Yuan Dynasty. Seized the throne from Jayaatu Khan Tugh Temür. Rinchinbal KhanOctober 23, 1332 – December 14, 1332The tenth emperor of the Yuan DynastyToghon TemürJuly 19, 1333 – September 10, 1368The eleventh emperor and last emperor of the Yuan Dynasty. Also the first emperor of the Northern Yuan Dynasty.

Жеңгіс хан 1206 – 1227 жылдар Моңғол империясының бірінші ханы
Толуй хан 1227 – 1229 жылдар Ағасы Өгедей хан болғанға дейін Моңғол империясының регенті
Өгедей хан 13 қыркүйек 1229 – 11 желтоқсан 1241 жылдар Моңғол империясының екінші ханы
Төрегене хатун 1242 – 1246 жылдар Ұлы Гүюк хан сайланғанға дейін Моңғол империясының регенті
Гүюк хан 24 тамыз 1246 – 20 сәуір 1248 жылдар Моңғол империясының үшінші ханы
Оғұл Қайымыш 1248 – 1251 жылдар 1251 жылы қайтыс болғанға дейін Моңғол империясының регенті
Мөңке хан 1 шілде 1251 – 11 тамыз 1259 жылдар Моңғол империясының төртінші ханы
Арық Боке 11 тамыз 1259 – 12 тамыз 1264 жылдар Ұлы хан атағын талап етіп, Тулуид азамат соғысында Кубилайға қарсы күресті.
Кубилай хан 18 желтоқсан 1271 – 18 ақпан 1294 жылдар Юань әулетінің бірінші императоры
Темүр хан 10 мамыр 1294 – 10 ақпан 1307 жылдар Юань әулетінің екінші императоры
Күлуг хан 21 маусым 1307 – 27 қаңтар 1311 жылдар Юань әулетінің үшінші императоры
Айурбарвада Буянту хан 7 сәуір 1311 – 1 наурыз 1320 жылдар Юань әулетінің төртінші императоры
Гегеен хан 19 сәуір 1320 – 4 қыркүйек 1323 жылдар Юань әулетінің бесінші императоры
Йесүн Темүр 4 қазан 1323 – 15 тамыз 1328 жылдар Юань әулетінің алтыншы императоры
Рағибағ хан 13 қазан 1328 – 14 қараша 1328 жылдар Юань әулетінің жетінші императоры
Жаяату хан Туғ Темүр 16 қазан 1328 – 26 ақпан 1329 жыл (бірінші билік мерзімі), 8 қыркүйек 1329 – 2 қыркүйек 1332 жыл (екінші билік мерзімі) Юань әулетінің сегізінші императоры
Хутуғту хан Кусала 27 ақпан 1329 – 30 тамыз 1329 жылдар Юань әулетінің тоғызыншы императоры. Жаяату хан Туғ Темүрден тақ мұрагерлік етті.
Ринчинбал хан 23 қазан 1332 – 14 желтоқсан 1332 жылдар Юань әулетінің он бірінші императоры
Тоғон Темүр 19 шілде 1333 – 10 қыркүйек 1368 жылдар Юань әулетінің он бірінші және соңғы императоры. Сонымен қатар Солтүстік Юань әулетінің алғашқы императоры.

Оң жақ қанаты (Көк Орда)

Алтын Орданың (Жохид улусы, Қыпшақ хандығы) нақты билеушілері 1361 жылға дейін Бату әулетінің мүшелері болды. БилеушіМерзіміАқпаратБатұ хан1227 – 1255Алтын Орданың бірінші ханы және оның батыс жартысының (Көк Орданың) бірінші ханы. Сартақ хан1256 – 1257Алтын Орданың және Көк Орданың екінші ханы. Улахчи1257Алтын Орда мен Көк Орданың үшінші ханы. Алтын Орданың теңгришілікке сенген соңғы ханы. Берке хан1257 – 1266Алтын Орданың және Көк Орданың төртінші ханы. Алтын Орданың алғашқы ислам ханы және Толуид азамат соғысында Арық Бектің қолдаушысы. Менгу Тимур1266 – 1280Алтын Орданың және Көк Орданың бесінші ханы. Тоде Монгке1280 – 1287Алтын Орданың және Көк Орданың алтыншы ханы. Талабуга1287 – 1291Алтын Орданың және Көк Орданың жетінші ханы. Тоқта1291 – 1312Алтын Орда мен Көк Орданың сегізінші ханы. Өзбек хан1313 – 1341Алтын Орда мен Көк Орданың тоғызыншы ханы. Тіні Бег1341 – 1342Алтын Орданың және Көк Орданың оныншы ханы. Жәні Бег1342 – 1357Алтын Орданың және Көк Орданың он бірінші ханы. Берди Бег1357 – 1359Алтын Орданың және Көк Орданың он екінші ханы. Құлпа1359 жылдың тамызы – 1360 жылдың ақпаныАлтын Орда мен Көк Орданың он үшінші ханы. Наурыз Бег1360Алтын Орда мен Көк Орданың он төртінші ханы. Хидр хан1360 – 1361Алтын Орда мен Көк Орданың он бесінші ханы. Тимур Хуаджа1361Алтын Орда мен Көк Орданың он алтыншы ханы. Ордю Малик1361Алтын Орда мен Көк Орданың он жетінші ханы. Қылды Бег1361 – 1362Алтын Орда мен Көк Орданың он сегізінші ханы. Абдуллаһ1361 – 1370Алтын Орда мен Көк Орданың он тоғызыншы ханы. Мамайдың ықпалында. Түлүн Бег Ханым1370 – 1371Алтын Орданың және Көк Орданың бірінші патшайымы. Мұхаммед Сұлтан1370/1371 – 1379Алтын Орданың және Көк Орданың жиырмасыншы ханы. Мамайдың ықпалында. Түлек1379 – 1380Алтын Орда мен Көк Орданың жиырма бірінші ханы. Мамайдың ықпалында.

Actual rulers of the Golden Horde (Jochid Ulus, Kipchak Khanate) were members of the House of Batu until 1361. RulerReignInformationBatu Khan1227 1255The first Khan of the Golden Horde and the first Khan of its Western Half (the Blue Horde). Sartaq Khan1256 1257The second Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Ulaghchi1257The third Khan of the Golden Horde and Blue Horde. The last Khan of the Golden Horde that believed in Tengrism. Berke Khan1257 1266The fourth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. The first Islamic Khan of the Golden Horde and supporter of Ariq Böke in the Toluid Civil War. Mengu Timur1266 1280The fifth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Tode Mongke1280 1287The sixth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Talabuga1287 1291The seventh Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Toqta1291 1312The eighth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde.Özbeg Khan1313 1341The ninth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Tini Beg1341 1342The tenth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Jani Beg1342 1357The eleventh Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Berdi Beg1357 1359The twelve Khan of the Golden Horde and Blue Horde. QulpaAugust 1359 February 1360The thirteenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Nawruz Beg1360The fourteenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Khiḍr Khan1360 1361The fifteenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Timur Khwaja1361The sixteenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Ordu Malik1361The seventeenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Kildi Beg1361 1362The eighteenth Khan of the Golden Horde and the Blue Horde. Abdallāh1361 1370The nineteenth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Under the influence of Mamai. Tulun Beg Khanum1370 1371The first Queen of the Golden Horde and Blue Horde. Muhammad Sultan1370/1371 1379The twentieth Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Under the influence of Mamai. Tulak1379 1380The twenty first Khan of the Golden Horde and Blue Horde. Under the influence of Mamai.

Шығыс Шағатай хандығы (Моғолстан)

Моғолстан 15 ғасырдың соңында Түрпан хандығы мен Яркен хандығына бөлінді.

Сечен хандары

Шолой (1627–1652), Морбуимнің ұлы, 1627 жылы ағасы Хар Загалдан кейін билікке келді. Алғашқыда Сетсен хан титулымен танылды. Бабу (1652–1683), Шолойдың бесінші ұлы. Норов (1683–1688), Бабудың үшінші ұлы. Наваанненрен (1910–1922), Артаседтің ұлы Оржинжавтың ұлы, Церендоновтың үлкен ұлы.

Моңғолияның Богд хандығы (1911-1924)

ЕсімФотоПатшалықМөрМағлұматБөгін хан29 желтоқсан 1911 20 мамыр 1924 Моңғолия Бөгін хандығының тұңғыш және жалғыз ханы. Сегізінші Жебцсундамба Хутукту.