Кіріспе

Делавэр каналы Пенсильвания штатында орналасқан.

Делавэр және Раритан каналы (D&R Canal) – 1830 жылдары салынған, Жаңа Жерси штатының орталық бөлігіндегі Делавэр өзенін Раритан өзенімен байланыстыратын канал. Бұл Филадельфия мен Нью-Йорк қалалары арасында жүк тасымалдаудың тиімді және сенімді тәсілі болды, 19-шы және 20-шы ғасырдың басында Пенсильвания штатының шығысынан антрацит көмірін тасымалдады. Канал жүк тасымалдаушыларға Пенсильванияның көмірлі аймағынан Делавэр өзені арқылы төмен, Кейп-Мейді айналып, Атлант мұхитының кейде қауіпті жағалауынан Нью-Йорк қаласына дейінгі қашықтықты қысқартуға мүмкіндік берді.

Тарих

Рарритан және Делавэр өзендері арасындағы канал идеясы 1690 жылдары оны ұсынған Пенсильванияның негізін қалаушы Уильям Пеннге қатысты. Мұндай канал Филадельфиядан Нью-Йорк қаласына дейінгі саяхатты 100 мильге қысқартып, кемелердің Атлант мұхитына шығу қажеттілігін жойар еді. Ранделдің есебіне және мұндай каналдың айқын артықшылықтарына қарамастан, жобаға қарсылық 1830 жылға дейін ештеңе істеуге кедерес келтірді. 1830 жылдың 4 ақпанында Нью-Джерси заң шығарушы органы D&R каналының жарғысын бекіткен заңды қабылдады. Сол күні «Камден және Амбой теміржолы және көлік компаниясы» жарғысы да қабылданды. D&R жарғысы құрылысқа 1,5 миллион доллар бөлді, оны сегіз жыл ішінде аяқтау қажет болды. Канал қоғамдық жол ретінде қарастырылатын еді, бірақ корпорацияға канал арқылы тасымалданатын жолаушылар мен жүк үшін жол төлемі мен транзит алымдарын жинауға рұқсат берілді. Каналға жазылушылар жетіспегендіктен, оны қазу ісі тоқтап қалды. Осы мәселе туғанда, Тәуелсіздік декларациясына қол қойған Ричард Стоктонның немересі Роберт Ф. Стоктон өзінің және отбасының жеке қаржысын жұмысты жалғастыру үшін уәделеді. Канал жүйесі көбінесе қолмен, негізінен ирланд иммигранттарының еңбегімен қазылды. Жұмыс 1830 жылы басталды және 1834 жылы аяқталды, оның құны шамамен 2,830,000 долларға бағаланды. Канал алғаш рет ашылғанда, бу машинасы ойда жоқ кезде, канал қайықтарын сүйреу үшін жылқы тобы пайдаланылды. Каналдың ең көп қолданылған кезеңі 1860 және 1870 жылдарда болды, ол негізінен американдық өнеркәсіптік революция кезінде Пенсильваниядан Нью-Йорк қаласына көмір тасымалдау үшін қолданылды. 1872 жылдың 18 мамырында D&R Canal Company бірнеше параллель теміржолдармен біріктіріліп, United New Jersey Railroad and Canal Company құрылды және Пенсильвания теміржолына жалға берілді.

20 ғасыр

D&R каналының маңызы теміржолдар каналдардың атқаратын қызметін тезірек орындаған кезде азайды, бірақ ол 1932 жылға дейін пайдалануда болды. Кейіннен Трентон мен Бордентаун арасындағы бөлігі әртүрлі жол және теміржол жобалары үшін толтырылды, нәтижесінде сулар тек Трентон, Нью-Джерсиден солтүстікке қарай Нью-Брансуикке дейінгі негізгі каналды қамтамасыз етті. Каналдың тағы екі бөлігі құбырлар арқылы жер астына прокладкаланды: біреуі Трентонда, 1952 жылы Трентон тас жолы салынып жатқанда, екіншісі Нью-Брансуикте, 1984 жылы Эльмер Бойд Парквейінің кеңейтілуі (18-бағдар) салынып жатқанда.

Бағыт

Каналдың негізгі бөлігі Делавэр өзеніндегі Бордентауннан Раритан өзеніндегі Нью-Брансуикке дейін созылады. Азық каналдың бөлігі (негізгі каналға су жеткізетін) Трентоннан солтүстікке қарай 35 шақырымға (22 миль) созылады, Делавэрдің шығыс жағалауымен Буль аралына дейін, Френчтаунға жақын жерге дейін. Азық канал солтүстіктен биік жерлерден су жинап, негізгі каналдың ең жоғары бөлігіне жеткізеді, ол негізінен солтүстік және шығысқа қарай ағып, Бордентаундағы Кроссуикс сағасына оңтүстікке қарай ағып келген. Бүкіл канал жүйесінің жалпы ұзындығы шамамен 106 шақырым (66 миль) болды. Негізгі бөлігі 71 шақырым (44 миль) ұзын, 23 метр ені және 2 метр тереңдігі бар; ал азық канал 35 шақырым (22 миль) ұзын, 18 метр ені және 2 метр тереңдігі бар.

Өзгертілген және тасталған учаскелер

Трентондағы негізгі D & R каналының бір бөлігі Трентон тас жолымен (АҚШ 1-ші жолы) жабылып, су әлі де астынан ағып тұр, бірақ ол қоғамдық қолдануға жабық. Бордентаунда Делавэр өзеніне қол жеткізетін каналдың бөлігі де қолданыстан шығарылған. Трентонда оның үстінен 1996 жылы салынған 129-шы тас жол өтіп жатыр. Трентонның оңтүстігіндегі тағы бір бөлігі Нью-Джерси штатының Гамильтон қаласында, Трентонның оңтүстік шекарасы мен Кроссуикс сайысы арасында орналасқан. Сақталған, ең шығысқа орналасқан шлюз Нью-Брансуиктегі 18-ші тас жолмен каналдан бөлініп қалған.

Құлыптар мен ағызу жолдары

D&R каналы бойындағы биіктік айырмашылықтарын жеңу үшін шлюздер пайдаланылды. Канал бағытындағы көптеген шлюздер әлі де сақталған, бірақ өзен ағысы бағытындағы шлюз қақпалары шағын бөгеттермен және су төгілетін жерлермен алмастырылды. Төменгі ағыстағы қақпалар алынып тасталғандықтан, шлюздердегі су деңгейі төменгі ағыстағы сумен бірдей. Канал маңындағы құрылыс жобалары салдарынан кейбір шлюздер көміліп қалған немесе алынып тасталған. Канал бағытында артық суды жақын жердегі су жолдарына төгіп жіберуге арналған көптеген су төгілетін құрылыстар орналасқан. Бұл құрылыстарды канал бойындағы жолдың төмендеуінен байқауға болады. Кейбір жерлерде эстакадалар жылқылар жүруі үшін тығыз орналасқан таспен төселген, бірақ велосипедтер үшін өткілі емес.

Қатысқан өзендер

Делавэр өзені: Делавэр және Раритан каналын Буллз аралынан басталып, Делавэр өзенінің шығыс жағалауымен солтүстікке қарай жүретін қоректендіру каналы арқылы толықтырады, бұл канал Трентон маңындағы D&R каналының оңтүстік соңына дейін жетеді. Миллстон өзені: Принстоннан Манвиллге дейін Делавэр және Раритан каналымен қатар ағып өтеді. Раритан өзені: Манвилльден Нью-Брансуикке дейін солтүстік және шығысқа қарай Делавэр және Раритан каналымен қатар ағып өтеді. Делавэр және Раритан каналының солтүстік нүктесі Нью-Брансуикте орналасқан.

Белгілі орын

Делавэр және Раритан каналы 1973 жылдың 11 мамырында Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Көптеген тарихи канал үйлері, онда көпір күзетшілері тұрған (мысалы, Блэкуэллс Миллс каналының үйі және Порт Мерсер каналының үйі) маңызды мүліктер ретінде тізілді.

Мемлекеттік саябақ

1974 жылы канал жүйесінің көп бөлігі Нью-Джерси штатының саябағы деп жарияланды. Ол бүгінгі күнге дейін сақталған және каноэ, байдарка және балық аулау үшін пайдаланылады. Каналдың бойындағы табиғи беткейлі жол, бұрынғыда баржаларды тартатын мулдардың жолы болған, қазір жаяу серуендеуге, жүгіруге, велосипед тебуге және атпен жүруге қолданылады. Негізгі каналдың 58 шақырымы және қосымша каналдың 35 шақырымы бүгінге дейін сақталған. Делавэр өзені бойындағы қосымша канал, бұрынғы теміржол болғандықтан, сүйреу жолы емес, велосипедпен жүруге өте қолайлы. Паркті Нью-Джерси парктер мен орман шаруашылығы бөлімі басқарады және күтіп ұстайды. Каналға бойындағы көптеген жерлерден қол жеткізуге болады, көптеген жол тораптарында шағын тұрақтар қарастырылған. D&R Canal мемлекеттік саябағының ең әдемі және танымал бөліктерінің бірі – Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Карнеги көлінің жанындағы бөлігі, онда жолдың бір жағында канал, екінші жағында көл орналасқан. Тағы бір тартымды бөлігі – Шығыс Миллстондағы Колониалдық парк арборетумы мен бақтарымен шектесетін аймақ. Канал көліктік мақсатта пайдаланылған кезде Нью-Джерсидің ландшафты көбінесе ауылдық болды және негізгі кәсіп – ауыл шаруашылығы еді. "Енді," – дейді Нью-Джерси тарихи комиссиясының ғылыми директоры Говард Грин, – "бұл штаттың ең сүйікті саябақтарының бірі, әлемнің ең густо заселенген аймақтарының бірінен өтетін, ирек кезеңді жасыл кеңістік. Ол бақтағы машинадан машинадағы баққа айналды."

Фольклорлық

1972 жылдан бастап каналға қатысты жергілікті аңыз пайда болды. Грикстоун және Франклин қалашығының тұрғындары канал мен оған параллель Миллстоун өзенінің бойында жабайы сиырды көргендерін айтты. Олар бұл сиырдың бұрын көптеген малдарды канал арқылы және бойымен өткізгендегі көшпелі малдың бірінің күйесі екенін жеткізді, бірақ он жыл өткен соң ол жоғалып кеткен. 2002 жылдың 23 қарашасында суарда бір бұқа табылып, жергілікті билік тарапынан судан шығарылды, бірақ көп ұзамай оны өлтірді. Осы сиырдың аңызға айналған сиыр екені расталмады.