Кіріспе

Аллогендік қан құюсыз операция – бұл "Венаның қансыз хирургы" деп танымал болған ортопед-хирург Адольф Лоренц әзірлеген инвазивті емес хирургиялық әдіс. Оның медициналық тәжірибесі сол дәуірдегі операциялық бөлмелерде кеңінен қолданылатын карбола қышқылына болған қатысты аллергиясының нәтижесі болды. Бұл жағдай оны "құрғақ хирург" болуға мәжбүр етті. Қазіргі қолданыста бұл термин инвазивті де, инвазивті емес медициналық техникалар мен хаттамаларды қамтиды. Бұл сөз қанды немесе қан құюды пайдаланбайтын операцияны білдірмейді. Керісінше, ол аллогендік қан құюсыз жасалатын операцияны білдіреді. Қансыз хирургияны қолдайтындар аллогендік қаннан (басқа адамдардың қанынан) жасалған препараттарды құюға рұқсат етеді және пациенттің бұрыннан берген қанын автологтық трансфузия үшін пайдаланады. Қансыз хирургияға қызығушылықтың бірнеше себебі бар. Куәгерлердің діні қан құюға қарсы; ал басқалары гепатит және ЖИТС сияқты қан арқылы берілетін аурулар туралы алаңдайды.

Тарих

1960 жылдардың басында американдық жүрек хирургі Дентон Кули Ехоба куәгерлеріне қан құймай көптеген ашық жүрек операцияларын сәтті жасады. Он бес жыл өткен соң, ол және оның әріптесі осы пациенттер тобында 500-ден астам жүрек операциялары туралы есеп жариялады, жүрек операцияларын қан құйылымынсыз қауіпсіз түрде жасауға болатынын көрсетеді. Рон Лапин (1941–1995) – американдық хирург, ол 1970 жылдардың ортасында қансыз хирургияға қызығушылық танытты. Ол қан тапшылығынан зардап шегетін Ехоба куәгерлеріне қан құюды қолданбай операция жасауға дайын болғандықтан "қансыз хирург" деп танымал болды. Патриция А. Форд (1955 жылы туған) – қансыз сүйек миын трансплантациялаған алғашқы хирург. 1988 жылы Австралиядан келген гематолог профессор Джеймс Исбистер пациентке баса назар аудару қажеттігін алғаш ұсынды. 2005 жылы ол "Қанды сақтау және трансфузияға баламалар туралы жаңалықтар" журналында мақала жариялады. Осы мақалада профессор Исбистер "пациенттің қанын басқару" терминін енгізіп, назарды өнімнен пациентке ауыстыру қажеттігін атап өтті.

Негізгі қағидалар

Қансыз хирургияның бірнеше қағидалары жарияланды. Эритропоэтин (EPO) немесе темірді енгізу сияқты операцияға дейінгі шаралар пациенттің өз эритропоэзін стимуляциялауға бағытталған. Хирургияда қан кетуді бақылау лазерлік немесе ультрадыбыстық скальпельдерді, минималды инвазивті хирургиялық техникаларды, электрохирургия мен электрокоагуляцияны, таңдамалы жағдайларда төмен орталық веноздық қысым анестезиясын немесе қантамырларды тігу арқылы жүзеге асырылады. Басқа әдістерге қан құюдың орнын толтырушы заттар жатады, олар қазіргі уақытта оттекті тасымалдамайды, бірақ қан көлемін кеңейтіп, шоктан сақтауға көмектеседі. Оттекті тасымалдайтын қан құюдың орнын толтырушы заттар, мысалы, PolyHeme әзірленуде. Көптеген дәрігерлер жеке пациенттің қанын сақтау формасы болып табылатын орташа көлемді гемодилюцияны "қансыз хирургияның" бағанасы деп есептейді, бірақ бұл техника автологтық қан құюдан бас тартатын пациенттер үшін қолданылмайды. Операция кезінде қанды қайта өңдеу және тазалау – операция кезінде пациенттен қанды жинап, тазалап, қайта денесіне құюға мүмкіндік беретін техника. Операциядан кейін хирургтар қан жоғалтуды азайту үшін қан жасушаларының санын арттыратын дәрілерді беруді жалғастырады және тестілер үшін алынатын қан мөлшерін және жиілігін азайтады, мысалы, ересек пациенттер үшін балаларға арналған пробиркаларды пайдалану арқылы. Бұл шығындар одан әрі артады, өйткені Ян Хоффманның (Пенсильвания штатының Дэнвилл қаласындағы Geisinger Медициналық орталығының қанды сақтау бағдарламасының әкімшісі) айтуынша, ауруханалар күнтізбелік жыл ішінде бір пациентке құйылған алғашқы үш бірлік қан үшін төлемді өтеуге міндетті. Керісінше, ауруханалар пациенттің қызыл қан жасушаларының санын арттыратын препараттар үшін өтемақы ала алады, бұл қан құю қажеттілігін азайту үшін операцияға дейін және кейін жиі қолданылатын емдеу тәсілі. Алайда, мұндай төлемдер сақтандыру компанияларымен келіссөздерге тікелей байланысты. Geisinger Медициналық орталығы 2005 жылы қанды сақтау бағдарламасын бастады және жұмыс істеген алғашқы алты айда 273 000 доллар үнемдегенін хабарлады. Cleveland Clinic тікелей шығындарын 2009 жылы 35,5 миллион АҚШ долларынан 2012 жылы 26,4 миллион АҚШ долларына дейін төмендетті – бұл 3 жыл ішінде шамамен 10 миллион доллар үнемдеу. Денсаулыққа қатысты тәуекелдер де олардың тартымдылығына әсер ететін фактор болып табылады, әсіресе соңғы зерттеулер қан құюдың асқынулар қаупін арттырып, өмір сүру ұзақтығын қысқартатынын көрсеткеніне байланысты. Сондықтан, ауруханада қан өнімдерін алмаған пациенттер тез жазылып, азырақ асқынуларға ұшырайды және үйге оңайрақ шыға алады.