Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық дәрігер (1924–2003)
Austrian physician (1924–2003)
Питер Сафар (12 сәуір 1924 – 3 тамыз 2003) – чех тегінен шыққан австриялық анестезиолог. Ол жүрек-өкпе реанимациясын (ЖӨР) дамырғанмен белгілі.
Peter Safar (12 April 19243 August 2003) was an Austrian anesthesiologist of Czech descent. He is credited with pioneering cardiopulmonary resuscitation (CPR).
Ерте өмір
Сафар 1924 жылы Аустрияның Вена қаласында дәрігерлік отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Карл – офтальмолог, ал анасы Винка (Ландауэр), еврей әжесі болған, – педиатр болды. 1948 жылы Вена университетін бітірді. Ол Ева Кизиватқа үйленді және 1949 жылы Йель университетінде хирургиялық тәжірибе алу үшін Венадан Коннектикут штатының Хартфорд қаласына көшіп кетті. 1952 жылы Пенсильвания университетінде анестезиология мамандығы бойынша оқуын аяқтады. Сол жылы Перудің Лима қаласында жұмыс істеп, сол елдегі алғашқы академиялық анестезиология бөлімін құрды. 1954 жылы Балтимор қалалық ауруханасының анестезиология бөлімінің басшысы болды.
Safar was born in Vienna, Austria, in 1924 into a medical family. His father, Karl, was an ophthalmologist and his mother, Vinca (Landauer), who had a Jewish grandmother, was a pediatrician. He graduated from the University of Vienna in 1948. He married Eva Kyzivat and moved from Vienna to Hartford, Connecticut, in 1949 for surgical training at Yale University. He completed training in anesthesiology at the University of Pennsylvania in 1952. That same year he worked in Lima, Peru, and founded that country's first academic anesthesiology department. In 1954, he became chief of the department of anesthesiology at Baltimore City Hospital.
Жүрек- өкпе реанимациясы
Джеймс Эламмен бірге ол жүрек-қан тамырларын қайта жандандырудың бастапқы қадамдарын қайта ашты. Оларға ессіз адамның тыныс жолдарын ашу үшін басты иесіне бұрып, иегін көтеру және ауыздан ауызға дем беру сияқты әрекеттер кірді. Ол норвегиялық қуыршақ жасаушы Асмунд Лэрдалды, Laerdal компаниясының Resusci Anne деп аталатын жүрек-қан тамырларын қайта жандандыру оқуына арналған манекендерді жобалауға және өндіруге ықпал етті. 1956 жылы Балтимор қалалық ауруханасында жүрек-қан тамырларын қайта жандандыруды зерттеуге кіріскен Сафар, парализге ұшыраған еріктілермен жүргізген тәжірибелерінде құтқарушының ауыздан ауызға дем беру арқылы тыныс алмайтын адамда қанағаттанарлық деңгейде оттегі сақтауға болатынын және тіпті қарапайым адамдардың да ауыздан ауызға дем беру арқылы өмірді құтқара алатынын көрсетті. Ол жүрек-қан тамырларын қайта жандандырудың А (тыныс жолы) және В (дем алу) компоненттерін С (көкдеу қысымы) компонентімен біріктірді. Ол 1957 жылы "Жандыру ABC" атты кітап жазды, ол жүрек-қан тамырларын қайта жандандыруды жаппай оқытудың негізін қалады. Бұл ABC жүйесі кейіннен Америка Жүрек Қауымдастығы тарапынан қабылданып, 1973 жылы жүрек-қан тамырларын қайта жандандыру стандарттары жарияланды.
Together with James Elam, he rediscovered the initial steps in CPR. These included the head tilt and chin lift maneuver to open the airway of an unconscious victim, as well as the mouth to mouth breathing. He influenced Norwegian doll maker Asmund Laerdal of Laerdal company to design and manufacture mannequins for CPR training called Resusci Anne. Safar, who began to work on CPR in 1956 at Baltimore City Hospital, demonstrated in a series of experiments on paralyzed human volunteers that rescuer exhaled air mouth to mouth breathing could maintain satisfactory oxygen levels in the non spontaneously breathing victim, and showed that even laypeople could effectively perform mouth to mouth breathing to save lives. He combined the A (Airway) and B (Breathing) components of CPR with the C (chest compressions). He wrote the book ABC of Resuscitation in 1957, which established the basis for mass training of CPR. This A B C system for CPR training of the public was later adopted by the American Heart Association, which promulgated standards for CPR in 1973.
Басқа жетістіктер
Сафардың басқа жетістіктері 1958 жылы Балтимор қалалық ауруханасында АҚШ-тың алғашқы қарқынды терапия бөлімін құруды қамтиды. 1961 жылы Питтсбург университетінде анестезиология кафедрасын және әлемдегі алғашқы қарқынды терапия медицинасы оқу бағдарламасын құрды. 1966 жылы 12 жасар қызы Элизабеттің күрделі астмадан қайтыс болуы оны терең қынжырды. 1967 жылы ол АҚШ-тағы алғашқы аурухана алдындағы жедел медициналық көмек қызметтерінің бірі – Freedom House Enterprise Ambulance Service-ті құрды және доктор Нэнси Кэролайнмен бірге жедел медициналық техниканы (EMT) оқыту мен даярлау стандарттарын, сондай-ақ мобильді қарқынды медициналық көмек көрсету жедел жәрдем машинасының дизайны мен жабдықтарының стандарттарын әзірледі. Freedom House жедел жәрдем қызметі "жұмысқа орналастыру қиын" деп саналатын жас афроамерикандықтарды жұмысқа алды. Freedom House-тің бірнеше мүшесі EMS және қоғамдық қауіпсіздік саласында сәтті мансапқа қол жеткізді. 1970 жылы Сафар Лос-Анджелесте (Калифорния) өткен 29 адамнан тұратын топтың құрамында Критикалық медициналық көмек қоғамын құруға қатысты. 1971 жылы доктор Сафар қоғамның екінші президенті болып сайланды. 1976 жылы Сафар Дүниежүзілік апаттар мен жедел медицина қауымдастығын (WADEM) құрды, ол ірі апаттар кезінде өмірді құтқаруға арналған. Ол Питтсбург университетінің анестезиология кафедрасының төрағалығынан қалып, 1979 жылы Халықаралық реанимация зерттеу орталығын (қазіргі Питтсбург университеті Сафар реанимация зерттеу орталығы) құрды. Николас Бирчермен бірге ол кардиопульмональды миға жаңғырту (CPCR) бойынша халықаралық стандартқа айналған оқулық жазды. 1989 жылдың наурыз айында ол келесі мамандардан тұратын салааралық зерттеушілер тобын жинады: Мирослав Клейн, М.Д. (анестезиолог), Эдмунд Риччи, Ph.D. (бағалау зерттеулері), Эрнесто А. Претто, кіші, М.Д. (анестезиолог), Джоэл Абрамс, Ph.D. (инженерлік), және Луиза Комфорт, Ph.D. (әлеуметтік ғылымдар) – бұл топ Питтсбург университетінің апаттық реаниматология зерттеу тобы (DRSG) ретінде танылды. Бұл зерттеу тобы Ресей және Армения дәрігерлерінің тобымен бірлесіп, Армениядағы жер сілкінісін зерттеу бойынша алғашқы халықаралық салааралық апаттық бағалау зерттеуін жүргізді. Армениядағы зерттеу ДРСГ-ның Коста-Рика (1991), Түркия (1993) және Жапония (1994) елдеріндегі апаттан кейінгі бірқатар зерттеулеріне әкелді. Бұл зерттеулер апат кезіндегі жедел жағдайларға жауап берудің "Алтын 24 сағатын" анықтауға көмектесті және норвегиялық анестезиолог және гуманитарлық қызметкер доктор Кнут Оле Санднеске 1995 жылы Норд медицина қоғамы мен WADEM аясында Апаттарды басқару сапасын бақылау жөніндегі жұмыс тобын (TFQCDM) құруға шабыландырды. Сафар 65 жасқа дейін Питтсбургтегі Пресвитериан университетінің ауруханасында клиникалық анестезиологияны оқытып, тәжірибелік жұмыс істеді, бірақ ол өмірінің соңына дейін ғылыми-зерттеу қызметін жалғастырды. Оның өмірлік мақсаты – "өлімге тым ерте кеткендердің жүрегі мен миын құтқару" және апаттар кезінде өмірді құтқару мүмкіндігін арттыру болды, ол бұл саланы "Апаттық реаниматология" деп атады. 1990 жылы ол Эрнесто Преттоны апаттар бағдарламасының жетекшісі етіп тағайындады. 1999 жылы Сафар медицина саласындағы қызметі үшін Австрияның ең жоғары азаматтық наградасы – Ұрмет кресімен марапатталды. Ол үш рет Медицина бойынша Нобель сыйлығына үміткер болды. 2014 жылдың 13 қыркүйегінде Питтсбургтегі германдық қоғамдар альянсы да оны құрметпен еске алды.
Safar's other achievements included the establishment of the United States' first intensive care unit in 1958, at Baltimore City Hospital. In 1961, he went to the University of Pittsburgh, where he established its notable academic anesthesiology department and the world's first intensive care medicine training program. In 1966, he was deeply moved by the death of his daughter, Elizabeth, at the age of 12 from an acute asthmatic crisis. He initiated the Freedom House Enterprise Ambulance Service, one of the first prehospital emergency medical services in the United States in 1967 and together with Dr. Nancy Caroline, developed standards for emergency medical technician (EMT) education and training, as well as standards for mobile intensive care ambulance design and equipment. Freedom House Ambulance service employed young African Americans who were deemed "unemployable". Several members of Freedom House went on to establish successful careers in EMS and public safety. In 1970, Safar was among a group of 29 individuals meeting in Los Angeles, California who co founded the Society of Critical Care Medicine. Dr. Safar served in 1971 as the Society's second president, following the founding president Dr. Max Harry Weil. In 1976, Safar co founded the World Association for Disaster and Emergency Medicine (WADEM), which is dedicated to saving lives in major disasters. He stepped down from the chairmanship of anesthesiology at the University of Pittsburgh and founded the International Resuscitation Research Center (now the University of Pittsburgh Safar Center for Resuscitation Research) in 1979, dedicated to cardiopulmonary cerebral resuscitation (CPCR). With Nicholas Bircher he published a textbook on CPCR that became the international standard. In March 1989, he assembled an interdisciplinary team of researchers – composed of the following individuals: Miroslav Klain, M. D. (Anesthesiologist), Edmund Ricci, Ph. D. (Evaluation research), Ernesto A. Pretto, Jr., M. D. (Anesthesiologist), Joel Abrams, Ph. D. (Engineering), and Louise Comfort, Ph. D. (Social Science) – which became known as the University of Pittsburgh Disaster Reanimatology Study Group (DRSG). This research team in partnership with a team of Russian and Armenian physicians conducted the first international interdisciplinary disaster evaluation research field survey study of the earthquake in Armenia. The Armenia study led to a series of post disaster field studies by the DRSG in Costa Rica (1991), Turkey (1993), and Japan (1994). These studies helped to establish the "Golden 24 Hours" of emergency response in disasters and inspired Norwegian anesthesiologist and humanitarian Dr. Knut Ole Sundnes to establish in 1995 the Task Force of Quality Control of Disaster Management (TFQCDM), under the auspices of the Nordic Society of Disaster Medicine and WADEM. Safar practiced and taught clinical anesthesiology at Presbyterian University Hospital in Pittsburgh until the age of 65, but he continued his research activities until his death. His lifelong goal was to "save the hearts and brains of those too young to die" and to improve the life saving potential in disasters, a field he called "Disaster Reanimatology." In 1990, he appointed Ernesto Pretto, M. D., as leader of the Disaster program. In 1999, Safar was awarded the Cross of Honor, Austria's highest civilian honor, for his services in the field of medicine. He was nominated three times for the Nobel Prize in Medicine. On 13 September 2014, the Alliance of Germanic Societies of Pittsburgh honored him, as well.
Өлім
Сафар 2003 жылғы 3 тамызда Пенсильвания штатының Ливан тауындағы үйінде рактан қайтыс болды.
Safar died on 3 August 2003 at his home in Mount Lebanon, Pennsylvania, from cancer.