Кіріспе
Ливан-американдық хирург және инноватор (1906–2008)
Майкл Эллис ДеБейки (7 қыркүйек 1908 – 11 шілде 2008) – американдық жалпы және жүрек-қан тамыр хирургі, ғалым және медициналық педагог. Ол Хьюстон қаласындағы Техас медициналық орталығындағы Бейлор медицина колледжінің хирургия кафедрасының төрағасы, президенті және канцлері болды. Оның мансабы шамамен сексен жылға созылды. Ливандық иммигранттар отбасында дүниеге келген ДеБейки медицина саласында мансап құруға әкесінің дәріханасында кездескен дәрігерлер шабыттандырды, сонымен қатар ол анасынан тігін тігуді үйренді. Кейін ол медицинаны оқу үшін Тулан университетінің медицинаға дейінгі дайындық курсын және Тулан университетінің медицина мектебін бітірді. Тулан университетінде ол роликті сорғының (роллер насосы) үлгісін жасады, бастапқыда оны адамнан адамға тікелей қан құю үшін пайдаланды, ал кейіннен ол жүрек-өкпе аппаратының құрамдас бөлігіне айналды. Чарти ауруханасында хирургиялық тәжірибеден кейін ДеБейки 1937 жылы Тулан университетіне оралуға дейін Еуропада хирургиялық тағылымдамадан өтуге шақырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Армияның бас хирургі кеңсесінің хирургиялық консультациялық бөлімінде жұмыс істеді, содан кейін Ардагерлер әкімшілігін құруға қатысты. ДеБейкидің хирургиялық инновацияларына аорта аневризмасы мен диссекциясын жазу үшін жаңа процедуралар, қарыншалық көмекші құрылғыларды (желімшекті көмекші құрылғылар) әзірлеу және протездік тамыр алмастырғыштарын енгізу кірді. ДеБейки көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде Альберт Ласкер сыйлығы, Президенттің бостандық медалі, Ұлттық ғылым медалі және Конгресс алтын медалі. Сонымен қатар, бірнеше мекеме оның есімін иеленеді.
Ерте өмір және білім
Майкл ДеБейки 1908 жылдың 7 қыркүйегінде Луизиана штатының Лейк-Чарльс қаласында Мишель Дабаги (ميشيل دبغي) болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Шикер және Рахиджа Дабаги (ағылшынша ДеБейки деп аталды) Ливанның Марджейун қаласынан (сол кезде Османдық Сирия) көшіп келген, бірақ екеуі де АҚШ-та тұрып барып танысқан. Шикер, саудагер болғандықтан, 1900-ші жылдардың басында Лейк-Чарльсте қоныстанып, бөлшек сауда бизнесін, әсіресе жалпы және дәрі-дәрмек дүкендерін ашуға кірісті. Екеуі де француз тілінде сөйледі. Жастай Майкл отбасының шаруалық жұмысына көмектесіп, есеп кітаптарын жүргізді. ДеБейки бес баланың үлкені болды. Оның інісі Эрнест те дәрігер болды, жалпы және кеуде хирургиясы саласында маманданған. Оның қарындастары Лоис пен Сельма да білімді болды және ақырында Байлор медицина колледжіндегі медициналық коммуникация факультетіне оқытушы болып үлкен ағасының қатарына қосылды. Тағы бір қарындасы, Селена, 1952 жылы қайтыс болды. Бала кезінде ДеБейки саксофонда ойнауды үйренді, ал анасы оған тігу, тоқу, инемен тігу және кружево жасауды үйретті. Ол 10 жасқа келгенде өзіне жейде тіге алатын. Сонымен қатар ол "Британ энциклопедиясына" қызығушылық танытты.
Хирургиялық жоғары оқу орнынан кейінгі оқыту
1933-1935 жылдар аралығында ДеБейки Нью-Орлеан қаласында Чарти ауруханасында хирургия бойынша интернатурасын және резидентурасын аяқтады, ал 1935 жылы асқазан жаралары бойынша зерттеу жұмысы үшін ғылым магистрі (MS) дәрежесін алды. Сол кездегі амбициялы жас хирургтардың бағытындай, және оның ұстаздары Рудольф Матас пен Альтон Окснер бұрынғыдай, ДеБейкиге Франциядағы Страсбург университетінде профессор Рене Леришемен және Германиядағы Хайдельберг университетінде профессор Мартин Киршнермен хирургиялық тағылымдамасын аяқтау ұсынылды. Соғыс аяқталғаннан кейін бір жыл АҚШ армиясында қызмет еткен ол, жарақат алған әскерилерге үздіксіз көмек көрсетуде маңызды рөл атқарды және Ардагерлер әкімшілігі мен Медициналық бақылау агенттігін құруға көмектесті. ДеБейки 1951 жылы Бейлор медицина колледжіне хирург Дентон Кулиді жұмысқа алды. Олар 1969 жылы Кули колледждегі профессорлық қызметінен кеткенге дейін бірлесіп жұмыс істеді.
Иран шахының өлімі
1980 жылы ДеБейки Иран шахы Мұхаммед Реза Пахлавиге, қуғынға ұшыраған және лимфоманың соңғы сатысында болған науқасқа консультант ретінде көмектесті. Гиперспленизмге байланысты шах 1980 жылдың 28 наурызында Каирде сплинектомиядан өтті, ДеБейки хирургтар тобының жұмысын бақылады. Операция кезінде шахтың дененің көп бөлігіне метастаздар тарағандығы анықталды. Операциядан кейін бірнеше асқынулар туды, оның ішінде диафрагма астындағы абсцесс және пневмония. Бұл асқынулар сәтті емделсе де, шах 27 шілдеде қатерлі ісігінен көз жұмды. Ол адамдарға медициналық көмек көрсету үшін жануарларды пайдалануға қарсы шығатын жануарлар құқықтарын қорғаушылардың наразылығын тудырды. Ол "биомедициналық зерттеулердің болашағы, тіпті адам денсаулығы" егер жануарларды бағып ұстау орталықтары медициналық зерттеулер үшін артық жануарларды беруді тоқтатса, қауіпте болады деп мәлімдеді. Жануарлар зерттеулерінің қажеттілігі туралы сөйлегенде ДеБейки былай деді: "Бұл ғалымдар, ветеринар дәрігерлер, дәрігерлер, хирургтар және жануарлар зертханаларында зерттеу жүргізетін басқа да мамандар жануарлардың жағдайына қатты алаңдайды. Өмірге құрметпен қарауы және ауру мен мүгедектерге деген қайырымдылығы оларды аурулардың тудырған азабын жеңілдетудің жолдарын іздеуге жетеледі".
Кейінгі хирургиялық мансап
ДеБейки 2008 жылы 99 жасында қайтыс болғанға дейін медициналық тәжірибесін жалғастырды. Оның медицина саласына қосқан үлесі 75 жылға жуық уақытты қамтыды. ДеБейки 60 мыңнан астам науқасқа, оның ішінде бірнеше мемлекет басшысына ота жасады. 1996 жылы ДеБейки және Джордж Нун бастаған американдық кардиоторакалды хирургтар тобы Ресей президенті Борис Ельцинге ресейлік хирургтар жасаған бес құбырлы айналып өту операциясын қадағалады. 1999 жылғы 29 сәуірде ДеБейки Әзірбайжан президенті Гейдар Әлиевтің АҚШ-қа сапары барысында Огайо штатының Кливленд қаласында оның аорта-коронарлық айналып өту операциясын бақылады.
Жеке және отбасылық
ДеБейки 1937 жылы Еуропадан оралғаннан кейін Диана Куперге үйленді және олардың төрт ұлы болды: Майкл, Денис, Эрнест және Барри. Бұрынғы тәлімгер Джереми Р. Мортон оның «пациенттерге және медицина студенттеріне өте мейірімді, ал хирургиялық интерндерге қатыгез бола білетінін» айтты. Хьюстон қалалық әкімдігінде сақталып, тұңғыш рет осы құрметке ие болған ДеБейки 2008 жылдың 16 шілдесінде Қасиетті Жүректің соборындағы еске алу рәсіміне қатысты. Армия министрінің бұйрығымен ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленді. 2009 жылдың 21 қаңтарында ДеБейки қайтыс болған соң алғашқы рет Дентон А. Кули басшылық сыйлығымен марапатталды.
Майкл Э. ДеБейки Халықаралық хирургиялық қоғамы
1976 жылы ДеБейкидің шәкірттері Майкл Э. ДеБейки Халықаралық жүрек-қан тамыр хирургиялық қоғамын құрды, кейіннен ол Майкл Э. ДеБейки Халықаралық хирургиялық қоғамы болып өзгертілді. Екі жыл сайын Майкл Э. ДеБейки хирургиялық сыйлығы табыс етіледі.
Ласкер-ДеБейки клиникалық медициналық зерттеу сыйлығы
Ласкер қоры 1946 жылдан бері табыстап келе жатқан Клиникалық медициналық зерттеулер саласындағы Альберт Ласкер сыйлығы 2008 жылы ДеБейкинің құрметіне Ласкер-ДеБейки Клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы деп өзгертілді.
Майкл Э. ДеБейки кітапханасы мен мұражайы
2008 жылдың басында ДеБейки Хьюстон қаласындағы Бейлор медицина колледжіндегі жаңа Майкл Э. ДеБейки кітапханасы мен мұражайының негізін салу рәсіміне қатысты, ол оның өмірін, еңбегін және емдеу мен оқытуға арналған адал қызметін құрметтейді. Мұражай 2010 жылдың 14 мамырында ресми түрде ашылды.
ДеБейки медициналық қоры
ДеБейкинің құрметіне, DeBakey Medical Foundation, Baylor College of Medicine-мен бірлесіп, жыл сайын Майкл Э. ДеБейки, М.Д., ғылыми зерттеулер саласындағы үлкен жетістіктері үшін сыйлық иегерлерін таңдайды. Бұл сыйлықтар клиникалық немесе негізгі биомедициналық зерттеулерге ерекше ғылыми үлес қосып, маңызды зерттеулер жүргізген профессорлық-оқытушылық құрамды марапаттайды. Сыйлықты ДеБейки медициналық қоры қаржыландырады және Техас балалар қатерлі ісіктер орталығының жасушалық және гендік терапия орталығынан зерттеушілерді қолдайды. Аталған қор Бейлор университетінде Майкл Э. ДеБейки, Сельма ДеБейки және Лоис ДеБейки атындағы Медициналық гуманитарлық ғылымдардағы стипендиялық қор құруға көмектесті. Стипендия иегерлері ДеБейки отбасының мұрасын құрметтеп, "ДеБейки ғалымдары" деп аталады.
Басқа ДеБейки институттары
ДеБейкидің есімімен Денсаулық сақтау мамандықтарына арналған орта мектеп, Хьюстон методистік ДеБейки жүрек және қан тамырлары орталығы және Хьюстондағы Техас медициналық орталығындағы Майкл Э. ДеБейки ардагерлер ісі медициналық орталығы аталған. Ол Канзастағы Хейс медициналық орталығында Майкл Э. ДеБейки жүрек институтын құруға қатысты. ДеБейки ұсынған бірнеше атравматикалық тамыр хирургиясы қысқыштары мен форцепстер де оның атын иеленген. Техас A&M ветеринариялық медицина және биомедициналық ғылымдар колледжінің Майкл Э. ДеБейки институты Техас A&M, Бейлор медицина колледжі және Хьюстондағы UT денсаулық ғылым орталығы арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде, жүрек-қан тамырлары зерттеулері үшін құрылып, ДеБейкинің есімімен аталыпты.