Кіріспе

Британдық ханзада, королева Викторияның ұлы (1850–1942)

Артур, Коннотт және Стратхерн герцогы (Артур Уильям Патрик Альберт; 1 мамыр 1850 – 16 қаңтар 1942) – Ұлыбритания королевасы Виктория мен Саксен-Кобург және Гота ханзадасы Альберттің жетінші баласы және үшінші ұлы. Ол Канаданың конфедерациядан бергі оныншы генерал-губернаторы болды және бұл лауазымды атқарған жалғыз британдық ханзада еді. Артур 16 жасында Вулвичтегі Корольдік әскери академияға түсуге дейін жеке репетиторлардан білім алды. Бітірген соң Британ армиясында лейтенант болып қызмет етті, онда ол шамамен 40 жыл қызмет етіп, Британ империясының әртүрлі бөліктерінде борышын өтеді. Осы кезеңде ол корольдік герцог атағын алып, Коннотт және Стратхерн герцогы, сондай-ақ Сассекс графы болды. 1900 жылы ол Ирландияның бас қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ бұл оған ұнамады; оның артық тілегі Оңтүстік Африкада буарларға қарсы науқанға қатысу еді. 1911 жылы ол Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды, 4-ші граф Грей, Альберт Грейді вице-король ретінде алмастырды. Ол 1916 жылы Девонширдің 9-шы герцогы Виктор Кавендишпен ауысқанға дейін бұл лауазымды атқарды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдары корольдің және, демек, Канаданың бас қолбасшысының өкілі ретінде жұмыс істеді. Патша ордасында қызметтен кейін Артур Ұлыбританияға оралып, онда және Ирландияда патшалық міндеттерін орындады, сонымен қатар әскери қызметін жалғастырды. 1928 жылы ол қоғамдық өмірден зейнеткерлікке шықса да, 1942 жылы қайтыс болғанға дейін Екінші дүниежүзілік соғыста әскерде көзге түсті. Ол королева Викторияның соңғы тірі ұлы еді.

Ерте өмір

Артур 1850 жылғы 1 мамырда Букингем сарайында, королева Виктория мен Саксен-Кобург және Гота князі Альберттің жетінші баласы және үшінші ұлы болып дүниеге келді. Принцті 22 маусымда Кентерберий архиепископы Джон Бёрд Самнер сарайдың жеке капелласында крещение рәсімінен өткізді. Оның крест әкесі Пруссияның принці Вильгельм (кейін Пруссия королі және неміс императоры Вильгельм I болды); оның әкесінің әпкесінің күйеуінің қарындасы, Саксен-Веймар-Эйзенах принцессасы Бернард (оның анасының әжесі Кент герцогинясы оның орнына қатысты); және Веллингтон герцогы, ол оның туған күнін бөлісті және оның құрметіне аталды. Үлкен ағалары сияқты Артур да жеке репетиторлардан білім алды. Ол королеваның сүйікті баласы болды деген хабар тарады.

Ағалық, неке және отбасы

1874 жылы анасының туған күнінде (24 мамыр) Артур корольдік теңеу болып жарияланды, оған Коннахт және Стратхерн герцогі және Сассекс графы титулдары берілді. Бірнеше жыл өткен соң, 1899 жылы оның ағасы Эдинбург герцогы Альфредтің жалғыз ұлы, Эдинбург принці Альфред қайтыс болғаннан кейін, Артур Германиядағы Саксен-Кобург және Гота герцогтығының тікелей мұрагерлік құқығына ие болды. Алайда ол өзінің және ұлының герцогтыққа талап ету құқығынан бас тартты, содан кейін ол басқа немере інісі, Альбани герцогы принц Леопольдтің қайтыс болғаннан кейін туған ұлы, принц Чарльз Эдуардқа бұйырды. 13 наурыз 1879 жылы Виндзор сарайындағы Святого Георгия капелласында Артур Пруссияның принцессасы Луиза Маргаретқа, принц Фредерик Чарльзтың қызы және Германия императоры Вильгельм I-нің шөбересіне үйленді, ол Артурдың крест әкесі болған. Олардың үш баласы болды: принцесса Маргарет Виктория Шарлотта Августа Нора (15 қаңтар 1882 жылы туған – 1 мамыр 1920 жылы қайтыс болған), принц Артур Фредерик Патрик Альберт (13 қаңтар 1883 жылы туған – 12 қыркүйек 1938 жылы қайтыс болған) және принцесса Виктория Патрисия Хелена Елизавета (17 наурыз 1886 жылы туған – 12 қаңтар 1974 жылы қайтыс болған). Балалары Коннахттардың елдік үйі Бэгшот Паркінде (Суррей) және 1900 жылдан кейін Коннахттардың лондондық резиденциясы Клэренс Хауста тәрбиеленді. Балаларының некелері арқылы Артур Швецияның тәж мұрагері Густав Адольфтің, Файф герцогинясы принцесса Александраның және сэр Александр Рамзидің қайнағасы болды. Артурдың алғашқы екі баласы одан бұрын қайтыс болды; Маргарет оның жетінші немересіне жүкті болған кезде. Артур көп жыл бойы Дженни Черчилльдің қарындасы Леони Леслимен байланыста болды, бірақ әйеліне адал болды.

Патшалық міндеттері

Әскери мансабымен қатар герцог патшалық міндеттерді атқаруды жалғастырды, олар әскермен тікелей немесе шамалы ғана байланысты болды. Ол сондай-ақ бүкіл империяда монархияны ұсынып жүрді. Үндістаннан оралғаннан кейін, ол 1890 жылы әйелімен бірге Канадаға сапар шегіп, елдің ірі қалаларының барлығында болды. 1903 жылғы қаңтарда герцог пен герцогиня жаңа король Эдуард VII-нің таққа отыруын тойлау үшін 1903 жылғы Дели Дурбарында оны өкілдік етті. Үндістанға жол тартқанда, олар Мысыр арқылы өтіп, герцог 1902 жылғы 10 желтоқсанда Асван бөгетін ашты. 1910 жылы Артур Union Castle Line компаниясының Balmoral Castle кемесімен Оңтүстік Африкаға сапар шегіп, жаңа құрылған Оңтүстік Африка Одағының алғашқы парламентін ашты, ал 30 қарашада ол Йоханнесбургте Екінші Бур соғысында қаза тапқан британдық сарбаздарға арналған Рэнд полкінің ескерткіш монументіне ескерткіш тас қалады. Принц Артур масондыққа мүше болды және ағасы 1901 жылы король Эдуард VII болып таққа отырғаннан кейін лауазымынан бас тартуға мәжбүр болғаннан кейін Англияның Біріккен Ұлы Ложасының Ұлы шебері болып сайланды. Ол 1939 жылға дейін тағы 37 рет қайта сайланды, ол кезде ханзада 90 жасқа жуық болды.

Канаданың генерал-губернаторы

1911 жылғы 6 наурызда король Георг V корольдік рухшат бойынша комиссия арқылы өзінің британдық премьер-министрі Х.Х. Асквиттің Артурды монархтың өкілі ретінде Канаданың генерал-губернаторы етіп тағайындау туралы ұсынысын бекіткені жарияланды. Оның інісі Джон Кэмпбелл, 9-шы Аргилл герцогы, бұрын елдің генерал-губернаторы қызметін атқарған, бірақ 1911 жылғы 13 қазанда Квебек парламенті ғимаратының салон-ружында ант берген кезде, ол британдық король отбасының мүшесі болған алғашқы генерал-губернатор атанды. Оттавада Коннаут аптасына төрт күн Парламент төбесіндегі кеңсесінде жұмыс істеп, барлық саяси партиялар мен мәртебелі тұлғаларды шағын, жеке қабылдауларға шақырды. Герцог коньки тебуді үйреніп, ресми резиденциясы Ридо Холлда коньки тебу кештерін ұйымдастырды, Конноттар Артурдың генерал-губернаторлық мерзімінде осы резиденцияны жақсартуға көп еңбек етті. Корольдық отбасы сонымен қатар лагерь құру және аң аулау, балық аулау сияқты ашық ауадағы спорт түрлерімен айналысты. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды, осыған байланысты канадалықтар Германия мен Австрия-Мажарстанға қарсы күреске шақырылды. Артур империя ішінде кең ауқымды рөл атқарды, мысалы, 1912 жылдан өмірінің соңына дейін Кейптаун жоғарғы жауынгерлер полкінің бас полковнигі болды, бірақ Конноттар жаһандық қақтығыс басталғаннан кейін де Канадада қалды. Артур соғысқа аттанатын канадалық әскерлерге әскери дайындық пен жақсы жабдықталу қажеттігін баса көрсетті және жаңадан келген сарбаздардың мергендік дағдыларын арттыру үшін Корольдік Солтүстік-Батыс Монтты Полициясы үшін Коннот кубогын тағайындады. Ол сондай-ақ қосымша әскери қызметтер мен қайырымдылық ұйымдарында белсенділік танытып, ауруханаларды аралады. Жақсы ниетпен болғанымен, соғыс басталғанда Артур дереу маршалдық формасын киіп, министрлерінің кеңесі мен басшылығынсыз жаттығу алаңдарына және казармаларға барып, әскерлерге сөз сөйлеп, Еуропаға аттанғандарына дейін қоштасты. Бұл премьер-министр Роберт Борденнің наразылығын тудырды, ол принцтің конституциялық нормаларды бұзып жатқанын көрді. Борден кінәні әскери хатшы Эдвард Стэнтонға (Борден оны "қабілетсіз" деп есептеді) жапты, сонымен қатар Артурдың "корольдық отбасының мүшесі ретіндегі жағдайының қиындықтарына тап болғанын және генерал-губернатор ретіндегі шектеулерін ешқашан түсінбегенін" айтты. Сонымен қатар, Коннот герцогинясы Сент-Джон Жедел Жәрдем, Қызыл Крест және басқа да ұйымдарға соғысқа қолдау көрсету үшін жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Канада экспедициялық корпусындағы полктердің бірі – Коннот герцогинясының ирландтық канадалық рейнджерлері батальонының бас полковнигі болды, ал Патрисия ханшайым да жаңа канадалық әскер полкі – Патрисия ханшайымының канадалық жеңіл әскер полкінің құрылуына өз атын және қолдауын берді. Оның Канаданың генерал-губернаторы лауазымындағы мерзімі 1916 жылы аяқталды. Соғыстан кейін Артур Канаданың қаза тапқандарының құрметіне Оттавадағы Сент-Бартоломей шіркеуінде орналасқан әйнек суреттерді тапсырды, оған отбасы үнемі қатысты.

Кейінгі өмірі

Канададағы жылдарынан кейін герцог осы сияқты мемлекеттік қызметтер атқармады, бірақ көптеген қоғамдық шараларға қатысты. 1920 жылы ол Оңтүстік Африкаға Чапман Пик Драйвын ашуға барды. Келесі жылы ол Үндістанға сапар шекті, онда жаңа Орталық Заң шығару жиналысын, Мемлекеттік кеңес пен Князьдер палатасын ресми түрде ашты. Ол Үндістанда болған кезде Үнді ұлттық конгресінің алғашқы сатьяграхасы өтіп жатты; осының аясында дүкендер жабылып, сол жылы Калькуттаға келген кезде ресми салтанаттарға небары бірқанақ үндістер қатысты. Бойскауттар қауымдастығының президенті және лорд Баден-Пауэллдің досы әрі жанкүйері ретінде ол Арроу паркінде 3-ші дүниежүзілік скауттар джамбореінің ресми ашылуын өткізді. Герцог қайта әскери қызметке оралды және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жалғастырды, онда ол жаңа ғарышкерлер үшін әкесіндей ақсақал ретінде қарастырылды. Ридо Холлдағы жылдары ауырған герцогиня 1917 жылдың наурыз айында қайтыс болды, ал Артур 1928 жылы қоғамдық өмірден көтерілді; оның соңғы ресми шарасы 1934 жылдың 3 қарашасында Девон графтығының Сидмут қаласында Коннахт бақтарын ашу болды.

Өлім

Принц Артур 1942 жылғы 16 қаңтарда Багшот паркінде 91 жас, 8 ай және 16 күнде қайтыс болды. Бұл оның үлкен әпкесі, Аргилл герцогинясы Луизаның екі жыл мен бір ай бұрын қайтыс болған жасымен сәйкес келеді. Герцогтың қоштасу рәсімі 23 қаңтарда Виндзор сарайының Сент-Джордж капелласында өтті, одан кейін оның денесі уақытша капелланың астындағы Корольдік мазарда сақталды. Ол 1942 жылғы 19 наурызда Фрогмордағы Корольдік зиратқа жерленді. Ол королева Викторияның соңғы тірі ұлы болды. Оның өсиеті 1942 жылы қайтыс болғаннан кейін Лландуднода жабылды. Оның мүлігі 150 677 фунт стерлингке бағаланды (немесе инфляцияға байланысты түзетілгенде 2022 жылы 4,9 миллион фунт стерлингке).

Атақтар, атақтар, құрмет белгілері және гербтер

Патшалық отбасының мүшесі және вице-король болғандықтан, Принц Артур өмірі бойында көптеген атақтар мен дәрежелерге ие болды. Ол сондай-ақ көптеген ішкі және шетелдік наградалармен марапатталды. Әскери қызметте белсенді болып, фельдмаршал шеніне дейін көтерілді және төрт монархтың жеке әскери көмекшісі қызметін атқарды.

Тақырыбы

Сурет атауыТуған күніӨлім жазбаларыКонноттың Маргарет ханшайымы15 қаңтар 18821 мамыр 192015 маусым 1905 жылы Швецияның тәж мұрагері Густаф Адольфқа тұрмысқа шықты; балалары болды (соның ішінде Дания королевасы Ингрид).Конноттың Артур ханзадасы13 қаңтар 188312 қыркүйек 193815 қазан 1913 жылы Файфтың 2-ші герцогинясы Александра ханшайымына үйленді; балалары болды.Конноттың Патриция ханшайымы17 наурыз 188612 қаңтар 197427 ақпан 1919 жылы капитан сэр Александр Рамсейге тұрмысқа шықты, атағынан бас тартып, леди Патриция Рамсей атанды; балалары болды.