Лондонның Коммерциялық көшесі: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Лондонның Тауэр-Хамлетс ауданындағы жол

Коммерциялық көше – шығыс Лондондағы Тауэр-Хамлетс ауданындағы маңызды артериялық жол. Ол Шордич биік көшесінен басталып, Шпитальфилдс ауданы арқылы өтіп, Уайтчапел биік көшесіне дейін солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Бұл жол A1202 Лондон ішкі айналма жолының бір бөлігі болып табылады және Лондонның кептеліс аймағының шекарасын құрайды. Аталымынан көрініп тұрғандай, Коммерциялық көшеде тарихи тұрғыдан өнеркәсіптік және коммерциялық белсенділік басым болған, және ол осы күнгі күйінде де сақталған. Бұл қаланың шеткі аймағында орналасқан, сондықтан қала үшін тым шулы деп есептелген көптеген өнеркәсіптер бұрын осындай аймақтарға көшірілген. Дегенмен, 1990 жылдардың басынан бері көше үнемі дамып, сәнді аймаққа айналып келеді, бірақ коммерциялық қызметін сақтап тұр.

Тарих

Спиталфилдс тарихи тұрғыдан Лондонның ең кедей, ең тығыз қоныстанған және қылмыс деңгейі жоғары аудандарының бірі болды: 1838 жылғы парламенттік есеп бұл аймақты "өте нашар моральдық жағдайдағы халық; төмен мінезді әйелдер, ұрланған заттарды қабылдаушылар, ұрылар және ең қатыгез қылмыскерлер" деп сипаттады. Коммерциялық көшесінің оңтүстік бөлігі 1843–5 жылдары шалаптарды жою бағдарламасының аясында, сондай-ақ Уайтчепел тас жолын Спиталфилдс базарымен байланыстыру үшін салынды. Бұл жобаны сәулетші және жоспарлаушы сэр Джеймс Пеннетхорн бұрынғы Эссекс көшесі, Роуз-лейн және Қызыл Арыстан көшесінің бойымен жүргізді, нәтижесінде Уайтчепел мен Спиталфилдстегі 250-ге жуық нашар сапалы үйлер бұзылды. Базардан солтүстікке қарай, Шығыс округтері темір жолының Бишопскейт терминалына және Шордич жоғары көшесіне дейінгі кеңейту 1849–1857 жылдары жасалып, 1858 жылы ашылды. Дамудың екі кезеңінде де құрылыс учаскелеріне жалдаушы табу қиындық тудырды, көшенің көп бөлігі 1860 және 1870 жылдарға дейін толыққанды салынбады. 1872–1876 жылдары Ұлы Шығыс көшесі солтүстікке қарай салынғаннан кейін ғана, Олд-стрит және Сити-роудқа қарай бағытты жалғастырып, Коммерциялық көше Пеннетхорнның басты мақсатына – Лондон қаласын айналып өтуге мүмкіндік беретін магистраль ретінде толыққанды табысқа жетті. 2000 жылдары Лондонның тығырық аймағы енгізілгеннен кейін, жеке және коммерциялық көліктер таңғы 7:00-ден 18:00-ге дейінгі төлемнен қашу үшін қайтадан белсенділік танытты, бұл көше шұғыл көліктер үшін де маңызды магистраль болып табылады. ХХ ғасырдың соңына дейін көшеде Спиталфилдс көтерме жеміс-жидек және көкөніс базарының және "мата саудасының" (көтерме киім және тоқыма саудасы) қызметі басым болды. Алайда, 1970 жылдардың ортасынан бастап аймақта біртіндеп жаңару процесі күшейді. Бұл, ішінара, Спиталфилдстің жалпы сипатының өзгеруін көрсетеді, бірақ әсіресе Коммерциялық көшеде 1991 жылы базарының жабылуы (және одан кейін ғимараттардың қайта құрылуы), бірнеше жеке тұрғын үйлердің пайда болуы (әсіресе көшенің солтүстік жағында) және көлік қозғалысын реттеу шараларының енгізілуіне байланысты. Көшенің көптеген коммерциялық объектілері қазір сәнді киім дүкендеріне немесе мейрамханаларға толы.

Spitalfields was historically one of the poorest, most overcrowded and most crime ridden districts in London: a parliamentary report of 1838 described this area as harbouring "an extremely immoral population; women of the lowest character, receivers of stolen goods, thieves and the most atrocious offenders". The southern section of Commercial Street was created in 1843–5 as part of a slum clearance programme, and to connect the Whitechapel thoroughfare with Spitalfields Market. It was laid out by the architect and planner Sir James Pennethorne along the approximate line of former Essex Street, Rose Lane and Red Lion Street, and entailed the demolition of some 250 sub standard properties in Whitechapel and Spitalfields. The extension north from the market, to the Eastern Counties Railway's Bishopsgate terminus and to Shoreditch High Street, was made between 1849 and 1857 and opened in 1858. In both phases of development there was some initial difficulty in finding tenants for the building plots, and much of the street was not built up until the 1860s and 1870s. Only once Great Eastern Street had been laid out further north between 1872 and 1876, creating a continuation of the route towards Old Street and the City Road, did Commercial Street really begin to succeed as what had always been Pennethorne's aim, an artery allowing traffic to bypass the City of London. With the implementation of the London Congestion Zone in the 2000s, the road has once again seen continued activity from private and commercial vehicles seeking to avoid the 7am–6pm charge, and is a typical arterial route for emergency vehicles. Until the late twentieth century, the street was heavily dominated by the activities of Spitalfields wholesale fruit and vegetable market, and by outlets for the "rag trade" (the wholesale clothing and textile trade). Since the mid 1970s, however, the area has been increasingly subject to a process of gradual gentrification. In part this reflects the changing character of Spitalfields more generally, but in Commercial Street in particular it was stimulated by the departure of the market in 1991 (and subsequent redevelopment of its buildings), the arrival of a number of private residential developments (especially at the northern end of the street), and the introduction of some modest traffic calming measures. Many of the commercial units in the street are now occupied by fashionable clothing shops or restaurants.

Топография және сәулет

Көшенің ең маңызды ерекшеліктері – Фурнье көшесінің бұрышында орналасқан Хоксмурдың әсем Мәсіх шіркеуі; және (шамамен қарсысында) Спиталфилдс базары, ұзақ уақытқа созылған беймәлімдіктен кейін қайтадан гүлденген ескі жеміс-көкөніс базары. Базар ғимараттары да, Мәсіх шіркеуі де сәтті сақталған, себебі олардың екеуі де бір кезде немесе басқа уақытта сүрілу қаупінде болған. Көшенің солтүстік жағының шығыс бөлігін бұрынғы темекі фабрикасы, қазір тұрғын үй кешені алып жатыр. Батыс жағында 1874 жылы салынған (1906 жылы бір қабат қосылған) бұрынғы Коммерциялық көше полиция бөлімі орналасқан, қазір Бурхан Уддин үйі деп аталатын тұрғын үй блогы. Оның оңтүстігінде, Folgate көшесіне қарай созылатын қанатымен, Лондонның "еңбекқор кедейлері" үшін Пибоди қайырымдылық қоры (қазіргі Пибоди қоры) салған үлгілі тұрғын үйлердің алғашқы блогы тұр. Қызыл кірпіштен салынған Якобеан стиліндегі бұл ғимаратты Х.А. Дарбишир жобалаған және 1864 жылы ашылған, бірақ 1970 жылдардың соңында Қор сатқан, қазір The Cloisters деп аталатын жеке тұрғын үй блогы болып табылады. Фурнье көшесінің Мәсіх шіркеуіне қарап тұрған қарсы бұрышында Джек-Жарқаумен байланыстырылатын "Он қоңырау" пабы орналасқан, өйткені оның екі әйел жезөкше қызметкері осы орында жиі болған деген болжам бар. Көптеген Жарқау турлары (жоғары табыс әкелетін бизнес) осы маңынан басталады. Паб ұзақ уақыттан бері жөнделгенімен, әлі де түпнұсқалық плиткасының бір бөлігі сақталған. Сауда Коммерциялық көшесінің ерекшелігі болып соңғы кездерге дейін сақталды. Коммерциялық көшесінен шығып, Спиталфилдс базарының оңтүстігіне қарай созылатын Дорсет көшесі "Лондонның ең жаман көшесі" деп аталды. Көшенің оңтүстік бөлігінің көп бөлігін 1860 жылдарға қатысты қойма ғимараттары алып жатыр. Уентворт көшесі (қызғылт Петтикоат Лэйн базарының бөлігі) Коммерциялық көшесінен батысқа қарай өтеді. Уентворт көшесінің оңтүстігінде Holland Estate орналасқан, ол 1920 жылдарға дейінгі элементтері бар әлеуметтік тұрғын үй кешені, бірақ Коммерциялық көшесіне қараған жағында 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында салынған ғимараттар басым, соның ішінде 22 қабатты Деннинг Пойнт мұнарасы бар. Қазір бұл кешенді Eastend Homes басқарады, ал 2012 жылы бірнеше блоктың бұзылып, жаңаларымен ауыстырылуын көздеген ірі қайта құру бағдарламасы жүргізілді. Одан оңтүстікке қарай 11 қабатты Ibis London City бюджеттік қонақ үйі (2005 жылы ашылған) және одан әрі, Уайтчапел Хай-стритпен қиылысатын жерде 21 қабатты тұрғын үй кешені – Relay Building (2014 жылы аяқталған) орналасқан. Коммерциялық көшесінің шығыс жағында 1884 жылы құрылған университет қалашығы – Toynbee Hall тұр.

The street's most significant features are Hawksmoor's grand Christ Church, on the corner of Fournier Street; and (almost opposite) Spitalfields Market, the old fruit and vegetable market that is now bustling again after a long period of uncertainty. Both the market buildings and Christ Church are lucky survivors, as demolition has loomed for both of them at one point or another. The northern end of the street is dominated on its eastern side by the sprawling Exchange Building, an Art Deco former tobacco works, now residential. On the western side stands the former Commercial Street Police Station (built 1874 5, with an extra storey added in 1906), also now a residential block named Burhan Uddin House. Just to its south, with a wing extending into Folgate Street, is the first tenement block of model dwellings to be erected by the Peabody Donation Fund (now the Peabody Trust) for London's "industrious poor". The red brick Jacobethan block was designed by H. A. Darbishire and opened in 1864, but was sold by the Trust in the late 1970s and is now a private residential block named The Cloisters. On the opposite corner of Fournier Street from Christ Church is the Ten Bells, a pub that is popularly associated with Jack the Ripper, as two of his female prostitute victims are supposed to have frequented the establishment. Many Ripper tours (a thriving trade) start out nearby. Although the pub has long been refurbished, it still retains some fine original tilework. Prostitution remained a feature of Commercial Street until recently. Dorset Street, which ran off Commercial Street to the west immediately south of Spitalfields Market, was dubbed the "worst street in London". Much of the southern section of the street is occupied by warehouse buildings of the 1860s. Wentworth Street (part of the busy Petticoat Lane Market) runs off Commercial Street to the west. Immediately to the south of Wentworth Street lies the Holland Estate, a social housing estate with elements dating back to the 1920s, but which is dominated on its Commercial Street frontage by blocks of the late 1960s and early 1970s, including a 22 storey tower block, Denning Point. The estate is now managed by Eastend Homes, and in 2012 was undergoing a major programme of regeneration that would see the demolition and replacement of several of the blocks. To the south again is the 11 storey Ibis London City budget hotel (opened 2005), and beyond that, at the junction with Whitechapel High Street, the Relay Building, a 21 storey residential development (completed 2014). On the eastern side of Commercial Street stands Toynbee Hall, the university settlement founded in 1884.

Жақын станциялар

Ең жақын Лондон метро станциясы – Коммерциялық көшесінің оңтүстік жағындағы Олдгейт-Ист. Шордич Хай-стрит Лондон Overground станциясы солтүстік жағында, бұрынғы Бишопскейт тауарлық алаңының қасында орналасқан. Лондон Ливерпуль көшесі – National Rail және Лондон метросының байланыс станциясы, батысқа жаяу арақашықтықта.