Кіріспе
Жер асты өзені – толығымен немесе ішінара жер астынан ағатын өзен немесе су арнасы. Оның арнасы Жер бетін құрамайды. Бұл су жинағыштан (аквиферден) ерекшеленеді, ол өзен сияқты ағады, бірақ тау жыныстары немесе басқа да біртұтас емес материалдардан тұратын өткізгіш қабаттарда орналасады. Ашық жармен жер астынан ағатын өзен жер асты өзені деп есептелмейді. Кейбір табиғи өзендер толығымен жер астынан ағып, үңгірлер жүйесі арқылы өтеді. Карсттік топографияда жер бетінде бастау алған өзендер шұңқырларға (синоқтарға) сіңіп, төмен қарай жер астынан қайта пайда болғанға дейін ағып жатады, мүмкін басқа жер асты өзендерімен бірігіп кетеді. Әлемдегі ең ұзын жер асты өзені – Мексикадағы Sistema Sac Actun үңгірлер жүйесі. Жер асты өзендері өзенді жабу немесе оның ағынын, әдетте қалалық құрылыс барысында, құбырларға бұру нәтижесінде де пайда болуы мүмкін. Бұл процесті кері қайтару – су арнасын "күнге шығару" деп аталады, бұл өзенді қалпына келтірудің маңызды тәсілі. Сәтті мысалдардың бірі – Сеул қаласының орталығындағы Чонггичхон өзені. Кейбір балықтар (жер асты балықтары деп аталады) және басқа троглобиттер жер асты өзендері мен көлдерінде тіршілік етуге бейімделген. Жер асты өзендерінің мысалдары мифология мен әдебиетте де кездеседі.
A subterranean river is a river or watercourse that runs wholly or partly beneath the ground, one where the riverbed does not represent the surface of the Earth. It is distinct from an aquifer, which may flow like a river but is contained within a permeable layer of rock or other unconsolidated materials. A river flowing below ground level in an open gorge is not classed as subterranean. Some natural rivers may be entirely subterranean, collecting in and flowing through cave systems. In karst topography, rivers that originate above ground can disappear into sinkholes, continuing underground until they reappear on the surface downstream, possibly having merged with other subterranean rivers. The longest subterranean river in the world is the Sistema Sac Actun cave system in Mexico. Subterranean rivers can also be the result of covering over a river or diverting its flow into culverts, usually as part of urban development. Reversing this process is known as "daylighting" a watercourse and is a major form of visible river restoration. Successful examples include the Cheonggyecheon in the centre of Seoul. Some fish (colloquially known as cavefish) and other troglobite organisms are adapted to life in subterranean rivers and lakes. Examples of subterranean rivers also occur in mythology and literature.
Экология
Кейбір балықтар (көше балықтары деп белгілі) және басқа троглобиттер жер асты өзендері мен көлдерінде тіршілік етуге бейімделген.