Кіріспе

Кино жұлдызы (сонымен қатар фильм жұлдызы немесе киноактер деп те аталады) – фильмдердегі басты немесе жетекші рөлдерімен танымал актер. Бұл термин көрермендер арасында кең танылып, аты фильмдерді насихаттау үшін, мысалы, трейлерлер мен плакаттарда қолданылатын, табысты жұлдыздарға қатысты айтылады. Киноиндустриясындағы ең белгілі жұлдыздар "қанағаттандыратын жұлдыздар" деп танылады.

Голливудтың алғашқы жылдары

Тілсіз фильмдердің алғашқы кезеңдерінде актерлер мен актрисалардың есімдері жарияланбаған, себебі продюсерлер бұл олардың жалақыны көбейту талаптарына әкеліп соқтырады деп қорқатын. Алайда, көрермендердің қызығушылығы бұл саясатты тез арада жойды. 1909 жылға қарай Флоренс Лоуренс және Мэри Пикфорд сияқты актрисалар кеңінен танымал болды, бірақ көпшілік олардың есімдерін білмеді. Лоуренс Д.У. Гриффиттің "Биограф" студиясында жұмыс істегендіктен "Биограф қызы" деп аталды, ал Пикфорд "Кішкентай Мэри" болды. 1910 жылы Лоуренс "Independent Moving Pictures Company" компаниясына ауысып, өзінің атымен жұмыс істеуге кірісті және IMP әдебиетінде "Американың ең көрнекті киножұлдызы" деп мақталып, даңққа ие болды. Алғашқы Голливуд студиялары киножұлдыздары кім екенін қатаң бақылап отырды, өйткені тек олар ғана жұлдыздардың есімдерін фильм атауының үстіне жаза алатын. Кино тарихшысы Жаннин Бейсинджердің сөзіне сәйкес, мұның себебі "тек экономикалық шаралар" болды. Голливудтың "бейне жасаушылары" мен жарнама агенттері қамысып әңгімелер таратты, баспасөзге шын немесе ойдан шығарылған өмірбаяндық ақпаратты таңдап ұсынды және актерлер үшін тартымды бейнелер жасау үшін басқа да амалдар қолданды. Осылайша, жарнамашылар Джеймс Дин, Джуди Гарланд, Рок Хадсон, Мэрилин Монро және Грейс Келли сияқты экрандағы аңыздардың "тұрақты бейнесін" және оларға деген халықтың көзқарасын "жаратты". Бұл "жұлдыздық жүйенің" дамуы атақ-даңқты "жаңа "дәулет машинасының" шеберлері қасақана жасаған нәрсеге" айналдырды. 1980 және 1990 жылдары ойын-сауық компаниялары жұлдыздарды баспасөз хабарламалары, фильмдерге сапарлар және қоғамдық шаралар сияқты түрлі жарнамалық тактикалар үшін пайдалана бастады. Бұл жарнамалық күш-жігерлер нарық зерттеулерін пайдалана отырып, олардың медиа жобаларының табысты болу мүмкіндігін арттыруға бағытталған және жоспарланған. Кейбір жағдайларда жарнама агенттері "жанжал тудыратын жарнамалар" жасауы немесе халық арасында пікір қақтығысын тудыру үшін әрекетсіз мәлімдеме жасауы мүмкін, осылайша "тегін" жаңалықтар таратуға мүмкіндік алады.

Азия

Азияда кино жұлдыздары зор даңққа ие. Азия киноиндустриясында көптеген фильмдер кино жасаудың өзге де маңызды жақтарынан гөрі, жұлдыздардың тарту әкелу қабілетіне сүйенеді.

Қытай

Қытайдың көптеген киноактерлері Шығыс Азиядағы ең танымал киножұлдыздардың қатарына енді, ал кейбіреулері Батыс әлемінде де жақсы танымал. Олардың ішінде Джеки Чан, Джет Ли, Чоу Юн-фат, Стивен Чоу, Саммо Хунг, Гонг Ли, Чжан Цзыи, Мэгги Ченг және қадірлі Брюс Ли бар.

Үндістан

Үндістан кино өнеркәсібі әртүрлі аймақтық кино индустрияларынан тұрады. Олардың бірі – хинди тіліндегі киноиндустриясы, көбінесе Болливуд деп аталады, және оның осы салаға қатысты өзіндік ережелері бар. Бұл аймақта кассалық табысына сай үлкен жалақы алатын супержұлдыздар жиі кездеседі. Болливудтың хандары (Амир Хан, Шахрух Хан, Салман Хан), Мадхубала, Радж Капур, Наргис, Митун Чакраборти, Амитабх Баччан және Айшвария Рай сияқты белгілі үнді киножұлдыздары Азия мен Шығыс Еуропа бойынша халықаралық деңгейде танымал болды. Мысалы, Болливуд фильмдері Кеңес Одағында Голливуд фильмдерінен де, тіпті кейде совет фильмдерінен де танымал болды. Радж Капур, Наргис және Митун Чакраборти сияқты үнді актерлері Кеңес Одағында әр үйдің құрметті қонағындай болды, ал Қытайдағы ең табысты 20 фильмнің біріне кірді.

ХХ ғасыр

Малай архипелагының (Нуссантара деп те аталады) киноиндустриясы негізінен Малайзия, Индонезия, Филиппин және Сингапур киноларын жасаған киноиндустрияларынан тұрады. Соңғы бір ғасыр ішінде осы төрт кино саласы бірнеше жобада ынтымақтастықпен жұмыс істеді. Осы аймақтың көптеген актерлері Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе малай тілінде сөйлейтін елдерде, ең ізделіс жолындағы киножұлдыздарға айналды. Осы киножұлдыздардың көпшілігі төрт елдің барлығында да түсті. Филиппиндегі ең танымал актерлер қатарында Нора Анур, Вильма Сантос, Шарон Кунета, Марисель Сориано, Кристофер де Леон, Жозеф Эстрада, Хосе Падилла, Фернандо По аға, Фернандо По кіші, Руди Фернандес, Долфи, Палито, Рамон Замора және тағы да басқалар бар. Филиппиннің алғашқы халықаралық деңгейде танылған және киножұлдызы санатындағы жалғыз өкілі Эрнесто дела Круз болды, ол 1981 жылы шыққан «For Your Height Only» атты комедиялық фильмімен әлемдегі ең алғашқы және ең кішкентай басты рөлдегі актер атанды – оның бойы 2 фут 9 дюйм болатын. Фильмнің өмірі қысқа болғанымен, ол жергілікті деңгейдегі жетістіктерін асырып түсетін сәттілікке ие болды. Индонезияның киножұлдыздары Рима Мелати, Дэдди Мизвар, Кристин Хаким, Рано Карно және тағы да басқалар. Малайзияның ең танымал киножұлдыздары П. Рамли, Юсуф Хаслам, Джинс Шамсуддин, Мишель Йео, Эман Манан, Алекс Команг және т.б. Сингапурдың ең танымал актерлері Фаузия Ахмад Дауд, Нордин Ахмад, Саадия және басқалары 20-шы ғасырдың сингапурлық киножұлдыздары деп есептеледі.

ХХІ ғасыр

Соңғы уақыттағы тағы бірнеше киножұлдыздар: Малайзиядан Ромалис Сьяфрил, Эра Фазира, Росям Нор, Шахизи Сэм және Майя Карин; Индонезиядан Николас Сапутра, Вино Г. Бастиан, Диан Састровардойо, Тора Судиро және Ико Увайс; Филиппиннен Клаудин Баретто, Пиоло Паскуал, Джон Ллойд Круз, Джерико Росалес, Ага Мухлах, Кристин Гермоса, Дингдонг Дантес және Беа Алонзо; сондай-ақ Сингапурдан Аарон Азиз және Ади Путра сынды бірнеше актерлер.