Робинсон Эллис: Англиялық классикалық ғалымның өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Робинсон Эллис, FBA (1834 жылдың 5 қыркүйегі – 1913 жылдың 9 қазаны) – ағылшын классикасын зерттеуші ғалым.

Өмірбаян

Эллис Мейдстоунға жақын Бармингте дүниеге келді және Гернсидегі Элизабет колледжінде, Регби мектебінде және Оксфордтағы Баллиол колледжінде білім алды. Ол 1854 жылы классикалық пәндерден бірінші дәрежеге, ал 1856 жылы «Ұлылар» (Literae Humaniores) пәнінен бірінші дәрежеге ие болды. 1858 жылы Оксфордтағы Тринити колледжінің мүшесі болды, ал 1870 жылы Лондон университетінің колледжінде латын тілінен профессор атанды. 1876 жылы Оксфордқа оралып, 1883 жылдан 1893 жылға дейін университетте латын тілінен лекция оқыды. 1893 жылы Генри Неттлшиптің орнын басып, латын тілінің корпустық профессоры болды. Оның ең маңызды еңбегі Катуллға арналған зерттеулер болды, оны ол 1859 жылы зерттеуді бастады. Зерттеу барысында ол Катуллдың маңызды ерте қолжазбасын пайдаланды, ол «Кодекс Оксиониенсис» деп аталады (көптеген дереккөздер оны осы қолжазбаны ашқанмен есептейді, бірақ дәл осы кодекс 1822 жылы Фридрих Вильгельм Доринг жасаған Катулл басылымында бұрыннан айтылған). Алайда, Эллис бұл кодекстің маңыздылығын толыққанды түсінбеді және 1876 жылы жарық көрген «Катуллға түсіндірмелер» (Commentary on Catullus) еңбегінде оны пайдаланбады, бұл оған сын тудырды (Эмил Бехренс алғаш рет «Оксиониенсис» кодексінің маңыздылығын мойындады және екі жыл бұрын, 1874 жылы осы тұжырымын жариялады). 1889 жылы Эллис екінші, кеңейтілген басылымын шығарды, оның нәтижесінде ол Катулл саласындағы авторитет ретінде танылды. Профессор Эллис ерте итальяндық комментаторлардың көптеген сөздерін келтіріп, Ренессанс пайда болған ел ғылымға одан да көп үлес қосыпты деді. Ол сындық жұмыстарын аудармамен толықтырды (1871, Альфред Теннисонға арналған), «Катулдың өлеңдері мен фрагменттері түпнұсқаның метрлерінде». Профессор Эллис көп жыл бойы зерттеген тағы бір автор – астрологиялық ақын Манилий болды. 1891 жылы ол «Noctes Manilianae» атты «Astronomica» еңбегіне арналған диссертациялар жинағын түзетулермен бірге жариялады. Ол сондай-ақ Авиан, Велей Патеркул және христиан ақыны Ориенцийді зерттеді, оның «Commonitorium» поэмасын Веналық шіркеу жазбаларының жинағы (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum) үшін редакциялады. Ол Овидийдің «Ибис» өлеңін, кіші Люцилийдің «Этна» өлеңін редакциялады және «Анекдота Оксиониенсия» жинағына түрлі жарияланбаған Бодлей және басқа қолжазбаларды қосты. 1907 жылы ол «Вергилий қосымшасы» (Appendix Vergiliana) кітабын (кішкентай өлеңдер жинағы), ал 1908 жылы «Лициний жылнамашысы» (The Annalist Licinianus) кітабын жариялады. Ол Оксфордтағы Иерихон қаласындағы Сент-Сепульхр зиратында жерленген.

Ellis was born at Barming, near Maidstone, and was educated at Elizabeth College, Guernsey, Rugby School, and Balliol College, Oxford. He took a First in Classical Moderations in 1854 and a First in Literae Humaniores ('Greats') in 1856. In 1858 he became fellow of Trinity College, Oxford, and in 1870 professor of Latin at University College London. In 1876 he returned to Oxford, where from 1883 to 1893 he held the university readership in Latin. In 1893 he succeeded Henry Nettleship as Corpus Professor of Latin. His chief work was on Catullus, whom he began to study in 1859. In the course of his research he used an important early manuscript of Catullus, named the Codex Oxoniensis (many sources credit him with a discovery here, but that exact codex is already mentioned in an edition of Catullus made by Friedrich Wilhelm Doering in 1822). However, Ellis did not recognise the importance of that codex, and failed to consult it for his Commentary on Catullus (1876), thereby attracting criticism (Emil Baehrens first recognised the importance of the Oxoniensis and published his conclusions two years earlier, in 1874). In 1889 Ellis produced a second, enlarged edition, which resulted its author's recognition as an authority on Catullus. Professor Ellis quoted largely from the early Italian commentators, maintaining that the land where the Renaissance originated had done more for scholarship than is commonly recognized. He supplemented his critical work by a translation (1871, dedicated to Alfred Tennyson), The Poems and Fragments of Catullus in the Metres of the Original. Another author to whom Professor Ellis devoted many years' study was Manilius, the astrological poet. In 1891 he published Noctes Manilianae, a series of dissertations on the Astronomica, with emendations. He also treated Avianus, Velleius Paterculus and the Christian poet Orientius, whose poem Commonitorium he edited for the Vienna Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum. He edited the Ibis of Ovid, the Aetna of the younger Lucilius, and contributed to the Anecdota Oxoniensia various unedited Bodleian and other manuscripts. In 1907 he published Appendix Vergiliana (an edition of the minor poems); in 1908 The Annalist Licinianus. He is buried in St Sepulchre's Cemetery, Jericho, Oxford.