Қалалық көпірлер және жаяу өткелдер жүйесі

Кіріспе

Көкжол – қалалық аймақтағы екі немесе одан көп ғимараттарды, немесе таулы демалыс аймақтарындағы биік нүктелерді байланыстыратын, жоғары орналасқан жаяу өткелдің бір түрі. Қалалық көкжолдар көбінесе жаяу жүргіншілерді ауа райынан қорғайтын жабық немесе жабынған жаяу жүргіншілер көпірлері түрінде болады. Таулардағы заманауи ашық көкжолдардың едені жиі шыныдан жасалады. Кейде жабық қалалық көпірлердің шатыры, қабырғалары мен едені толығымен шыныдан тұрады. Сондай-ақ, кейбір қалалық көкжолдар тек жаяу жүруге арналған сызықтық саябақтар ретінде пайдаланылады. Солтүстік Америкада көкжолдар әдетте жекеменшік компанияларға тиесілі болғандықтан, бұл қоғамдық кеңістік емес (жаяу тротуармен салыстырыңыз). Алайда, Азияда, мысалы, Бангкок пен Гонконгтағы көкжолдар қала әкімдігіне тиесілі және жекеменшік теміржол станциялары немесе басқа да көлік түрлерімен жеке көпірлер арқылы байланыстырылып, көптеген шақырымға созылады. Көкжолдар әдетте жерден бірнеше қабат жоғары орналасқан, бірақ кейде, мысалы, Петронас мұнараларында, олар одан да биік болуы мүмкін. Көкжолдармен байланыстырылған ғимараттардың ішкі кеңістігі көбінесе сауда орындарына беріледі, сондықтан көкжол маңындағы аумақтар сауда орталығы ретінде жұмыс істей алады. Университеттердің кампустары сияқты тығыз байланысты ғимараттар бар коммерциялық емес аймақтарда көкжолдар мен жер асты тоннельдері ғимараттарды байланыстыру үшін қолданылуы мүмкін. Әлемдегі ең үлкен үзіліссіз көкжол желісі – Калгари, Альберта, Канаданың "+15 Walkway" жүйесінің жалпы ұзындығы құрайды. Минеаполис Көкжол жүйесі әлемдегі ең үлкен үздіксіз жүйе болып табылады және 9,5 мильді (15 км) құрайды, Минесота штатының Минеаполис қаласының орталық бөлігіндегі 80 блокты байланыстырады. Ірі әуежайлардың терминалдары көбінесе Манчестер әуежайындағы сияқты көкжол жүйелерімен байланыстырылады; көптеген әуежайларда жылжымалы траптар ұшақтар мен терминалдар арасында тікелей байланыс құрады. Кейбір қалаларда жер астындағы көкжолдар бар, сондай-ақ метрополитен-көкжол жүйелері де бар; қараңыз, жер асты қаласы.

Elevated type of pedway

A skyway, skybridge, skywalk, or sky walkway is an elevated type of pedway connecting two or more buildings in an urban area, or connecting elevated points within mountainous recreational zones. Urban skyways very often take the form of enclosed or covered footbridges that protect pedestrians from the weather. Open top modern skyways in mountains now often have glass bottoms. Sometimes enclosed urban skywalks are made almost totally from glass, including ceilings, walls and floors. Also, some urban skyways function strictly as linear parks designed for walking. In North America skyways are usually owned by businesses, and are therefore not public spaces (compare with sidewalk). However, in Asia, such as Bangkok's and Hong Kong's skywalks, they are built and owned separately by the city government, connecting between privately run rail stations or other transport with their own footbridges, and run many kilometers. Skyways usually connect on the first few floors above the ground level floor, though they are sometimes much higher, as in Petronas Towers. The space in the buildings connected by skyways is often devoted to retail business, so areas around the skyway may operate as a shopping mall. Non commercial areas with closely associated buildings, such as university campuses, can often have skyways and/or tunnels connecting buildings. The world's largest discontinuous skyway network – Calgary, Alberta, Canada's "+15 Walkway" system – has a total length of The Minneapolis Skyway System is the world's largest continuous system and spans 9.5 mile (15 km) connecting 80 blocks in downtown Minneapolis, Minnesota, United States. On a smaller scale, terminals of large airports are often connected by skywalk systems, as at Manchester Airport, United Kingdom; in many airports, retractable jet bridges provide a direct connection between airplanes and terminals. Some cities have the equivalent of a skyway underground, and there are also mixed subway–skyway systems; see underground city.

Қоршаған орта факторлары

Жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігі мен қолайлылығынан өзге, қала құрылысшылары аспалды жолдарды салудың басты себептерін жол қадамының азаюы, көлік құралдарының ластауын төмендету және адамдарды көлік шуынан бөлу деп атады. Көптеген қалалар (мысалы, Спокан, Вашингтон штаты) аспалды жолдар жүйесін талдау үшін компьютерлік модельдерді қолданып, аспалды жолдардың орналасуын тиімді етуге күш салды.

Теріс әсерлер

Қалалық аймақтарға көк жолдардың (skyways) теріс әсері туралы пікірталас жүріп жатыр. Робертсон (1988) көшедегі әрекеттерге және еден деңгейіндегі мүлік құнының төмендеуіне тигізетін теріс әсерін атап көрсетті. Ву (2012) көк жол жүйелері тұтынушылықты ынталандыруға кері әсер ететінін анықтады. Цуй (2015) дамып келе жатқан елдерде көк жолдардың әсерін одан әрі зерттеу қажеттігін айтты.

Солтүстік Америка

АҚШ-тың орталық батысындағы көптеген қалаларда, мысалы Миннеаполис, Сент-Пол, Де-Мойн, Седар-Рапидс, Рочестер және Дулут сияқты маңызды аспан жолдары бар. Солтүстік Америкадағы көптеген желілер жеке меншікте. Ерекше жағдайлар – Сент-Пол және Нью-Йорктегі (High Line) аспан жолдары, олар мемлекеттік меншікте.

There are significant skyway networks in many cities in the US Midwest, such as Minneapolis, Saint Paul, Des Moines, Cedar Rapids, Rochester, and Duluth. Most networks in North America are privately owned. Notable exceptions are skyways in Saint Paul and in New York (High Line), which are publicly owned. City System Length Blocks connected Link Atlanta, Georgia Peachtree Center 14 blocks map Calgary, Alberta +15, +30, or +45 Walkway 30 blocks map Detroit, Michigan 10 buildings, ~ 8 blocks map Duluth, Minnesota Skywalk 3 mile (5 km) ~17 blocks map Edmonton, Alberta Edmonton Pedway ~13 blocks map Fargo, North Dakota 6 blocks Grand Rapids, Michigan Skywalk > 1 mile (1.7 km) 7 blocks – connects 12,000 seat VanAndel Arena, JW Marriott, Amway Grand Plaza and Marriott Courtyard hotels as well as DeVos Place Convention Center Halifax, Nova Scotia, Canada Downtown Halifax Link Houston, Texas Houston Downtown Tunnel System > 6 mile (10 km) including tunnels ~35 blocks (95 total) map Indianapolis, Indiana Indianapolis Skywalk Connects the Indiana Convention Center, Indianapolis Artsgarden, Lucas Oil Stadium, Circle Centre Mall, Indianapolis Union Station, JW Marriott Indianapolis, and 11 other hotels. map Kansas City, Missouri "The Link" Crown Center 6 Las Vegas Strip Skyways are provided in lieu of street level pedestrian crossings. Lincoln, Nebraska 7 blocks Los Angeles, CaliforniaCalvin S Hamilton Pedway10 blocksMap Louisville, Kentucky Louie Link A glassed in skywalk called the Louie Link stretches six city blocks and links together the Kentucky International Convention Center (KICC), Fourth Street Live!, three hotels (Galt House Hotel & Suites, Marriott and Hyatt Regency), and 2,300 hotel rooms. In 2010 it was extended from the Galt House to the new $16 million Skywalk Garage, an eight level, 860 space parking facility on Third Street, and a second skywalk connects from the garage across Third Street to the new KFC Yum! Center map Mankato, Minnesota City Center Campus ~ 0.5 mile (1 km) 8 blocks map Milwaukee, Wisconsin Milwaukee Skywalk Empire Building, Chase Tower, The Avenue (Milwaukee), Federal Building, Hyatt Regency Milwaukee, Hilton, Wisconsin Center map Minneapolis, Minnesota Minneapolis Skyway System 9.5 mile (15 km) 47 blocks map Sioux City, Iowa 13 blocks map Spokane, Washington 16 blocks map Toronto, Ontario SkyWalk 0.7 km 2 blocks – Metro Toronto Convention Centre South Building and Union Station (Toronto) Winnipeg, Manitoba Winnipeg Walkway 18 blocks

City System Length Blocks connected Link
Atlanta, Georgia Peachtree Center 14 блок карта
Calgary, Alberta +15, +30 немесе +45 Walkway 30 блок карта
Detroit, Michigan 10 ғимарат, ~ 8 блок карта
Duluth, Minnesota Skywalk 3 миль (5 км) ~ 17 блок карта
Edmonton, Alberta Edmonton Pedway ~ 13 блок карта
Fargo, North Dakota 6 блок
Grand Rapids, Michigan Skywalk > 1 миль (1.7 км) 7 блок – 12000 орындық VanAndel Arena, JW Marriott, Amway Grand Plaza және Marriott Courtyard қонақүйлерін, сондай-ақ DeVos Place Convention Center-мен байланысады.
Halifax, Nova Scotia, Canada Downtown Halifax Link
Houston, Texas Houston Downtown Tunnel System > 6 миль (10 км), туннельдерді қоса алғанда ~35 блок (95 жалпы) карта
Indianapolis, Indiana Indianapolis Skywalk Индианаполис Конгресс орталығын, Индианаполис өнер орталығын, Лукас Ойл стадионын, Circle Centre Mall-ды, Indianapolis Union Station-ды және басқа 11 қонақүйді байланыстырады. карта
Kansas City, Missouri "The Link" Crown Center 6
Las Vegas Strip Skyways көше деңгейіндегі жаяу өткелдерінің орнына ұсынылады.
Lincoln, Nebraska 7 блок
Los Angeles, California Calvin S Hamilton Pedway 10 блок карта
Louisville, Kentucky Louie Link Луи Линк деп аталатын шынымен жабылған аспан жолы алты қалалық блокқа созылып, Кентукки халықаралық конгресс орталығын (KICC), Fourth Street Live!, үш қонақүйді (Galt House Hotel & Suites, Marriott және Hyatt Regency) және 2300 қонақүй бөлмесін біріктіреді. 2010 жылы ол Galt House-тен жаңа 16 миллион долларлық Skywalk гаражына дейін кеңейтілді, ол сегіз қабатты, 860 орындық паркингтік нысан, Үшінші көшеде орналасқан, және екінші аспан жолы гараждан Үшінші көше арқылы жаңа KFC Yum! Орталығымен байланысады. карта
Mankato, Minnesota City Center Campus ~ 0.5 миль (1 км) 8 блок карта
Milwaukee, Wisconsin Milwaukee Skywalk Empire Building, Chase Tower, The Avenue (Milwaukee), Federal Building, Hyatt Regency Milwaukee, Hilton, Wisconsin Center карта
Minneapolis, Minnesota Minneapolis Skyway System 9.5 миль (15 км) 47 блок карта
Sioux City, Iowa 13 блок карта
Spokane, Washington 16 блок карта
Toronto, Ontario SkyWalk 0.7 км 2 блок – Metro Toronto Convention Centre South Building және Union Station (Торонто)
Winnipeg, Manitoba Winnipeg Walkway 18 блок

Азия

Әлемдегі ең биік екі ғимарат арасындағы аспан көпірі Қытайдың Чунцин қаласындағы Raffles City Chongqing мұражайлар кешенінде орналасқан. Әлемдегі ең ұзын жаяу жүргіншілерге арналған аспан жолы, 430 метрлік, Қытайдағы тау шыңдарының арасында орналасқан Чжанцзяцзие шыны көпірі. Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласындағы Kingdom Centre мұнарасының үстінде ең биік консольдік көпір орналасқан. Малайзияның Куала-Лумпур қаласындағы Петронас Твин Тауэрс қос аспан ғимаратының 41-ші және 42-ші қабаттарындағы екі мұнара арасындағы 170 метр биіктіктегі және 58 метр ұзындықтағы әлемдегі ең биік 2 қабатты аспан көпірі бар. Сондай-ақ, Куала-Лумпур конвенциялық орталығынан Букит Бинтанг сауда ауданына дейінгі көтерілген, кондиционерлі жаяу жүргіншілер жолы да бар. Малайзияда тау туристері үшін шыны түбіндегі Ланкави аспан көпірі де бар. Сингапурдың Марина Бей Сэндс курорты кешеніндегі кемеге ұқсайтын, құс көзімен қарағанда жоғарыдағы, ал жерден қарағанда су асты кемесіне ұқсайтын ең танымал консольдік аспан көпірлерінің бірі бар. Вьетнамның Дананг қаласына жақын Ба На төбелеріндегі екі алып қолмен тіреліп тұрған, ең әсерлі аспан көпірлерінің бірі - Алтын көпір қазір туристерді қызықтыруда. Бангкок, Таиландта 5,4 км-ден астам жарықтандырылған, кең, арнайы көтерілген аспан жолдары бар. Бұл жолдар жеткілікті жаяу жүргіншілерге арналған тротуарлардың болмауына және көше саудагерлері мен жергілікті саудагерлердің кез келген тротуар кеңістігін уақытша коммерциялық жылжымайтын мүлік ретінде пайдалануына байланысты дамыды. Аспан жолдарының салынуының басты себептері – көшелердің ластануы, шаң-тозаң, тағам сатушылардан немесе жаңбырдан ылғал, шұңқырлар, ұзақ кезектер, көпшілік және тегіс емес тротуарлар, қала құрылысын қолдау, бірақ ең маңыздысы – туризмнен түсетін табыс. Көптеген аспан жолдары BTS стансаларымен байланысты және теміржол желісі мен BTS тіректерінің астындағы кеңістікті пайдаланады. Бұл аспан жолдары станцияларды сауда орталықтарымен тікелей байланыстыратын қосымша пандустарға ие, олардың құны сауда орталықтарымен төленеді, әйтпесе қала мен BTS аспан жолдарының құрылысын қаржыландырады. 2011 жылы 50 шақырымдық кеңейту жобасы қаржыландыру мәселелеріне байланысты тоқтатылды, бірақ жүйе табиғи түрде өсіп келеді. Гонконгта қала бойынша көптеген жаяу жүргіншілер көпірлері бар. Әсіресе үлкен желілер жоғары немесе деңгейлі MTR стансалары мен жаңа қала орталықтарындағы сауда орталықтары мен тұрғын үйлер арасындағы байланыстарда орналасқан. Ең үлкен желі ХҚКО-дағы Адмиралтейство, Орталық және Шың Ван аудандарының бөліктерін қамтиды және 40-тан астам ірі кеңсе ғимараттарын байланыстыратын Орталық жоғары және Орталық-Орта деңгейлі жаяу жүргіншілер жүйелерінен тұрады. Guinness World Records бойынша Central–Mid Levels жаяу жүргіншілер жүйесі әлемдегі ең ұзын ашық жабық эскалатор жүйесі болып табылады. [9][10] Тсуен Ван және Монг Кокта да ірі жүйелер бар. Үндістанның Мумбаи қаласындағы Мумбаи Skywalk жобасы – 50 шақырымнан астам аспан жолдарынан тұратын үздіксіз емес желі. Аспан жолдары Мумбаи қала маңындағы теміржол стансаларын маңызды түйіскен жерлермен байланыстырады, олардың әрқайсысының ұзындығы 1-ден 2 шақырымға жетеді. Олардың біріншісі – Бандра және Курла қалаларының маңындағы аудандарды байланыстыратын 1,3 шақырымдық аспан жолы.

The highest cantilevered skybridge between separate buildings in the world is in the Raffles City Chongqing skyscrapers complex in Chongqing, China. The world's longest pedestrian hanging skywalk, at 430 meters, is the Zhangjiajie Glass Bridge, which sits between mountain peaks in China. The highest cantilevered skybridge as construction element of building exist atop of Kingdom Centre in Riyadh, Saudi Arabia. The world's highest 2 story skybridge, 170 m above the ground and 58 m long, between the two towers on 41st and 42nd floors in Petronas Twin Towers dual skyscrapers in Kuala Lumpur, Malaysia, which also has an elevated, air conditioned walkway from the Kuala Lumpur Convention Centre to Bukit Bintang shopping district. Malaysia also has the mountainarian tourist pedestrian glass bottom Langkawi Sky Bridge in Kedah, Langkawi. One of the most famous similar cantilevered skybridges, that looks like uppered ship from the bird's eye and submarine from the ground, known in Singapore's Marina Bay Sands resort complex of skyscrapers. One of the most impressionable hanging pedestrian skybridges, supported by two giant hands, Golden Bridge now attracts tourists in Ba Na Hills near Da Nang, Vietnam. In Bangkok, Thailand there are more than 5.4 km of covered wide dedicated elevated skywalks with lighting. These were developed due to lack of proper sidewalks as well as street hawkers and local merchants taking advantage of any sidewalk space as makeshift commercial real estate. Common reasons skywalks were built include to avoid street pollution, dust, wetness from food vendors and/or rain, potholes, long queues, crowds, and uneven pavement, supporting urbanism but probably most importantly, tourism receipts. Most skywalks connect to a BTS station and utilize space underneath the rail line and BTS pillar supports. These skywalks have connector ramps which connect stations to malls seamlessly and are paid for by the malls themselves, otherwise the city and BTS fund walkway development. A 50km long extension project was shelved in 2011 due to funding issues, nevertheless the system is growing organically. In Hong Kong, there are numerous foot bridge networks across the city. Particularly large networks exists around elevated or at grade MTR stations and connections between malls and housing estates in new town centers. The largest network spans Admiralty, Central and parts of Sheung Wan districts in the CBD and consists of the Central Elevated and Central–Mid Levels Walkway systems which link up over 40 major office buildings. The Central–Mid Levels walkway system is the longest outdoor covered escalator system in the world according to Guinness World Records. [9][10] Other large systems exist in Tsuen Wan and Mong Kok. The Mumbai Skywalk Project, India is a discontinuous network of over 50 km of skywalks in Mumbai Metropolitan Region, India. The skyways connect Mumbai Suburban Railway stations to important junctions, each 1 to 2 km in length. The first of these is a 1.3 km (0.8 mi) long skywalk connecting the suburban regions of Bandra and Kurla.

Еуропа

Брюссель, Бельгияда екі Belgacom мұнарасының арасында аспан жол бар. Лондонның Барбикан және Лондон қабырғаларында жаяу өткелдер бар. Лондон қаласының жаяу жүргіншілер жолы (Pedway Scheme) Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Лондонды қайта құру жоспарларының бөлігі ретінде жасалған, ол негізінен 1950 жылдардың ортасынан 1960 жылдардың ортасына дейін іске асырылып, 1980 жылдары тоқтатылды. Шад-Темзада бұрынғы қоймалар арасында көркем жаяу өткелдер бар, олардың көмегімен бір кезде шарап шелектерін бір қоймадан екіншісіне ауыстырып тасыған. Германияның Мюнхен қаласындағы Highlight Towers есімді екі мұнараны шыны мен болаттан жасалған екі аспан жолы біріктіреді. Францияның Париж қаласының 12-ші округіндегі Promenade Plantée жаяу жүргіншілер көпірлері мен бұрынғы темір жолдың су құбыры үстіндегі сызықтық паркті қамтиды.