Жер сілкініші: Көрінбейтін қабаттағы жікпелер. Бұл жер сілкініштері геологиялық картада көрінбейді, бірақ қалалық аймақтар үшін аса қауіпті болуы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жер бетінде көрінбейтін иілімдік жарық бойындағы қозғалыс
Movement along a thrust fault that is not visible at the surface
Соқыр иілімдік жер сілкінісі – жер бетінде белгілері байқалмайтын иілімдік жарық бойында пайда болады, сондықтан оны "соқыр" деп атайды. Мұндай жарықтар жер бетінде көрінбейтіндіктен, стандартты геологиялық карталарға түсірілмейді. Кейде олар мұнайды іздеу кезіндегі сейсмологиялық зерттеулердің нәтижесінде табылады, ал кейде олардың бар екеніне күмән келтіріледі. Бұл жер сілкіністері ең күштілерінің қатарына жатпаса да, кейде ең зардапты болып келеді, себебі жағдайлардың үйлесуі қалалық жер сілкінісін тудырады, бұл қалалардағы сейсмикалық тәуекелді күрт арттырады. Соқыр иілімдік жер сілкінісі, жер астындағы жарылыс сияқты жер сілкініс жарығына емес, жер бетіндегі оның салдарына қатысты болғандағы жер сілкінісіне ұқсас.
A blind thrust earthquake occurs along a thrust fault that does not show signs on the Earth's surface, hence the designation "blind". Such faults, being invisible at the surface, have not been mapped by standard surface geological mapping. Sometimes they are discovered as a by product of oil exploration seismology; in other cases their existence is not suspected. Although such earthquakes are not amongst the most energetic, they are sometimes the most destructive, as conditions combine to form an urban earthquake which greatly affects urban seismic risk. A blind thrust earthquake is quite close, in meaning, to a buried rupture earthquake, if a buried rupture earthquake is not specifically about the fault, but signs the earthquake leaves, on the Earth's surface.
Көзсіз алға жылжыту қателері
Көбінесе тектоникалық тақталар шегінің жанында, кең бұзылу аймағында соқыр жарылымдар кездеседі. Олар Жер қыртысының бір бөлігі жоғары сығылу күшіне ұшырағанда, тақталар шегінің соқтығысуы немесе тақталардың бір-бірімен сығуының жалпы геометриясы нәтижесінде пайда болады. Диаграммада көрсетілгендей, сығылу кезінде әлсіз тақта көбінесе иірілу жамылғыларын немесе бір-біріне үстіне жабысқан жылжымалы бөліктерді құрайды. Бұл төбелер мен аңғарлардан тұратын жер бедерін қалыптастырады, мұнда төбелер – берік бөліктер, ал аңғарлар – күшті бұзылған, жарылымдар мен бүктелімдерге ұшыраған бөліктер. Ұзақ мерзімді эрозиядан кейін көзге көрінетін ландшафт тегістелуі мүмкін, төбелерден эрозияға ұшыраған материал аңғарларды толтырып, төмендегі төбелер мен аңғарлардың геологиялық құрылымын жасырады. Аңғардың тау жыныстары өте әлсіз және көбінесе ауа райына ұшырайды, нәтижесінде терең, құнарлы топырақ пайда болады; табиғи түрде, осы аймақтар халқы шоғырланған жерлерге айналады. Сейсмологиялық кескіндер соқыр жарылымның астындағы бұзылған тау жыныстарын көрсетеді. Егер аймақ белсенді сығылу күшіне ұшыраса, бұл жарылымдар үнемі жарылып тұрады, бірақ кез келген аңғарда үлкен жер сілкінісі бірнеше жүз жылда бір рет ғана тіркеледі. Әдетте, соңғы кездегі ең ірі 9 балдық жер сілкінісімен салыстырғанда 6-7 балдық болса да, мұндай діріл өте зиянды, себебі сейсмикалық толқындар жоғары бағытталған, ал аңғардың жұмсақ топырағы жер қозғалысын он есе немесе одан да көп күшейте алады.
Blind thrust faults generally exist near tectonic plate margins, in the broad disturbance zone. They form when a section of the Earth's crust is under high compressive stresses, due to plate margin collision, or the general geometry of how the plates are sliding past each other. As shown in the diagram, a weak plate under compression generally forms thrusting sheets, or overlapping sliding sections. This can form a hill and valley landform, with the hills being the strong sections, and the valleys being the highly disturbed thrust faulted and folded sections. After a long period of erosion the visible landscape may be flattened, with material eroded from the hills filling up the valleys and hiding the underlying hill and valley geology. The valley rock is very weak and usually highly weathered, presenting deep, fertile soil; naturally, this is the area that becomes populated. Reflection seismology profiles show the disturbed rock that hides a blind thrust fault. If the region is under active compression these faults are constantly rupturing, but any given valley might only experience a large earthquake every few hundred years. Although usually of magnitude 6 to 7 compared to the largest magnitude 9 earthquakes of recent times, such a temblor is especially destructive because the seismic waves are highly directed, and the soft basin soil of the valley can amplify the ground motions tenfold or more.