Кіріспе
Джон Бофорт, Сомерсеттің 1-ші герцогы, Сомерсеттің 3-ші графы, КГ (25 наурыз 1404 – 30 мамыр 1444) – жүз жылдық соғыс кезіндегі ағылшын ақсұлтаны және әскери қолбасшы. Ол Генрих VII-нің шешесінің әкесі болды.
John Beaufort, 1st Duke of Somerset, 3rd Earl of Somerset, KG (25 March 1404 – 30 May 1444) was an English nobleman and military commander during the Hundred Years' War. He was the maternal grandfather of Henry VII.
Шығу тегі
1404 жылғы 25 наурызда дүниеге келген ол Джон Бофорттың екінші ұлы, Сомерсет графының 1-ші графы, Джон Гонттың Кэтрин Суинфордтан болған төрт заңды баласының ең үлкені еді. Джон Гонт король Эдуард III-нің үшінші тірі қалған ұлы болды. Оның анасы Маргарет Холланд, Томас Холландтың қызы, Кент графының 2-ші графы, Джоан "Кенттің әдемі қызының" ұлы, король Эдуард I-нің немересі және Эдуард Қара ханзаданың әйелі (Джон Гонттың ағасы) және король Ричард II-нің анасы болды.
Мансап
1418 жылы ол Сомерсет графының 3-ші титулын алды, ағасы Генри Бофорт (1401–1418), 2-ші Сомерсет графы, үйленбеген күйі 17 жасында Франциядағы Руан қамалында Ланкастерліктер үшін шайқасып қаза тапқаннан кейін оның орнын басты. Бұл шайқас олардың араласқан ағасы Томас Бофорт, Эксетер герцогы (1377–1426) басшылығымен жүрді.
Француздық жорық және тұтқындалу
Ол өзінің туысы Генрих V-нің 1419 жылғы француздық жорықтарында соғысты. 1421 жылы ол әкесі Томас Ланкастерді, Кларенс герцогы (патшаның кіші інісі) Анжу, Франциядағы жорыққа ертіп жүрді. Томас Бауге шайқасында (1421 жылдың 22 наурызында) қаза тапты, ал Сомерсет пен оның кіші інісі тұтқындалып, 17 жыл бойы түрмеде отырды. 1425 жылдың 25 наурызында Сомерсет толыққанды жасқа келді, бірақ оның әкесінен қалған мүлігі келесі он үш жыл бойы анасы басқаруға мәжбүр болды. Ол 1438 жылға дейін түрмеде қалды және құны төленген соң, Франциядағы ағылшын армиясының жетекші командирлерінің бірі болды.
Сомерсет герцогы болып тағайындалды
1443 жылы Джон Сомерсет герцогы және Кендал графы аталды, Гартер орденінің рыцары болды және Гвиенн генерал-капитаны болып тағайындалды. Ол Англияның Францияда көп аумақты жоғалтқан және нашар қолбасшы екенін көрсеткен кезеңді басқарды. Ланкастердің 1-ші герцогы, Глостердің Хамфриі, жас король Генрих VI-ның регенті болды, ол әділет пен қаржы басқаруын қадағалай алмады, бұл кең ауқымды тәртіпсіздікке әкелді. Ричард, Йорк герцогының екінші лейтенанттығының басында Глостер лейтенант-губернатор лауазымынан бас тартты, кейін Сомерсет оны қабылдады және одан 600 фунт жалақы алды. Ол 1440 жылдың тамызынан бастап бес ай бойы француз қолында болған Харфлерді қоршауға алған армия қолбасшысы Джон Талботтың теңіз адмиралы болып тағайындалды. Франция королі Карл VII Ришемон басқаруымен үлкен әскер жіберді. Ағылшыздар бар болғаны 1000 сарбазбен екі қабатты ор қазып, Сомерсет эскадрильясы француздардың теңізден түсуіне кедергі келтірді, садақшыларды жақын арадан жауды нысанаға алу үшін пайдаланды. Осыдан кейін француздар Париждегі қоршауды көтеріп, қала ағылшыздарға беріліп, қайтадан басып алынды. Йорк, Джонның ағасы, кардинал Генри Бофорттың патшаға бейбітшілік туралы ұсыныс жасауға кеңес бергеніне ашуланды. Сомерсет Генрих патшаға бейбітшілік гуманитарлық қағидаларға негізделгенін және Франция королі Понтуазды басып алуға ниеттенгенін айтты. 1441 жылы Нормандияға келген кезде Сомерсет отставкаға кетіп қалған еді. Бірақ 1441 жылдың қыркүйегінде Орлеан герцогы Карлдың Понтуазды басып алуы ағылшын гарнизондарын әлсіретті, ал Гаскониядағы жағдай одан да нашар болды. Бофорттар 22 қазан күні Бордоға келген сэр Эдвард Халлді Йоркке Сомерсет басқаратын үлкен әскердің келе жатқанын хабарлау үшін жіберді. Йоркқа Руанды нығайтуға бұйрық берілді; Франция королі мен дофині Бордо мен Аквитанияға қауіп төндіріп, Дакс қаласын басып алғанда, Сомерсет шешім қабылдамай тартысты, ал Гвиенна жоғалып бара жатқанда Йорк тоқтатылды. Осы уақытта тактик Лорд Талботпен бірге шайқасқан Йорк герцогы бүкіл Франция үшін лейтенант болып тағайындалды. Глостер герцогының әйелі Элеонораға опасыздық танылғаннан кейін, Сомерсет 1443 жылдың сәуір айында өзін Аквитанияның лейтенанты және Гвиенн генерал-капитаны деп жариялады. Ол кезде Кале генерал-капитаны ретінде Сомерсет бастаған келіссөздер сәтсіз аяқталды. Осы екі фактор Йоркты Бофорттарға қарсы бұрды. Бірақ соңғы шешімші нәрсе – Йорк үлкен қарызға батқанда Сомерсетке 25 000 фунт төленуі болды. Бұдан өзге, Гвиенна Нормандияға жұмсалуға тиіс құнды ресурстарды жұтып жатты.
Өлім және жерлеу
1443 жылдың тамызында Сомерсет 7000 сарбазбен Шербургке жетіп, Гасконияға қарай оңтүстікке қарай жорық жасады; герцог ауырып қалған еді. Ол Англиямен бейбітшілік шарты жасасқан Бретаньнің Герше қаласына қателесіп кіріп кетті. Бірақ Сомерсет барлық тұтқындарды босатып, Бретань герцогынан ақша қабылдады. Мэн аймағынан мақсатсыз шарлап, сол қыста Англияға қайтып келді. Оның 1444 жылы қайтыс болуы, мүмкін, өз-өзіне қол жұмсауы, және оның араласқан кардиналының өлімі, Бофорт әулетінің ықпалын тоқтатты және Уильям де ла Поле, 1-ші Суффолк герцогының үкіметке басып кіруіне мүмкіндік берді. Осы оқиғалардың ұзақ мерзімді салдары Йорк үйі мен Бофорт әулетінің қалған мүшелері арасындағы терең наразылық болды.
Неке және балалылық
1439 жылы ол Бедфордширдегі Блетсоның заңды 3-ші бароны сэр Джон Бошамптың (1412/14 ж. ө.) қызы Маргарет Бошампқа үйленді. Ол Вилтширдегі Стоуртоннан сэр Джон Стоуртонның қызы Эдит Стоуртонмен екінші некесінен туған. Оның әйелінен жалғыз қызы және жалғыз мұрагері болды:
Леди Маргарет Бофорт (1443–1509), ол Ричмондтың 1-ші графы Эдмунд Тюдорға (1430–1456) үйленді, және одан Тюдор әулетінің бірінші патшасы Генрих VII-нің анасы болды.
Lady Margaret Beaufort (1443–1509), who married Edmund Tudor, 1st Earl of Richmond (1430–1456) by whom she was the mother of King Henry VII, the first of the Tudor dynasty.
Мұрагерлік
Ол еркек баласы болмағандықтан, оның герцогтығы тоқтатылды, бірақ оның графы титулы кіші інісі Эдмунд Бофортқа, 2-ші Сомерсет герцогына (1406–1455) өтті. Эдмундқа кейін Сомерсет герцогы атағы берілгендіктен, оны көбінесе 2-ші Сомерсет герцогы деп атайды, әйтсе де ол бұл атақты бауырынан мұраға алмады.