Кіріспе

Тайланд провинциясы

Мэй Хонг Сон провинциясы (бирман: မဲဟောင်ဆောင်; тай: แม่ฮ่องสอน; солтүстік тай: ; шан: မႄႈႁွင်ႈသွၼ်; бұрын Мэй Ронг Сон деп аталатын), сонымен қатар Maehongson, Mae Hong Sorn немесе Maehongsorn деп те жазылады, Тайландтың жетпіс алты провинциясының (changwat) бірі. Ол Таиландтың солтүстігінде орналасқан және ең батыс провинциясы болып табылады. Көршілес провинциялар (солтүстіктен бастап сағат тілімен) – Мьянманың Шан штаты, Чианг Май және Так. Батысында провинция Мьянманың Каин және Кая штаттарымен шекаралас. Мэй Хонг Сонның лақап аты – "үш тұман қаласы". Шань тауларының биік тау жоталарымен қоршалған, ол Таиландтың ең таулы провинциясы және көбінесе тұманмен жабылады. Мэй Хонг Сон қаласы 19 ғасырдың басында сол кездегі Чианг Май патшасының бұйрығымен пілдерді оқыту лагері ретінде құрылған. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, Мэй Хонг Сон Тайландтың ең кедей провинциясы еді.

Тарих

Мэй Хонг Сон провинциясы бұрын Маукмай штатының бір бөлігі болған. Маукмай штаты 1767 жылы Чан Майдың ақсүйек отбасынан шыққан Хсай Хиао құрған. 1892–1893 жылдарғы Англо-Сиам шекара комиссиясының нәтижесінде Мэй Хонг Сон ауданы Сиамға өткізілді, бірақ Сиам да талап еткен, Салвин өзенінің шығыс жағындағы аумақтар саналатын көршілес Монгмау және Мехсакун транс-Салвин аудандары Британдық Бирманың құрамында қалды.

Қоршаған орта

Таиланд үкіметі орталық аймақтағы созылмалы су тапшылығын шешу үшін жыл сайын Юам өзенінен шамамен 1,8 миллиард текше метр суды тұрақты толмайтын Бхумибол су қоймасына бағыттап, 70,7 миллиард баттық жоспар ұсынды. Аймақтың бірнеше аудандарына әсер тиюі мүмкін. Жоспар аясында Корольдік су шаруашылығы департаменті (RID) 69 метрлік, 68,7 миллион текше метр су сақтау сыйымдылығы бар бөгет салуды, оны 2075 рай орман жеріне орналастыруды, сондай-ақ жеке 55 рай учаскеде су сорғы станциясы мен 14 ауылдан өтетін 61,5 шақырымдық туннель салуды жоспарлап отыр. Аймақ тұрғындары – негізінен карен тайпалары – жобаға қарсылық білдіруде. 2019 жылдың желтоқсанында RID Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны сақтау саясаты және жоспарлау кеңсесіне (ONEP) екінші экологиялық сараптаманы (ЭҚС) ұсынды. ONEP орманды қыру, туннель қазбасынан шығатын тау жынысы қалдықтары және өтемақы мәселелеріне байланысты ЭҚС-ті екінші рет қабылдамады.

Этникалық әртүрлілік

Шань халқы провинцияның ең ірі халық тобы болып табылады. Олар Мьянманың Шан штатынан көшіп келген. Бұдан өзге, провинция халқының 63% құрайтын жеті тау тайпасы бар: Карен, Лаху, Лису, Луа, Миао, Қытай Юньнаны және Па О халқы. Карендер бірыңғай топ емес, жақын туыс тайпалардың қосындысы. Таиландтағы ең кішкентай Карен тайпаларының бірі – Каян Лахви. Бұл топтағы әйелдер мойындарына тағатын үлкен мыс жүзіктер арқылы танылады. Халық тығыздығы 22 адам/км², бұл барлық провинциялардың арасындағы ең төмен көрсеткіш.

Тіл

Тай-Яй халқы өз тілінде сөйлейді. Жазу жүйесі дөңгелек әріптерден тұрады және Мон мен Бирма жазуларына ұқсас. Карен және қытайлық Хау тайпаларының өз ауызша және жазбаша тілдері бар. Лаху, Лису және Луа халықтарының өз ауызша тілдері бар, бірақ жазба тілі үшін латын әліпбиі қолданылады.

Дін

Тұрғындардың көп бөлігі, 77,5%-ы буддистер, одан кейін 20,9%-ы христиандар, ал 0,5%-ы мұсылмандар. Шамамен 1,1%-ы анимизмге және басқа да діндерге сенетін болса, қалғаны басқа сенімдерді ұстанады.

Орналасқан жері

Мэй Хонг Сон провинциясы Бангкок қаласынан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Солтүстік және батыста ол Бирма одағының үш штатына, атап айтқанда Шан штатының оңтүстік бөлігіне, Кая штатына және Каутуолей штатына Доуна жотасы арқылы, Сальвин және Моэй өзендері арқылы жалғасады. Бұл таулар мен өзендер елдердің табиғи шекарасын құрайды. Оңтүстікке қарай Юам және Нгао өзендері арқылы Та Сонг Ян және Так аудандарымен шектеседі, бұл өзендер провинциялық шекара қызметін атқарады. Шығысында ол Чиангмай провинциясының Вянг Хэң, Чианг Дао, Мей Тхэң, Мей Чэм, Хот және Омкой аудандарымен Танон Тонгчай тау жотасының орталық және шығыс бөліктері арқылы шектеседі, бұл екі провинция арасындағы шекара болып табылады. Мэй Хонг Сон провинциясының барлық аудандары Мьянмамен шамамен 483 шақырымдық ортақ шекараға ие. Ортақ шекараның шамамен бөлігі құрлық шекарасын, ал бөлігі өзен шекарасын құрайды (Салвин, Моэй және Моэй өзендерін есептемегенде).

Топография

Мае Хонг Сон провинциясының көп бөлігі Тайландтың жоталы аймақтарының күрделі тау тізбектерінен тұрады, олардың бір бөлігі әлі де жаңбырлы орманмен жабылған. Орманды жерлердің жалпы ауданы провинция аумағының 85,5 пайызын құрайды.

Климат

Мае Хонг Сон провинциясында тропикалық саванна климаты (Кеппен климаттық жіктелу санаты Aw) басым. Қыстары құрғақ және жылы болады. Температура мамыр айына дейін көтеріледі. Муссон маусымы мамырдан қазанға дейін созылады, күндіз ауыр жаңбыр жауады және температура біршама салқындаса да, түндері жылы болады. Температура көрсеткіштері: 2016 жылдың 28 сәуіріндегі ең жоғары температура 44,6 °C (112,3 °F), ал ең төменгі температура 3,9 °C (39,0 °F) тіркелді. Ең жоғары орташа температура 35,6 °C (96,1 °F) 1999 жылдың 25 желтоқсанында, ал ең төменгі орташа температура 18,0 °C (64,4 °F) болды. Орташа салыстырмалы ылғалдылық 96,99%, ең төменгі салыстырмалы ылғалдылық 20% шамасында. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1064,9 миллиметрді құрайды, ал 1968 жылдың 23 сәуірінде 24 сағат ішінде 130,4 мм жаңбыр жауды. Жыл ішінде жаңбырлы күндердің саны 130-ға жетеді. Mae Hong Son ауа райы және Mae Sariang ауа райы.

Минералды ресурстар

Провинцияда ашылған минералдардың ішінде әк тас, көмір, лигнит, қорғасын, мырыш, қалайы, вольфрам, антимон, фтор және фельдспат бар. Минералдық аймақтың ауданы шамамен 2440 км² (провинциялық аумақтың 19%-ы).

Денсаулық сақтау

Әр ауданда аурухана бар. Сонымен қатар, 72 шағын аудандық денсаулықты нығайту ауруханасы бар. 63 қоғамдық денсаулық сақтау орталығы, 10 жәндіктер тудыратын ауруларды бақылау орталығы, 15 безгек клиникасы, 21 қауымдық безгек орталығы және бір денсаулық сақтау мекемесі (Тханярак Мей Хонг Сон ауруханасы) бар.

Қоғамдық көлік

Екі автобус компаниясы (Prem Pracha Transport Co және Sombat Tour Co) төрт автобус бағытын ұсынады: Бангкок – Мае Хонг Сон, қашықтығы 928 км, саяхат уақыты 17 сағат. Чианг Май – Мае Сарианг – Мае Хонг Сон, қашықтығы 359 км, саяхат уақыты сегіз сағат. Чианг Май (Пай ауданы) – Мае Хонг Сон, қашықтығы 250 км, саяхат уақыты алты сағат. Так провинциясының Мае Сот ауданы – Мае Хонг Сон провинциясының Мае Сарианг ауданы.

Әуе көлігі

Bangkok Airways компаниясы Чианг Май халықаралық әуежайы мен Мей Хонг Сон әуежайы арасында күнделікті рейстер ұсынады. 2011 жылдан 2017 жылдың сәуір айына дейін Kan Air компаниясы Чианг Май халықаралық әуежайы мен Пай әуежайы арасында рейстер қатынайтын.

Байланыс

2018 жылы 65 153 үй шаруашылығы болды, олардың 2,1% телефондарды, 15,2% интернетке қосылмаған компьютерлерді, ал 45,5% интернетке қосылған компьютерлерді пайдаланды. 2018 жылы алты жастан асқан 182 615 адам болды, олардың 22,2% компьютер қолданды, 38,9% интернеттен пайдаланды және 81,3% ұялы телефондарды қолданды.

Адам жетістіктері индексі 2022

Денсаулық сақтау Білім беру Жұмыспен қамту Кірісі 56 76 35 57 Тұрғын үй Отбасы Көлікке қатысу 67 3 74 23 Мэй Хонг Сон провинциясы, HAI 2022 мәні 0,5974 "төмен" деңгейде, рейтингте 76-орынды иеленеді. 2003 жылдан бері Таиландтағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) адам дамуының субұлттық деңгейіндегі прогресті, адам дамуының барлық сегіз негізгі саласын қамтитын кешенді индекс – Адам жетістіктері индексі (АЖИ) арқылы бақылап отырады. Ұлттық экономикалық және әлеуметтік даму кеңесі (НЭСРБ) 2017 жылдан бастап осы міндетті өз мойнына алды.