Кіріспе

Құс түрі. Жалтыр ибис (Plegadis falcinellus) – Pelecaniformes қатарына және Threskiornithidae ибис және қасыққөздер тұқымдасына жататын су құсы. Ғылыми атауы ежелгі грек тіліндегі plegados және латын тіліндегі falcis сөздерінен шыққан, екеуі де "орақ" деген мағынаны білдіреді және оның ерекше пішіндес мұнысына сілтеме жасайды.

Тарату

Бұл – ең көп тараған ибис түрі, ол Еуропаның, Азияның, Африканың, Австралияның жылы аймақтарында, сондай-ақ Американың Атлантика және Кариб теңізі аймақтарындағы шашыраңқы жерлерде көбейеді. Ол Ескі әлемде пайда болып, 19 ғасырда Африкадан Оңтүстік Американың солтүстігіне, ал одан Солтүстік Америкаға табиғи түрде тараған деп саналады. Басқа популяциялардың құстары көбейтіс маусымынан тыс уақытта кеңінен таралуы мүмкін. Еуропада олардың саны артуда. Францияда да жылдам өсіп келе жатқан көбелек колониялары пайда болды, бұл елде 2000 жылдарға дейін көбею туралы деректер өте сирек болған. Солтүстік-батыс Еуропада көбейтіссіз қонақтардың саны артып келеді, бұл аймақта жалтыр ибис кездесуі бұрын өте сирек болатын. Мысалы, Ұлыбритания мен Ирландияда құстардың қыстауына бейімділік байқалады, 2010 жылы кем дегенде 22 рет кездескен. Қазір бірнеше құс жаздың көп бөлігін Ирландияда өткізеді, бірақ көбею фактісі әлі расталмаған. Жаңа Зеландияда жыл сайын бірнеше құс келіп, көбінесе шілде айында ұялайды; жақында бір жұп корольдік қағанақтың колониясында көбейді. Жасыл ибис Австралияда 1930 жылдан бері көбейеді. Үндістанда олар енді көбеюші түрге жатады, олардың колониялары ауыл шаруашылығы жерлерінде, бамбук тоғайлары бар орманды аймақтарда және басқа да колониялық түрде ұялайтын су құстарымен бірге кездеседі. Жыл бойы жүргізілген зерттеулер жалтыр ибистердің Үндістанның батысындағы сулы-батпақты жерлерде және су басқан егістік алқаптарда тамақ іздейтінін көрсетті. Батыс Үндістандағы жалтыр ибистердің саны маусымға қарай айтарлықтай өзгереді, қыс және жаз айларында ең көп саны байқалады, ал муссон кезінде күрт төмендеп, көбеюге қолайлы жағдайға ие аймаққа жылжуға байланысты болуы мүмкін.

Өсіру

Ұя әдетте судан жоғары орналасқан бұтақтар мен өсімдіктерден жасалған платформа болып келеді, кейде биік, тығыз өсімдіктердің, аласа ағаштардың немесе бұталардың арасында орналасады. 3-4 (кейде 5) жұмыртқа салады, оларды аталық және аналық құстар 20-23 күн бойы күтіп жатыр. Балапандар шамамен 7 күннен кейін ұядан ұшып кетеді, бірақ ата-аналары оларды тағы 6-7 апта бойы тамақтандырады. Жас құстар шамамен 28 күнде қанаттанды. Яльден мен Альбарелла ортағасырлық Англияда осы түрдің кездескенін еске алмайды.